Luận án tiến sĩ tác động của thể chế đến nghèo đa chiều ở việt nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- NGÔ QUỐC DŨNG TÁC ĐỘNG CỦA THỂ CHẾ ĐẾN NGHÈO ĐA CHIỀU Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KINH TẾ PHÁT TRIỂN HÀ NỘI - 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- NGÔ QUỐC DŨNG TÁC ĐỘNG CỦA THỂ CHẾ ĐẾN NGHÈO ĐA CHIỀU Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: KINH TẾ PHÁT TRIỂN Mã số: 9310105 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1. NGÔ THẮNG LỢI 2. NGUYỄN PHƯƠNG BẮC HÀ NỘI - 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày …… tháng …… năm 2021 Tác giả luận án Ngô Quốc Dũng ii LỜI CẢM ƠN Để có thể hoàn thành được Luận án này, Nghiên cứu sinh đã được Ban Giám hiệu Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Ban Lãnh đạo Khoa Kế hoạch và Phát triển và các Thầy, Cô đồng nghiệp trong Khoa đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để nghiên cứu sinh có thể tham gia và hoàn thành chương trình học tập. Nghiên cứu sinh xin được gửi lời cảm ơn Viện Đào tạo Sau đại học, các Giảng viên của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã hướng dẫn, giảng dạy và giúp đỡ nghiên cứu sinh trong quá trình học tập, nghiên cứu; các Nhà khoa học…đã giúp đỡ nghiên cứu sinh thu thập số liệu và đưa ra những tư vấn quý báu. Nghiên cứu sinh xin được bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về tất cả những sự giúp đỡ này. Đặc biệt, nghiên cứu sinh xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến GS.TS Ngô Thắng Lợi và TS Nguyễn Phương Bắc, Người đã trực tiếp hướng dẫn và chỉ bảo nghiên cứu sinh hoàn thành Luận án này.

Nghiên cứu sinh xin được cảm ơn Gia đình, Bạn bè đã luôn động viên, khích lệ và tạo điều kiện giúp đỡ nghiên cứu sinh trong thời gian học tập và hoàn thành bản Luận án này. Hà Nội, ngày …… tháng …… năm 2021 Tác giả luận án Ngô Quốc Dũng iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.

vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH. viii LỜI MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.

Các nghiên cứu về nghèo đa chiều. Nghiên cứu ngoài nước. Nghiên cứu trong nước. Các nghiên cứu về thể chế.

Nghiên cứu ngoài nước. Nghiên cứu trong nước. Các nghiên cứu về tác động của thể chế đến nghèo đa chiều. Nghiên cứu ngoài nước.

Nghiên cứu trong nước. Đánh giá chung về các công trình nghiên cứu. Các vấn đề chính được đề cập tới trong các nghiên cứu. Những vấn đề chưa được đề cập đến trong các nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu.

22 Tiểu kết chương 1. 25 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA THỂ CHẾ ĐẾN NGHÈO ĐA CHIỀU. Khái niệm nghèo đa chiều. Thước đo nghèo đa chiều.

Khái niệm thể chế và các yếu tố cấu thành thể chế. Thước đo thể chế. Kênh truyền dẫn tác động của thể chế đến nghèo đa chiều. Kênh tác động trực tiếp của thể chế đến nghèo đa chiều.

Kênh tác động gián tiếp của thể chế đến nghèo đa chiều. Nhân tố ảnh hưởng tới tác động của thể chế đến nghèo đa chiều. Nhân tố thuộc về năng lực thể chế. Nhân tố thuộc về năng lực của người nghèo.

60 Tiểu kết chương 2. 62 CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Khung phân tích. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu. Mô hình nghiên cứu. Phương pháp ước lượng mô hình. Sự phù hợp của phương pháp ước lượng theo mô hình Probit nhị phân đa tầng trong nghiên cứu của luận án.

