Luận án tiến sĩ triết học chính trị j j rousseau và ý nghĩa của nó đối với việc

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------------- NGUYỄN THỊ CHÂU LOAN TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ J. ROUSSEAU VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC HÀ NỘI – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---------------------------------- NGUYỄN THỊ CHÂU LOAN TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ J. ROUSSEAU VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: CNDVBC &CNDVLS Mã số: 62 22 80 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. ĐẶNG HỮU TOÀN 2.

LƯU MINH VĂN Xác nhận NCS đã chỉnh sửa theo Quyết nghị của Hội đồng đánh giá luận án Người hướng dẫn khoa học Chủ tịch hội đồng đánh giá Luận án Tiến sĩ TS. Nguyễn Hữu Vui HÀ NỘI - 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các trích dẫn trong luận án có xuất xứ rõ ràng. Các kết quả trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào khác.

Hà Nội, ngày tháng năm 2014 Tác giả luận án Nguyễn Thị Châu Loan LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Với tất cả sự kính trọng và biết ơn sâu sắc, tác giả xin chân thành cảm ơn PGS. Đặng Hữu Toàn và TS. Lưu Minh Văn đã tận tình hướng dẫn, động viên trong suốt quá trình nghiên cứu và viết luận án để tác giả có thể hoàn thành bản luận án này. Xin chân thành cảm ơn tập thể các thầy cô, các cán bộ thuộc khoa Triết học, phòng Đào tạo Sau đại học của trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình giúp đỡ và tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình viết luận án và làm các thủ tục bảo vệ.

Cuối cùng tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, cơ quan và bạn đồng nghiệp đã động viên giúp đỡ tác giả trong suốt thời gian nghiên cứu thực hiện bản luận án. Tác giả luận án Nguyễn Thị Châu Loan LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu về những điều kiện và tiền đề ra đời triết học chính trị Rousseau.

Tình hình nghiên cứu về những tư tưởng triết học chính trị Rousseau. Tình hình nghiên cứu về ý nghĩa của triết học chính trị Rousseau đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay. NHỮNG ĐIỀU KIỆN VÀ TIỀN ĐỀ RA ĐỜI TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ CỦA ROUSSEAU. Những điều kiện kinh tế - xã hội cho sự ra đời triết học chính trị Rousseau.

Những tiền đề tư tưởng cho sự ra đời triết học chính trị của Rousseau. Rousseau: cuộc đời và tác phẩm. KHÁI NIỆM TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ VÀ NHỮNG TƯ TƯỞNG NỀN TẢNG CỦA TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ ROUSSEAU. Khái niệm triết học chính trị và triết học chính trị Rousseau.

Tư tưởng triết học chính trị Rousseau về nguồn gốc của sự bất bình đẳng, về con người và các quyền tự nhiên. Tư tưởng của Rousseau về ý chí chung, chủ quyền tối cao và khế ước xã hội. TƯ TƯỞNG CỦA ROUSSEAU VỀ NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN - THIẾT CHẾ THỰC HIỆN CÁC QUYỀN TỰ NHIÊN CỦA CON NGƯỜI. Tư tưởng của Rousseau về phương thức tổ chức và phân chia các quyền lực nhà nước.

Tư tưởng của Rousseau về sự phân định và kiểm soát các quyền lực nhà nước. 93 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chương 5. Ý NGHĨA CỦA TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ ROUSSEAU ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Những giá trị, hạn chế và ảnh hưởng của triết học chính trị Rousseau.

Khái niệm nhà nước pháp quyền và bối cảnh lịch sử đặc thù của việc xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay. Ý nghĩa của những tư tưởng nền tảng trong triết học chính trị Rousseau đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay. Ý nghĩa của tư tưởng Rousseau về nhà nước pháp quyền – thiết chế thực hiện quyền tự nhiên đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay. 145 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

149 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 150 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Triết học chính trị là bộ phận của triết học nghiên cứu những nền tảng của đời sống chính trị và toàn bộ cơ chế hoạt động của nó từ góc độ triết học. Triết học chính trị có vị trí đặc biệt và ảnh hưởng lớn lao đến mọi lĩnh vực của đời sống chính trị - xã hội trong mỗi quốc gia cũng như đến mối quan hệ giữa các quốc gia.

Triết học chính trị hiện nay là sự phát triển của lịch sử triết học chính trị của nhân loại. Bàn về vai trò của việc nghiên cứu lịch sử triết học, trong đó có lịch sử triết học chính trị, Ph. Ăngghen viết: “…Một dân tộc muốn đứng vững trên đỉnh cao của khoa học thì không thể không có tư duy lý luận … Tư duy lý luận chỉ là một đặc tính bẩm sinh dưới dạng năng lực của người ta mà có. Năng lực ấy cần phải được phát triển hoàn thiện, và muốn hoàn thiện nó thì cho tới nay không có một cách nào khác hơn là nghiên cứu toàn bộ triết học thời trước” [3, tr.

