Luận án: Thực trạng cận thị ở học sinh tiểu học TP Điện Biên Phủ và hiệu quả can thiệp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG ---------------------------------------- TRẦN ĐỨC NGHĨA THỰC TRẠNG CẬN THỊ Ở HỌC SINH TIỂU HỌC THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ VÀ HIỆU QUẢ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CAN THIỆP LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG ---------------------------------------- TRẦN ĐỨC NGHĨA THỰC TRẠNG CẬN THỊ Ở HỌC SINH TIỂU HỌC THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ VÀ HIỆU QUẢ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CAN THIỆP Chuyên ngành: Vệ sinh xã hội học và tổ chức y tế Mã số:62.64 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thị Thùy Dương 2. Trần Văn An HÀ NỘI – 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ một công trình nào khác.

Tác giả luận án Trần Đức Nghĩa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với hai thầy cô hướng dẫn là PGS. Nguyễn Thị Thùy Dương và PGS. Trần Văn An đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập và viết luận án. Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, các cán bộ của phòng Đào tạo Sau đại học - Khoa Đào tạo và Quản lý khoa học, cán bộ của các khoa, phòng khác trong Viện đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập tại Viện.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo và nhân viên Sở Y tế, Bệnh viện đa khoa tỉnh Điện Biên, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên, lãnh đạo và nhân viên Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Điện Biên, Phòng giáo dục thành phố Điện Biên Phủ đã tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi triển khai nghiên cứu tại địa phương. Đồng thời, xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, giáo viên, cộng tác viên, cha mẹ học sinh và toàn thể học sinh của 9 trường tiểu học tại thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên đã tích cực hỗ trợ, hợp tác tham gia nghiên cứu. Để có được những thành quả ngày hôm nay không thể không kể đến bố, mẹ hai bên gia đình tôi đã sinh thành, chăm sóc, ủng hộ, động viên, tạo điều kiện hết mực để tôi không ngừng học tập. Xin chân thành cảm ơn anh, chị, em hai bên gia đình đã hỗ trợ, động viên giúp tôi vượt qua khó khăn.

Tôi rất biết ơn vợ và con tôi đã bên cạnh tôi, là động lực to lớn cho tôi trong hành trình dài tìm tòi khám phá khoa học nhiều gian nan, thách thức nhưng vô cùng lý thú và cao quý. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Trần Đức Nghĩa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iv MỤC LỤC LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC. i LỜI CAM ĐOAN. ii LỜI CẢM ƠN.

iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC BẢNG. ix DANH MỤC HÌNH.

xi ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1:TỔNG QUAN. Cận thị và một số khái niệm. Tình hình cận thị trên thế giới và Việt Nam.

Tình hình cận thị trên thế giới. Tình hình cận thị tại Việt Nam. Các yếu tố liên quan đến tình trạng cận thị. Yếu tố di truyền.

Yếu tố về môi trường. Yếu tố nguy cơ khác. Thăm khám và chẩn đoán cận thị. Các phương pháp điều trị cận thị.

Phương pháp chỉnh hình giác mạc bằng kính tiếp xúc Ortho-K. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thuốc và dinh dưỡng. Phẫu thuật cận thị bằng Laser.

Phẫu thuật Phakic. Một số phẫu thuật khác. Các biện pháp dự phòng cận thị. Truyền thông giáo dục về cận thị học đường.

Thực hành về vệ sinh và y tế trường học. Một số mô hình can thiệp phòng chống cận thị. 27 Chương 2:ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Địa điểm tiến hành nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu nghiên cứu. Cơ sở xây dựng can thiệp. Tiến hành can thiệp.

Đo lường hiệu quả can thiệp. Chỉ số và biến số. Công cụ thu thập số liệu. Tiến hành thu thập số liệu.

42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sai số và cách khống chế. Quản lý và phân tích số liệu. Đạo đức nghiên cứu.

45 Chương 3:KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng cận thị và điều kiện vệ sinh học đường. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Tình hình cận thị của học sinh tiểu học.

Tình hình vệ sinh học đường của các trường tiểu học. Cận thị và các yếu tố liên quan. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Liên quan giữa cận thị và kiến thức của học sinh.

Liên quan giữa cận thị và thói quen của học sinh. Đánh giá kết quả các giải pháp can thiệp. Các nội dung can thiệp và kết quả can thiệp. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.

Tác động của can thiệp. 72 Chương 4: BÀN LUẬN. Thực trạng cận thị và điều kiện vệ sinh học đường. Thực trạng cận thị.

Điều kiện vệ sinh học đường. Các yếu tố liên quan đến tình hình cận thị của học sinh tiểu học. Hiệu quả can thiệp đối với tình trạng cận thị của học sinh tiểu học91 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số hạn chế của nghiên cứu.

