Vai trò văn hóa dân tộc vùng cao Việt Nam đối với an ninh biên giới quốc gia hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ LÊ KIM BÌNH VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA CÁC TỘC NGƯỜI VÙNG CAO ĐỐI VỚI VIỆC BẢO ĐẢM AN NINH BIÊN GIỚI QUỐC GIA VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành : CNDVBC & CNDVLS Mã số : 62 22 80 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS.PHẠM THÁI VIỆT HÀ NỘI - 2013 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ Triết học với đề tài “Vai trò của văn hóa các tộc người vùng cao đối với việc bảo đảm an ninh biên giới quốc gia Việt Nam hiện nay” là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Phạm Thái Việt, không có sự sao chép từ các công trình khoa học khác. Các tài liệu, số liệu sử dụng trong luận án là chính xác, khách quan, trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hà Nội, ngày 23 tháng 10 năm 2013 Tác giả luận án Lê Kim Bình TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 8 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA CÁC TỘC NGƯỜI VÙNG CAO VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ ĐỐI VỚI AN NINH BIÊN GIỚI QUỐC GIA 35 1. Văn hóa các tộc người vùng cao 35 1. Khái niệm dân tộc (Nation) và tộc người (Ethnicity) 35 1. Khái niệm "tộc người vùng cao" 37 1.

Khái niệm "Văn hóa tộc người vùng cao" 38 1. Một số nét văn hóa chung của các tộc người vùng cao ở khu vực Đông Nam Á 41 1. An ninh biên giới quốc gia 46 1. Nhà nước - Dân tộc và vấn đề lãnh thổ ở khu vực Đông Nam Á 46 1.

Khái niệm An ninh biên giới quốc gia 52 1. Vai trò của văn hóa các tộc người vùng cao đối với an ninh biên giới quốc gia - phương diện lý thuyết 60 1. Vai trò của văn hóa tộc người vùng cao đối với phương diện chính trị - pháp lý của an ninh biên giới quốc gia 62 1. Vai trò của văn hóa tộc người vùng cao đối với phương diện kinh tế - xã hội của an ninh biên giới quốc gia 66 1.

Vai trò của văn hóa tộc người vùng cao đối với phương diện văn hóa - tư tưởng của an ninh biên giới quốc gia 68 Chương 2: VĂN HÓA CÁC TỘC NGƯỜI VÙNG CAO VỚI AN NINH BIÊN GIỚI QUỐC GIA VIỆT NAM 74 2. Quan điểm của Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam về quan hệ giữa các tộc người với sự ổn định và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia 74 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Quan điểm của Hồ Chí Minh 74 2. Quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về bảo đảm an ninh biên giới quốc gia 77 2.

Thực trạng vai trò của văn hóa các tộc người vùng cao đối với an ninh biên giới quốc gia Việt Nam 82 2. Tác động của văn hóa tộc người vùng cao đối với an ninh biên giới khu vực Tây bắc 85 2. Những tác động của văn hóa tộc người vùng cao đối với an ninh biên giới khu vực Tây Nguyên 90 2. Một số hạn chế trong việc phát huy vai trò của văn hóa tộc người vùng cao đối với việc bảo đảm an ninh biên giới và nguyên nhân 97 2.

Một số vấn đề nổi lên hiện nay 109 2. Đường lối, chính sách phát huy vai trò văn hóa tộc người vùng cao cho nhiệm vụ bảo đảm an ninh biên giới chậm được cụ thể hóa, khó khăn cho việc áp dụng trong thực tiễn 109 2. Chiến lược "biên giới mềm" của các cường quốc 110 2. Xu hướng ly khai gắn với vấn đề tôn giáo và sắc tộc trong khu vực đang ảnh hưởng đến các tộc người vùng cao Việt Nam 112 Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA CÁC TỘC NGƯỜI VÙNG CAO ĐỐI VỚI VIỆC ĐẢM BẢO AN NINH BIÊN GIỚI QUỐC GIA VIỆT NAM HIỆN NAY 116 3.

Phát huy các yếu tố văn hóa nhằm bảo đảm tính ổn định chính trị - pháp lý của biên giới quốc gia 118 3. Từng bước xóa bỏ phương thức du canh, du cư; thực hiện chính sách dịnh canh, định cư đối với các tộc người vùng cao góp phần bảo đảm an ninh biên giới 118 3. Giải quyết tốt quan hệ xuyên biên giới và quan hệ nội bộ giữa các tộc người vùng cao nhằm góp phần bảo đảm an ninh biên giới quốc gia 123 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Hoạt động sống của các tộc người vùng cao - hành vi khẳng định và bảo đảm chủ quyền về lãnh thổ 125 3.

Phát huy các yếu tố văn hóa tộc người vùng cao nhằm đảm bảo an ninh kinh tế - xã hội khu vực biên giới 127 3. Phát huy vai trò của văn hóa tộc người vùng cao trong bảo tồn và khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên cho phát triển bền vững 127 3. Phát huy vai trò của văn hóa các tộc người vùng cao trong phòng chống tội phạm, giữ gìn trật tự kỷ cương xã hội tại các tuyến biên giới đất liền Việt Nam 130 3. Phát huy vai trò của văn hóa tộc người vùng cao nhằm đảm bảo an ninh văn hóa - tư tưởng khu vực biên giới quốc gia 132 3.