Dưới đây là một số điểm thể hiện tính cấp thiết của đề tài luận án: Thứ nhất, việc nghiên cứu các di sản tư tưởng vĩ đại của nhân loại, đặc biệt là tư tưởng triết học chính trị của thời đại Khai sáng ở Tây Âu thế kỷ XVIII là quan trọng và cần thiết, bởi vì các tư tưởng triết học chính trị trong thời đại ngày nay, trong thế kỷ XX và XXI đã và đang chịu ảnh hưởng sâu sắc của các di sản đó. Việc nghiên cứu này có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn, giúp chúng ta hiểu rõ nền tảng của đời sống chính trị các nước phương Tây, những ảnh hưởng của nó đến nhiều nước phương Đông, trong đó có Việt Nam. Thứ hai, triết học chính trị là một chủ đề căn bản trong các tác phẩm của J. Rousseau, một trong những nhà Khai sáng Pháp vĩ đại thế kỷ XVIII, người đã đặt nền móng tư tưởng cho cuộc đại cách mạng tư sản Pháp 1789-1794 và cho cuộc đấu tranh vì tự do, dân chủ ở khắp nơi trên thế giới.

Với tinh thần đấu tranh cho sự phát triển của xã hội, ông xuất phát từ lý tưởng tự do, bình đẳng và dành toàn bộ thời gian và sức lực cho những tác phẩm của mình để bênh vực các quyền tự nhiên của con người, đặc biệt là quyền tự do và bình đẳng. Với các quan niệm về ý chí chung, về chủ quyền nhân dân hay quyền lực tối cao, về khế ước xã hội, tư tưởng triết học 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chính trị của Rousseau đã trở thành nhân tố tác động mạnh mẽ đến tư tưởng cách mạng của giai cấp tư sản Pháp. Cùng với tư tưởng triết học chính trị của Montesquieu và của những nhà triết học Khai sáng khác, các tư tưởng triết học chính trị của Rousseau là cơ sở quan trọng đối với việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các nước phương Tây nhằm đảm bảo các quyền tự nhiên chính đáng của con người như quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc. Tư tưởng của ông về tự do và bình đẳng đã trở thành một nội dung cơ bản của Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Pháp năm 1789.

Nhiều nội dung tư tưởng của ông có giá trị cho tới ngày nay. Tư tưởng triết học chính trị của ông có một tầm ảnh hưởng đáng kể đến lịch sử tư tưởng phương Tây từ thế kỷ XVIII đến nay. Phạm vi ảnh hưởng của tư tưởng triết học chính trị của ông không chỉ dừng lại ở nước Pháp, ở châu Âu mà còn ở nhiều nước trên thế giới. Nhiều tư tưởng triết học chính trị của Rousseau vẫn có ý nghĩa lớn lao đối với việc luận giải những vấn đề chính trị đương đại.

Mặc dù có các xu hướng đánh giá khác nhau về những tư tưởng triết học chính trị của Rousseau, nhưng cho đến nay ngày càng có nhiều người xem ông như một người đề xướng, người phản kháng mạnh mẽ nhất đối với chế độ chuyên chế phong kiến, khi chế độ này bác bỏ quyền tự do và bình đẳng của con người. Các cách hiểu trái ngược nhau của các xu hướng này xuất phát từ các lập trường chính trị khác nhau và đều được luận giải theo một cách nào đó từ những đoạn trích dẫn trong các tác phẩm của Rousseau. Chính vì thế, cho đến nay, sự tìm hiểu về con người cũng như triết học chính trị của Rousseau vẫn được tiếp tục. Thứ ba, trong những thập kỷ vừa qua, tư tưởng triết học chính trị của Rousseau trước hết là các tư tưởng về tự do và bình đẳng, về ý chí chung, về chủ quyền nhân dân, về khế ước xã hội, về nhà nước pháp quyền, trong đó có phương thức tổ chức, phân chia và phân định giữa quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp, về sự kiểm soát các quyền lực chính trị đã được du nhập vào Việt Nam.

Các tư tưởng đó có giá trị gợi mở trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân ở Việt Nam hiện nay. Những kiến giải sâu sắc về bản chất và hệ quả của các hiện tượng “tha hóa” của quyền lực và 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cách thức kiểm soát, loại bỏ sự tha hóa đó có không ít điểm còn giá trị trong cuộc đấu tranh chống hiện tượng lạm quyền, tham nhũng, lãng phí và tình trạng suy thoái đạo đức lối sống đang trở nên trầm trọng ở “bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên” trong bộ máy nhà nước và trong hệ thống chính trị các cấp, có nguy cơ đe dọa sự tồn vong của chế độ, như theo tinh thần Nghị quyết của Hội nghị IV và V của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI.