Luận án tiến sĩ trí tuệ cảm xúc của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong giao tiếp cô

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------- Nguyễn Thị Thanh Tâm TRÍ TUỆ CẢM XÚC CỦA CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ TRONG GIAO TIẾP CÔNG VỤ LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC Hà Nội – 2012 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------- i TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nguyễn Thị Thanh Tâm TRÍ TUỆ CẢM XÚC CỦA CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ TRONG GIAO TIẾP CÔNG VỤ Chuyên ngành: Tâm lý học xã hội Mã số: Chuyên ngành đào tạo thí điểm. LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Nguyễn Hữu Thụ Hà Nội – 2012 ii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình vẽ, biểu đồ MỞ ĐẦU 1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRÍ TUỆ CẢM XÚC VÀ 8 TRÍ TUỆ CẢM XÚC CỦA CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP CƠ SỞ TRONG GIAO TIẾP CÔNG VỤ 1. Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề trí tuệ cảm xúc 8 1.

Một số vấn đề lý luận về trí tuệ 15 1. Một số vấn đề chung về lý luận trí tuệ cảm xúc 25 1. Một số vấn đề lý luận về trí tuệ cảm xúc của cán bộ chủ chốt 45 cấp cơ sở trong giao tiếp công vụ 1. Các yếu tố ảnh hƣởng đến trí tuệ cảm xúc của cán bộ chủ chốt 76 cấp cơ sở trong giao tiếp công vụ.

CHƢƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 81 2. Giai đoạn 1: Tổ chức nghiên cứu lý luận 81 2. Giai đoạn 2: Tổ chức nghiên cứu thực trạng 82 2. Giai đoạn 3: Tổ chức nghiên cứu thực nghiệm tác động 100 v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN 1 10 3.

Thực trạng trí tuệ cảm xúc của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở 1 10 3. Tƣơng quan giữa năng lực trí tuệ cảm xúc và năng lực giao tiếp 1 của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở 49 3. Thực trạng nhận thức của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở về vai trò 1 của trí tuệ cảm xúc trong giao tiếp công vụ 51 3. Nghiên cứu một số trƣờng hợp điển hình về trí tuệ cảm xúc 1 trong giao tiếp công vụ của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở 53 3.

Các yếu tố ảnh hƣởng đến năng lực trí tuệ cảm xúc của cán bộ 1 chủ chốt cấp cơ sở trong giao tiếp công vụ 63 3. Kết quả thực nghiệm nâng cao trí tuệ cảm xúc cho cán bộ chủ 1 chốt cấp cơ sở 72 KẾT LUẬN 1 84 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN 1 QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 88 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1 89 PHỤ LỤC 1 98 vi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt: Viết đầy đủ: BTĐN: Bài tập đo nghiệm BT THGT: Bài tập tình huống giao tiếp. THGT: Tình huống giao tiếp CBCC: Cán bộ chủ chốt CCS: Cấp cơ sở CV: Công vụ CX: Cảm xúc ĐC: Đối chứng ĐTB: Điểm trung bình ĐGKQ: Đánh giá khách quan GT: Giao tiếp GTCV: Giao tiếp công vụ HTX Hợp tác xã LĐ: Lãnh đạo MSCEIT: Trắc nghiệm Trí thông minh cảm xúc Mayer Salovey Caruso, version 2. QL: Quản lý TTCX: Trí tuệ cảm xúc TĐG: Tự đánh giá TN: Thực nghiệm TNGT: Trắc nghiệm giao tiếp UBND: Ủy ban nhân dân vii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.1: Mô hình cấu trúc trí tuệ cảm xúc của D.2: Mô hình cấu trúc trí tuệ cảm xúc của K.3: So sánh ba mô hình tiêu biểu về trí tuệ cảm xúc 38 Bảng 1.4: Một số trắc nghiệm trí tuệ cảm xúc phổ biến 41 Bảng 2.A: Đặc điểm của nhóm khách thể CBCC CCS 83 Bảng 2.