Phát huy vai trò của người có uy tín (người tiêu biểu) 132 3. Vận dụng hợp lý những giá trị của luật tục đối với việc bảo an ninh trật tự khu vực biên giới 136 3. Sử dụng những giá trị của tín ngưỡng, tôn giáo để gia tăng lực cố kết cộng đồng và ý thức hướng tâm của các tộc người vùng cao 138 KẾT LUẬN 145 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 148 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 150 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nằm ở khu vực Đông Nam Á, Việt Nam là quốc gia có 54 dân tộc (ethnicities) cùng sinh sống, trong đó tộc người Kinh (Việt) chiếm 86,2 % dân số và quần cư chủ yếu ở các vùng châu thổ; 53 tộc người còn lại chiếm 13,8% dân số, chủ yếu phân bổ tại vùng cao trên lãnh thổ Việt Nam.

Trải qua nhiều biến cố chính trị, các tộc người này đã liên kết thành cộng đồng dân tộc Việt Nam như ngày nay. Trong lịch sử, quá trình hình thành đường biên giới quốc gia Việt Nam có điểm khác biệt khá rõ so với nhiều nước trên thế giới. Sự phân giới giữa Việt Nam với các quốc gia láng giềng chỉ mang tính tương đối, về cơ bản - bị quy định bởi khu vực tụ cư của các tộc người vùng cao và những trở ngại địa lý, mà cụ thể là địa hình sông, núi. Do tính tương đối của bản đồ địa hành chính, nên vấn đề biên giới và bảo tồn tính toàn vẹn lãnh thổ của các nhà nước phong kiến Việt Nam đã phải phụ thuộc rất nhiều vào thái độ của các tộc người vùng cao - những người vốn sinh sống tại các “đường phân giới địa lý” đồng thời cũng là “đường phân giới chính trị - hành chính”, không gian văn hóa của các tộc người vùng cao đã xác lập đường biên giới, chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam.

Điều này được minh chứng bởi quá trình sáp nhập vùng Tây Bắc vào nhà nước Đại Việt của Lý Thái Tổ (1014), Lý Anh Tông và Tô Hiến Thành (1159), quá trình Nam tiến của các triều đại phong kiến Việt Nam từ nhà Lý (1069), nhà Trần (1306), nhà Hậu Lê (1471) và nhà Nguyễn đằng trong bắt đầu từ năm 1611 cho đến khi hoàn thiện lãnh thổ của Gia Long (1816) và Minh Mạng (1830). Những bằng chứng lịch sử đã cho phép khẳng định rằng: Yếu tố văn hóa chiếm tỷ trọng không nhỏ trong mối quan hệ giữa các tộc người vùng cao 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com với vấn đề đảm bảo an ninh biên giới và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia. Đây là một luận cứ văn hóa quan trọng, giữ vai trò tiền đề cho việc nghiên cứu vai trò của văn hóa các tộc người vùng cao đối với việc bảo đảm an ninh biên giới quốc gia Việt Nam hiện nay. Mặc dù yếu tố văn hóa chiếm tỷ trọng không nhỏ trong mối quan hệ giữa các tộc người vùng cao với vấn đề an ninh biên giới và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia, nhưng trong những năm qua, nhận thức phổ biến của chúng ta thường bỏ qua yếu tố này.

Chiều cạnh văn hóa của mối quan hệ giữa các tộc người vùng cao Việt Nam với an ninh biên giới chưa thể hiện rõ trong các tài liệu hữu quan và trong những công trình khoa học về tộc người đã được công bố trong những năm qua. Quan điểm hiện đại về đường biên giới quốc gia (đang được các nước trên thế giới áp dụng) đã làm cho vai trò của những yếu tố văn hóa tộc người vùng cao đối với an ninh biên giới ở những quốc gia như Việt Nam bị lu mờ. Quan niệm về một không gian được định hình bởi đường biên giới pháp điển hoá đã khiến trọng trách bảo vệ an ninh biên giới và chủ quyền quốc gia "dồn hết lên vai" các lực lượng vũ trang - lực lượng chuyên trách bảo vệ biên giới. Quan niệm ấy rõ ràng là không đủ năng lực lý giải thực trạng phức tạp liên quan đến các đường biên giới ở Việt Nam và cũng không giúp quản lý hữu hiệu các đường biên giới hiện nay của chúng ta.

Thực tiễn Việt Nam cho thấy, việc bảo vệ biên giới quốc gia hiện nay sẽ không thể mang lại hiệu quả và thành công như mong muốn, nếu chỉ dựa vào sức mạnh kinh tế, chính trị hay quân sự thuần tuý. Cần phải biết kết hợp các sức mạnh đó với sức mạnh của văn hóa. Theo đó, văn hóa của các tộc người vùng cao biên giới đóng vai trò là “sức mạnh mềm” đối với việc đảm bảo an ninh biên giới và chủ quyền lãnh thổ quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hoá. Bối cảnh mà Mỹ đang triển khai Học thuyết chính trị mới, 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com các thế lực phản động quốc tế đã chuyển từ biện pháp chiến lược “quân sự” là chủ yếu sang biện pháp chiến lược “phi quân sự”, chiến lược “diễn biến hoà bình”.