Luận án tiến sĩ: Xác định nguồn và thành phần tài liệu nghe nhìn cần nộp lưu vào các Trung tâm Lưu trữ Quốc gia Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN MINH SƠN XÁC ĐỊNH NGUỒN VÀ THÀNH PHẦN TÀI LIỆU NGHE NHÌN CẦN NỘP LƢU VÀO CÁC TRUNG TÂM LƢU TRỮ QUỐC GIA VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LƢU TRỮ HỌC Hà Nội – 2017 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN MINH SƠN XÁC ĐỊNH NGUỒN VÀ THÀNH PHẦN TÀI LIỆU NGHE NHÌN CẦN NỘP LƢU VÀO CÁC TRUNG TÂM LƢU TRỮ QUỐC GIA VIỆT NAM Chuyên ngành: Lƣu trữ học Mã số: 62 32 24 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LƢU TRỮ HỌC CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC LUẬN ÁN PGS. Vũ Thị Phụng PGS, TS. Đào Xuân Chúc Hà Nội – 2017 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, những kết quả trong công trình nghiên cứu này là của riêng tôi. Nếu có gì sai trái, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Ngƣời cam đoan Nguyễn Minh Sơn 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 5 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ XÁC ĐỊNH NGUỒN NỘP LƢU VÀ THÀNH PHẦN TÀI LIỆU NGHE NHÌN TRONG NƢỚC VÀ MỘT SỐ NƢỚC TRÊN THẾ GIỚI. MỘT SỐ KHÁI NIỆM. Tài liệu nghe nhìn.

Tài liệu lưu trữ nghe nhìn. Nguồn nộp lưu tài liệu nghe nhìn. Thành phần tài liệu nghe nhìn. Danh mục thành phần tài liệu nghe nhìn.

TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƢỚC VỀ XÁC ĐỊNH NGUỒN NỘP LƢU VÀ THÀNH PHẦN TÀI LIỆU NGHE NHÌN NỘP VÀO CÁC TRUNG TÂM LƢU TRỮ QUỐC GIA VIỆT NAM. Nghiên cứu chung về tài liệu nghe nhìn. Về chính sách quản lý tài liệu nghe nhìn. Về xác định nguồn và thành phần tài liệu nghe nhìn.

TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở MỘT SỐ NƢỚC VỀ VẤN ĐỀ XÁC ĐỊNH NGUỒN VÀ THÀNH PHẦN TÀI LIỆU NGHE NHÌN. 38 Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI LIỆU LƢU TRỮ NGHE NHÌN Ở CÁC CƠ QUAN TRUNG ƢƠNG. ĐẶC ĐIỂM TÀI LIỆU NGHE NHÌN. QUI ĐỊNH HIỆN HÀNH VỀ NGUỒN VÀ THÀNH PHẦN TÀI LIỆU NGHE NHÌN 54 2.

Qui định về nguồn nộp lưu. Qui định về thành phần tài liệu. QUẢN LÝ TÀI LIỆU LƢU TRỮ NGHE NHÌN Ở CÁC TRUNG TÂM LƢU TRỮ QUỐC GIA. Về thẩm quyền thu thập TLNN của các TTLTQG.

61 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Thành phần TLNN đang được bảo quản tại các TTLTQG Việt Nam. Về bảo quản tài liệu. Về phục vụ khai thác sử dụng tài liệu.

QUẢN LÝ TÀI LIỆU LƢU TRỮ NGHE NHÌN Ở CÁC CƠ QUAN SẢN XUẤT VÀ LƢU GIỮ TÀI LIỆU NGHE NHÌN. Thẩm quyền quản lý tài liệu nghe nhìn. Thực trạng giao nộp tài liệu nghe nhìn. Kết quả giao nộp tài liệu vào các Trung tâm Lưu trữ quốc gia.

Những thuận lợi, khó khăn, tồn tại trong việc thu thập tài liệu nghe nhìn. 77 Chƣơng 3: CƠ SỞ KHOA HỌC XÁC ĐỊNH NGUỒN VÀ THÀNH PHẦN TÀI LIỆU NGHE NHÌN NỘP LƢU VÀO CÁC TRUNG TÂM LƢU TRỮ QUỐC GIA VIỆT NAM. CƠ SỞ KHOA HỌC XÁC ĐỊNH TIÊU CHUẨN VỀ NGUỒN NỘP LƢU TÀI LIỆU NGHE NHÌN. Tiêu chuẩn mục đích, chức năng và nhiệm vụ chính của cơ quan là việc tổ chức sản xuất và lưu giữ tài liệu nghe nhìn.

Tiêu chuẩn đối tượng phản ánh và số lượng tài liệu hiện có. Tiêu chuẩn tính toàn vẹn thông tin trong các tài liệu nghe nhìn. Cơ sở thực tiễn. Xác định một số nguồn nộp lưu tài liệu nghe nhìn thường xuyên vào các Trung tâm Lưu trữ quốc gia Việt Nam.

Xác định một số nguồn nộp lưu tài liệu nghe nhìn không thường xuyên vào các Trung tâm Lưu trữ quốc gia Việt Nam. CƠ SỞ KHOA HỌC XÁC ĐỊNH TIÊU CHUẨN THÀNH PHẦN TÀI LIỆU NGHE NHÌN. 98 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Cơ sở thực tiễn về tài liệu.

104 Chƣơng 4: PHƢƠNG PHÁP XÂY DỰNG DANH MỤC NGUỒN VÀ DANH MỤC THÀNH PHẦN TÀI LIỆU NGHE NHÌN CẦN NỘP LƢU VÀO CÁC TRUNG TÂM LƢU TRỮ QUỐC GIA VIỆT NAM. PHƢƠNG PHÁP XÂY DỰNG DANH MỤC NGUỒN NỘP LƢU TÀI LIỆU NGHE NHÌN VÀO CÁC TRUNG TÂM LƢU TRỮ QUỐC GIA. Mục đích, ý nghĩa. Phương pháp xây dựng.

Danh mục nguồn nộp lưu tài liệu nghe nhìn vào các Trung tâm Lưu trữ quốc gia. Nguồn nộp lưu thường xuyên. Nguồn nộp lưu không thường xuyên…………………………………. PHƢƠNG PHÁP XÂY DỰNG DANH MỤC THÀNH PHẦN TÀI LIỆU NGHE NHÌN CẦN NỘP LƢU VÀO CÁC TRUNG TÂM LƢU TRỮ QUỐC GIA VIỆT NAM.

Mục đích, ý nghĩa. Nguyên tắc xây dựng Danh mục thành phần tài liệu nghe nhìn. Phương pháp xây dựng Danh mục thành phần tài liệu nghe nhìn cho mỗi cơ quan. Danh mục mẫu thành phần tài liệu nghe nhìn cần nộp lưu vào các trung tâm lưu trữ quốc gia Việt Nam.

144 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 150 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 151 PHỤ LỤC 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BẢNG CHỮ VIẾT TẮT NXB Nhà xuất bản TLNN Tài liệu nghe nhìn TTLTQG Trung tâm Lưu trữ quốc gia VTLTNN Văn thư Lưu trữ nhà nước BCH Ban Chấp hành VNDCH Việt Nam dân chủ cộng hòa VNCH Việt Nam cộng hòa 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Mục đích, ý nghĩa và sự cấp thiết của đề tài Với sự phát triển mạnh mẽ và nhanh chóng của khoa học - kỹ thuật, loài người đã phát minh ra kỹ thuật ghi lại thông tin trên phim, ảnh, băng hình, đĩa hình, băng ghi âm, đĩa ghi âm.

Chính vì vậy, trong hoạt động của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân do yêu cầu công việc và nhờ ứng dụng thành tựu khoa học đó nên đã sản sinh ra nhiều tài liệu phim, ảnh, băng hình, đĩa hình, băng ghi âm, đĩa ghi âm - còn gọi là tài liệu nghe nhìn (TLNN). Những âm thanh, hình ảnh đó không chỉ phục vụ cho công tác thông tin tuyên truyền, cho việc thực hiện những nhiệm vụ chính trị trước mắt mà còn có khả năng giữ lại cho tương lai những hình ảnh, âm thanh, tiếng nói, giúp cho việc nhận thức lịch sử một cách sống động hơn, chân thực hơn. Không chỉ mang tính bổ trợ, minh họa cho tài liệu chữ viết, TLNN còn là một nguồn sử liệu độc lập, đặc biệt về hình thức và nhiều thông tin của nó không thể có ở các loại hình tài liệu khác. Từ khi xuất hiện TLNN, nguồn sử liệu đã được bổ sung phong phú hơn về nội dung và thể loại.