Trình độ của nhóm khách thể CBCC CCS 83 Bảng 2.2: Độ tin cậy của Phiếu trƣng cầu ý kiến (mẫu 3.3: Độ tin cậy của Phiếu trƣng cầu ý kiến (mẫu 3.4: Độ tin cậy của Phiếu điều tra nhận thức của CBCC CCS 94 Bảng 2.5: Độ tin cậy của BTĐN “Bài tập tình huống GT” 97 Bảng 2.6: Độ khó của các item của “Bài tập tình huống GT” 97 Bảng 2.7: Tƣơng quan giữa các tiểu thang đo của “Bài tập tình huống 99 giao tiếp” Bảng 2.8: Sơ đồ phân tích cảm xúc 106 Bảng 3.1: Thực trạng mức độ TTCX của CBCC CCS qua thang đo 110 MSCEIT Bảng 3.2: Phân loại mức độ phát triển năng lực TTCX của các CBCC 112 CCS qua thang đo MSCEIT Bảng 3.3: Thực trạng các nhánh năng lực TTCX của CBCC CCS qua 113 thang đo MSCEIT Bảng 3.4: Thực trạng năng lực TTCX theo kinh nghiệm và TTCX 114 mang tính chiến lƣợc của CBCC CCS qua thang đo MSCEIT viii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.5: Tƣơng quan về điểm số của các năng lực cấu thành TTCX 115 của CBCC CCS.6: Mối tƣơng quan về điểm số giữa các tiểu thang đo MSCEIT 116 Bảng 3.A: Thực trạng mức độ TTCX của CBCC CCS trong GTCV 117 qua thang đo “Bài tập tình huống giao tiếp” Bảng 0.B: Phân loại mức độ phát triển năng lực TTCX của các 119 CBCC CCS đo bằng MSCEIT Bảng 3.8: Tƣơng quan giữa các nhánh năng lực TTCX trong GTCV 130 của CBCC CCS Bảng 3.9: Mức độ biểu hiện TTCX trong GTCV thông qua tự đánh giá 132 của CBCC CCS Bảng 3.10: Tự đánh giá của CBCC CCS về mức độ biểu hiện năng lực 135 Nhận biết CX trong GTCV Bảng 3.11: Tự đánh giá của CBCC CCS về mức độ biểu hiện năng lực 137 Sử dụng CX trong GTCV Bảng 3.12: Tự đánh giá của CBCC CCS về mức độ biểu hiện năng lực 139 Hiểu nguyên nhân và tiến trình phát triển CX trong GTCV Bảng 3.13: Tự đánh giá của CBCC CCS về mức độ biểu hiện năng lực 141 Quản lý CX trong GTCV Bảng 3.14: So sánh kết quả đánh giá khách quan và TĐG về mức độ 143 biểu hiện TTCX trong GTCV của CBCC CCS Bảng 3.15: So sánh năng lực TTCX, TTCX trong GTCV giữa các 144 nhóm CBCC CCS theo thâm niên Bảng 3.16: So sánh năng lực TTCX giữa các nhóm CBCC CCS theo 145 độ tuổi Bảng 3.17: So sánh năng lực TTCX giữa các nhóm CBCC CCS theo 147 chức vụ Bảng 3.18: So sánh năng lực TTCX, TTCX trong GTCV giữa các 148 ix TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nhóm CBCC CCS theo giới tính Bảng 3.19: So sánh năng lực TTCX giữa các nhóm CBCC CCS theo 149 chức vụ Bảng 3.20: Tƣơng quan giữa điểm TTCX trong GTCV và điểm EQ đo 150 bằng MSCEIT của CBCC CCS Bảng 3.21: Tƣơng quan giữa điểm trắc nghiệm năng lực GTCV và 151 điểm EQ, điểm TTCX trong GTCV của CBCC CCS Bảng 3.22: Mức độ nhận thức của CBCC CCS về vai trò của TTCX 152 trong GTCV Bảng 3.A: Thứ bậc các yếu tố ảnh hƣởng đến năng lực TTCX của 164 CBCC CCS.B: Mức độ các yếu tố ảnh hƣởng đến năng lực TTCX của 166 CBCC CCS Bảng 3.24: So sánh năng lực TTCX, TTCX trong GTCV của nhóm 173 thực nghiệm và nhóm đối chứng trƣớc khi tác động thực nghiệm Bảng 3.25: Phân loại mức độ điểm TTCX, TTCX trong GTCV của hai 173 nhóm TN và ĐC Bảng 3.26: So sánh điểm EQ của nhóm thực nghiệm và nhóm đối 178 chứng ở thời điểm trƣớc và sau thực nghiệm Bảng 3.27: So sánh điểm TTCX trong GTCV của nhóm thực nghiệm 181 và nhóm đối chứng ở thời điểm trƣớc và sau thực nghiệm x TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ Trang Hình 1.1: Mô hình trí tuệ cảm xúc năm 1990 của P.Salovey và 33 Mayer Hình 2.1: Mô hình “Ống kính cảm xúc” 106 Hình 2.2: Mô hình “Kết quả mong muốn và Ống kính cảm xúc” 107 Biểu đồ 3.1: Phân phối điểm TTCX của CBCC CCS đo bằng 111 MSCEIT Biểu đồ 3.2: Phân phối điểm TTCX trong GTCV của CBCC CCS 118 Biểu đồ 3.3: So sánh các nhánh năng lực TTCX của nhóm thực 179 nghiệm ở thời điểm trƣớc và sau thực nghiệm Biểu đồ 3.4: So sánh các nhánh năng lực TTCX của nhóm đối chứng 180 ở thời điểm trƣớc và sau thực nghiệm Biểu đồ 3.5: So sánh điểm các nhánh năng lực TTCX trong GTCV 181 của nhóm thực nghiệm ở thời điểm trƣớc và sau thực nghiệm Biểu đồ 3.6: So sánh điểm TTCX trong GTCV của nhóm đối chứng 182 ở thời điểm trƣớc và sau thực nghiệm xi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài TTCX là năng lực nhận biết và vận hành CX của các cá nhân. Vấn đề này mới đƣợc đi sâu nghiên cứu trong khoảng từ năm 1990 đến nay nhƣng trong hơn hai thập kỷ qua nó đã thu hút sự quan tâm của rất nhiều ngƣời, cả trong giới học thuật và công chúng. Bởi vì, một số công trình nghiên cứu tâm lý học khẳng định rằng TTCX là một dạng trí tuệ của con ngƣời và là một thành tố quan trọng trong cấu trúc nhân cách; có mối quan hệ chặt chẽ giữa TTCX và sự thành công trong hoạt động học tập, hoạt động nghề nghiệp của các cá nhân (D.Wong và cộng sự, 2005; J.Mayer và cộng sự, 2006,…).

