Luận án tiến sĩ vai trò của nhà nước đối với sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------ PHẠM PHƢƠNG LAN VAI TRÕ CỦA NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Hà Nội, 2016 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------ PHẠM PHƢƠNG LAN VAI TRÕ CỦA NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng & chủ nghĩa duy vật lịch sử Mã số: 62 22 80 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đoàn Quang Thọ Hà Nội, 2016 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Đoàn Quang Thọ. Các trích dẫn và các số liệu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Những kết luận khoa học của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào.

TÁC GIẢ PHẠM PHƢƠNG LAN i TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới về mặt khoa học của luận án. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Kết cấu của luận án.

6 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN .1 Các công trình nghiên cứu có liên quan đến công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến vai trò của Nhà nước đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam. 15 Tiểu kết chương 1. 23 CHƢƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA VÀ VAI TRÕ CỦA NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM.

Lý luận chung về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam. Thực chất của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam. Nội dung công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam. Đặc điểm của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam.

Lý luận chung về Nhà nước và vai trò của nhà nước đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam. Lý luận chung về Nhà nước và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Lý luận chung về vai trò của Nhà nước đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam. Những nhân tố tác động tới vai trò của nhà nước đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam.

55 ii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Những nhân tố bên trong Nhà nước. Những nhân tố bên ngoài Nhà nước. 61 Tiểu kết chương 2.

66 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN VAI TRÕ CỦA NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA THỰC TRẠNG ĐÓ. Thực trạng thực hiện vai trò của Nhà nước đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam thời gian qua. Về xây dựng qui hoạch, kế hoạch, đầu tư, phân bổ các nguồn lực đáp ứng yêu cầu phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Về hoạch định cơ chế, chính sách, luật pháp nhằm thu hút các nguồn lực trong và ngoài nước phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Về đảm bảo và giữ vững mục tiêu của chủ nghĩa xã hội; đồng thời ngăn ngừa những mặt tiêu cực nảy sinh trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam. Về kiểm tra, kiểm soát, quản lý quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam. Nguyên nhân của những kết quả đạt được và những hạn chế về việc thực hiện vai trò của Nhà nước đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam thời gian qua. Nguyên nhân của những kết quả đạt được về thực hiện vai trò của nhà nước đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa thời gian qua.

Nguyên nhân của những hạn chế về việc thực hiện vai trò của nhà nước đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. 107 Tiểu kết chương 3. 114 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 4: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY VAI TRÕ CỦA NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước nhằm thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Nâng cao năng lực tổ chức, quản lý của Nhà nước đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế tổ chức bộ máy nhà nước nhằm nâng cao hiệu lực quản lý của nhà nước đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đổi mới cơ chế, chính sách tuyển chọn, sử dụng, bồi dưỡng, đãi ngộ nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng, các doanh nghiệp và toàn dân trong việc thực hiện cũng như phản biện xã hội về tổ chức, quản lý của Nhà nước đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Mở rộng hợp tác quốc tế, học tập kinh nghiệm các nước nhằm nâng cao vai trò của nhà nước Việt Nam đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. 141 Tiểu kết chương 4. 148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Từ khi bước vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, Đảng ta đã khẳng định sự cần thiết phải tiến hành công nghiệp hóa và coi đây là nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội nhằm tạo ra cơ sở vật chất - kĩ thuật hiện đại.

Qua các nhiệm kì đại hội, Đảng ta luôn nhất quán quan điểm và ngày càng hoàn thiện nhận thức về công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa. Đến Hội nghị giữa nhiệm kì khóa VII của Đảng cộng sản Việt Nam (tháng 1-1994), Đảng ta khẳng đinh: “Mặc dù còn nhiều mặt yếu kém phải khắc phục, những thành tựu quan trọng đạt được đã và đang tạo ra những tiền đề đƣa đất nƣớc chuyển dần sang một thời kỳ phát triển mới, thời kỳ đẩy tới một bƣớc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc” [26; tr. Đây là Hội nghị đánh dấu bước ngoặt trong nhận thức và quan điểm của Đảng - đặt ra nhiệm vụ công nghiệp hoá phải đi đôi với hiện đại hoá. Đảng ta cho rằng, với những “tiến bộ về kinh tế, xã hội cùng với sự mở rộng và tăng cường hợp tác phát triển với các nước và các tổ chức quốc tế cho phép chúng ta đẩy tới một bước công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhằm tạo thêm nhiều công ăn việc làm, đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, cải thiện hơn nữa đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Đây là nhiệm vụ trung tâm có tầm quan trọng hàng đầu trong thời gian tới” [26; tr. Chính vì vậy, Đảng rất quan tâm đến việc xác lập chiến lược, nội dung, lộ trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Bằng sự nỗ lực của mình, Nhà nước không chỉ hiện thực hóa quan điểm, đường lối lãnh đạo của Đảng mà đã khẳng định vai trò quyết định của nhà nước trong việc thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Dưới sự quản lý của Nhà nước, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã đạt được những thành tựu to lớn trên nhiều mặt.

Cơ sở vật chất - kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội ngày càng được nâng cao, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ngừng được cải thiện, tăng trưởng kinh tế gắn liền với việc giải quyết có hiệu quả những vấn đề xã hội nảy sinh. Ô nhiễm môi trường, phân hóa giàu nghèo dần được giải quyết; các khu công nghiệp, nhà ga, sân bay, cảng biển, các khu đô thị v.v… dần được chú trọng xây dựng, phát triển và quy hoạch ngày càng hợp lý hơn. “Cơ cấu kinh tế đã bước đầu chuyển dịch theo hướng hiện đại. Tỷ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ tăng, tỷ trọng ngành nông nghiệp giảm.

Trình độ công nghệ sản xuất công nghiệp đã có bước thay đổi theo hướng hiện đại. Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong giá trị sản xuất công nghiệp tăng, tỷ trọng công nghiệp khai thác giảm dần. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn có tiến bộ. Cơ khí hóa, điện khí hóa, thủy lợi hóa, sinh học hóa được chú trọng gắn với phát triển kết cấu hạ tầng, xây dựng nông thôn mới” [42; tr.

Khoa học - kĩ thuật và công nghệ hiện đại ngày càng được ứng dụng nhiều hơn trong các ngành, nghề, các khu vực sản xuất. Cơ cấu lao động xã hội đã chuyển dịch theo hướng tích cực; tăng tỷ trọng lao động trong các ngành công nghiệp và dịch vụ; chất lượng nguồn nhân lực được cải thiện, phục vụ tốt hơn quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội có nhiều chuyển biến tích cực; đất nước có thêm lực mới để tăng tốc và hoàn thành nhiệm vụ của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; phấn đấu sớm đưa Việt Nam trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Tuy nhiên, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam trong thời gian qua vẫn còn những tồn tại, hạn chế cần được khắc phục.

Đó là, thiếu tính qui hoạch tổng thể, tính thống nhất trên phạm vi cả nước; vẫn còn tình trạng buông lỏng trong quản lý của Nhà nước khiến cho “tính địa phương” phá vỡ “tính chỉnh thể” trên qui mô quốc gia; việc xây dựng cảng biển, sân bay, nhà ga, khu công nghiệp, cụm công nghiệp vì những nguồn lợi trước mắt mang lại cho địa phương mà chưa tính đến hiệu quả và lợi ích “tối thượng” cho quốc gia.