Những đóng góp mới và ý nghĩa khoa học thực tiễn của luận án. 103 DANH MỤCCÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1 PHIẾU CHẤP THUẬN THAM GIA NGHIÊN CỨU PHỤ LỤC 2 Phiếu khám thị lực PHỤ LỤC 3 Bảng kiểm tra về vệ sinh học đường PHỤ LỤC 4 Phỏng vấn học sinh PHỤ LỤC 5 Cấu tạo giải phẫu của mắt MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BYT Bộ Y tế D Đi-ốp DiD Hiệu số thay đổi Difference-in-Difference ĐC Đối chứng CI Khoảng tin cậy Confidence Interval CT Can thiệp OR Tỷ suất chênh Odds Ratio QĐ Quyết định TCYTTG Tổ chức Y tế Thế giới World Health Organization LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ix DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Các chỉ số bàn ghế theo quy định. Chỉ số và biến số trong nghiên cứu.

Chỉ số và biến số trong nghiên cứu (tiếp theo). Phân bố đối tượng nghiên cứu theo trường và giới tính. Tỷ lệ học sinh tiểu học mắc cận thị theo trường. Tỷ lệ mắc cận thị của học sinh tiểu học theo giới tính.

Tỷ lệ mắc cận thị của học sinh theo khối lớp. Tỷ lệ mắc cận thị ở học sinh tiểu học theo dân tộc. Tỷ lệ mắc cận thị của học sinh tiểu học theo mức độ cận thị. Tỷ lệ mắc cận thị của học sinh theo đặc điểm cận thị.

Điều kiện vệ sinh học đường đối với diện tích trường học. Điều kiện vệ sinh học đường đối với lớp học theo điều kiện về diện tích mặt sàn. Điều kiện vệ sinh học đường đối với phòng học. Thực trạng chiếu sáng tại phòng học.

Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu theo giới tính. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu theo khối lớp. Tỷ lệ cận thị của đối tượng nghiên cứu theo giới tính. Tỷ lệ cận thị của đối tượng nghiên cứu theo khối lớp.

Liên quan giữa cận thị với hiểu biết của học sinh. 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Liên quan giữa cận thị và hiểu biết về nguyên nhân gây cận thị của học sinh. Liên quan giữa cận thị và hiểu biết về thói quen xấu gây cận thị của học sinh.

Liên quan giữa cận thị và hiểu biết về điều trị cận thị. Liên quan giữa cận thị và một số đặc điểm. Liên quan giữa cận thị và tiền sử cận thị của gia đình. Liên quan giữa cận thị và tự học tại nhà của học sinh.

Liên quan giữa học thêm và cận thị của học sinh. Liên quan giữa cận thị và sử dụng máy tính của học sinh. Liên quan giữa xem tivi và cận thị của học sinh. Liên quan giữa cận thị và chơi điện tử của học sinh.

Liên quan giữa đọc truyện và cận thị của học sinh. Một số yếu tố liên quan đến cận thị của học sinh (phân tích đa biến). Các hoạt động can thiệp tại trường tiểu học Him Lam. Đặc điểm nhân khẩu học của đối tượng nghiên cứu.

Điều kiện vệ sinh học đường đối với phòng học trước khi tiến hành can thiệp. Điều kiện vệ sinh học đường đối với phòng học sau can thiệp. Tỷ lệ cận thị trước và sau can thiệp. Tỷ lệ mắc cận thị theo mức độ cận thị trước và sau can thiệp.

Tác động can thiệp ước tính theo hiệu số thay đổi (DiD). 74 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xi DANH MỤC HÌNH Hình 1. Sơ đồ quang học mắt cận thị. Cây vấn đề về cận thị và các yếu tố liên quan.

Vị trí địa lý của Thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. Sơ đồ về cỡ mẫu và các giai đoạn nghiên cứu. Diễn giải phương pháp ước tính tác động can thiệp. Phân bố của đối tượng nghiên cứu theo thành phần dân tộc.

Tình hình cận thị của cha mẹ học sinh tham gia nghiên cứu. Tình hình cận thị của học sinh theo tình trạng cận thị của cha mẹ. Tỷ lệ học sinh từng nghe về cận thị. Tỷ lệ hiểu biết về thói quen xấu gây cận thị của học sinh.

Tỷ lệ hiểu biết về phương pháp điều trị cận thị. 62 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẶT VẤN ĐỀ Cận thị là mắt có độ hội tụ quá mạnh so với độ dài trục nhãn cầu, vì thế ánh sáng từ vật thể đến mắt tập trung phía trước võng mạc làm cho ảnh của vật bị mờ [135]. Hiện nay, cận thị đang là một vấn đề sức khỏe cộng đồng toàn cầu, là nguyên nhân dẫn đến suy giảm thị lực và các biến chứng mù lòa [134].