Đối với tuổi trẻ, TTCX giúp hạn chế sự thô bạo, sự hung hãn, cải thiện khả năng học tập. Đối với những ngƣời làm việc, TTCX tốt sẽ tạo ra ở họ tinh thần đồng đội, tinh thần hợp tác và giúp nhau học hỏi làm thế nào để làm việc có hiệu quả hơn. Trong hoạt động LĐ, QL, TTCX của cá nhân hoặc nhóm LĐ, QL đóng vai trò rất lớn trong việc dẫn đến thành công hay thất bại của một tập thể, một tổ chức. Nói chung, ở cƣơng vị càng cao trong một tổ chức, càng đòi hỏi nhiều hơn năng lực TTCX [21].

Trên thế giới, nghiên cứu và ứng dụng lý thuyết TTCX vào thực tiễn cuộc sống nói chung đã rất phổ biến ở nhiều lĩnh vực (giáo dục, sản xuất, kinh doanh, y tế,…). Trong hoạt động LĐ, QL, việc nghiên cứu và ứng dụng lý thuyết TTCX cũng đã và đang rất đƣợc quan tâm ở nhiều nƣớc trên thế giới (Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Đức, Australia, Nhật Bản, Trung Quốc, Singapor, Nam Phi,. Một trong những hƣớng nghiên cứu lý luận và ứng dụng TTCX trong quản lý là nghiên cứu TTCX trong hoạt động giao tiếp của cán bộ LĐ, QL. Bởi vì giao tiếp là một dạng hoạt động phổ biến của ngƣời LĐ, QL, có ảnh hƣởng quan trọng đến hiệu quả lãnh đạo, quản lý.

Hoạt động giao tiếp rất cần đến sự thông minh về CX của chủ thể giao tiếp. Vì vậy, TTCX đƣợc xem là một trong những yếu tố quyết định thành công 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trong giao tiếp.