Trong sự đa dạng của chủ đề và chất lượng kỹ thuật của TLNN, những tài liệu đó thật sự mang lại nhiều điều lý thú, bổ ích và có ý nghĩa quan trọng trong việc nghiên cứu quá trình lịch sử ở nhiều góc độ khác nhau và nó đã phục vụ tốt cho đời sống của cộng đồng. Như vậy, đời sống của xã hội và một con người cụ thể nhìn chung được phản ánh trực tiếp trong một tổng thể đa dạng của TLNN. Do TLNN có gía trị đặc biệt về nội dung như vậy nên nhiều quốc gia trên thế giới đã sớm quan tâm đến việc thu thập, bảo quản và phát huy giá trị của loại hình tài liệu này và xem đó là một thành phần quan trọng của Phông Lưu trữ quốc gia. Ở Việt Nam, trước đây trong nhiều văn bản qui pham pháp luật và gần đây, trong Luật Lưu trữ 2011, tại Điều 2 đã qui định rõ: “ Tài liệu là vật mang tin được hình thành trong quá trình hoạt động của cơ quan, tổ 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chức, cá nhân.

Tài liệu bao gồm văn bản, dự án, bản vẽ thiết kế, bản đồ, công trình nghiên cứu, sổ sách, biểu thống kê; âm bản, dương bản phim, ảnh, vi phim; băng, đĩa ghi âm, ghi hình; tài liệu điện tử; bản thảo tác phẩm văn học, nghệ thuật; sổ công tác, nhật ký, hồi ký, bút tích, tài liệu viết tay; tranh vẽ hoặc in; ấn phẩm và vật mang tin khác.” và “ Tài liệu lưu trữ là tài liệu có giá trị phục vụ hoạt động thực tiễn, nghiên cứu khoa học, lịch sử được lựa chọn để lưu trữ. Tài liệu lưu trữ bao gồm bản gốc, bản chính; trong trường hợp không còn bản gốc, bản chính thì được thay thế bằng bản sao hợp pháp. Như vậy, pháp luật Việt Nam một lần nữa đã khẳng định: tài liệu âm bản, dương bản phim, ảnh, vi phim; băng, đĩa ghi âm, ghi hình … có giá trị phục vụ hoạt động thực tiễn, nghiên cứu khoa học, lịch sử được lựa chọn để lưu trữ, do vậy cần phải bảo quản chúng. Mặc dù pháp luật đã qui định như vậy nhưng đến nay chúng ta chưa có các văn bản qui định nguồn nộp lưu và thành phần TLNN nộp vào lưu trữ lịch sử các cấp nói chung và các Trung tâm Lưu trữ quốc gia ( TTLTQG) nói riêng.

Chính vì thiếu các văn bản quan trọng đó nên việc thu thập, lựa chọn và nộp lưu TLNN đang gặp nhiều khó khăn, bế tắc; từ đó dẫn tới tình trạng là nhiều TLNN có giá trị nhưng do không được thu thập và bảo quản kịp thời nên đã bị hủy hoại hàng ngày với nhiều lý do như khí hậu khắc nghiệt, điều kiện bảo quản không đảm bảo và do cả do ý thức con người.Tất cả những điều đó gây tổn thất không gì bù đắp được đối với TLNN trước mắt cũng như sau này. Hiện nay, khối lượng TLNN bảo quản ở các TTLTQG còn quá ít so với khối lượng tài liệu được sản sinh ra ở các cơ quan và nghèo nàn về nội dung đã phần nào phản ánh thực trạng đáng báo động về công tác thu thập TLNN. Các TTLTQG không có cơ sở pháp lý rõ ràng và đầy đủ khi làm việc với các cơ quan, đặc biệt là các cơ quan chuyên sản xuất TLNN để thu thập tài liệu. Về phía các cơ quan trung ương, do tình trạng chồng chéo các văn bản pháp lý mà các cơ quan chuyên sản xuất TLNN được nhà nước cho sản xuất và bảo quản luôn tài liệu đó.

Nếu họ muốn nộp lưu cũng không biết nộp vào đâu và 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nộp lưu những loại tài liệu gì. Một số cơ quan không chuyên sản xuất TLNN có một số TLNN có gía trị lịch sử và họ sẵn sàng nộp lưu vào Lưu trữ lịch sử nhưng chính họ và cán bộ của các Trung tâm Lưu trữ cũng lúng túng khi không biết lựa chọn loại tài liệu nào, giá trị ra sao để thu.