Nguồn dữ liệu, số liệu. 72 Tiểu kết chương 3. 80 CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA THỂ CHẾ ĐẾN NGHÈO ĐA CHIỀU Ở VIỆT NAM. Thực trạng thể chế và nghèo đa chiều ở Việt Nam.

Thực trạng thể chế ở Việt Nam. Thực trạng nghèo đa chiều ở Việt Nam. Thực trạng tác động của thể chế đến nghèo đa chiều ở Việt Nam. Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng tới tác động của thể chế đến nghèo đa chiều ở Việt Nam.

Nhân tố thuộc về năng lực thể chế. Thực trạng nhân tố thuộc về năng lực của người nghèo. Đánh giá chung về tác động của thể chế đến nghèo đa chiều ở Việt Nam. Những kết quả đạt được.

Những vấn đề trong tác động của thể chế đến nghèo đa chiều. Nguyên nhân của những hạn chế. 140 Tiểu kết chương 4. 143 CHƯƠNG 5 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG TÁC ĐỘNG CỦA THỂ CHẾ ĐẾN NGHÈO ĐA CHIỀU Ở VIỆT NAM.

Bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng đến thể chế và nghèo đa chiều ở Việt Nam trong thời gian tới. Bối cảnh quốc tế. Bối cảnh trong nước. Quan điểm về tăng cường tác động của thể chế đến nghèo đa chiều ở Việt Nam trong bối cảnh mới.

Một số giải pháp tăng cường tác động của thể chế đến nghèo đa chiều ở Việt Nam. Đẩy mạnh cải cách thể thế một cách toàn diện gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững, có chú trọng đến tính đặc thù của từng địa phương. Hoàn thiện hệ thống chính sách liên quan đến giảm nghèo đa chiều. Đảm bảo các nguồn lực về tài chính để tổ chức, thực hiện các chính sách liên quan đến nghèo đa chiều.

Nâng cao năng lực của cán bộ giảm nghèo. Nâng cao năng lực người nghèo. 156 Tiểu kết chương 5. 159 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

162 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 174 vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng phát triển châu Á FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài FTA Khu vực mậu dịch tự do GCI Chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu GII Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu GTGT Giá trị gia tăng HPI Chỉ số nghèo khổ con người MOLISA Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội MPI Chỉ số nghèo đa chiều NHTG Ngân hàng thế giới NSNN Ngân sách nhà nước PAPI Chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam PCI Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCTN Phòng chống tham nhũng TCTK Tổng cục thống kê TDLĐ Tư duy lãnh đạo TPP Hiệp định kinh tế xuyên Thái Bình Dương UNDP Chương trình phát triển Liên hợp Quốc UNICEF Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc VASS Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam VHLSS Khảo sát mức sống hộ gia đình Việt Nam VPQGGN Văn phòng Quốc gia giảm nghèo XĐGN Xoá đói giảm nghèo XH Xã hội WDR Báo cáo Phát triển Thế giới WGI Chỉ số quản trị toàn cầu WTO Tổ chức Thương mại Thế giới vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Nội hàm của nghèo khổ đa chiều. Các chỉ số đo lường nghèo đa chiều.

Các tiêu chí đo lường nghèo đa chiều ở Indonesia. Tiêu chí đánh giá nghèo đa chiều của Việt Nam. Các khía cạnh đo lường của thể chế và các nguồn dữ liệu thu thập .1: Danh mục các biến sử dụng trong mô hình .2: Tóm tắt một số thống kê cơ bản về các biến trong mô hình trong cả 2 năm 2016, 2018.3: Tóm tắt một số thống kê cơ bản về các biến trong mô hình, năm 2016 .4: Tóm tắt một số thống kê cơ bản về các biến trong mô hình, năm 2018. Giá trị và thứ hạng khía cạnh thể chế của Việt Nam giai đoạn 2013 - 2019 qua một số chỉ số.

Giá trị và thứ hạng trụ cột thể chế trong chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam và một số quốc gia. Giá trị và thứ hạng trụ cột thể chế trong chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu của Việt Nam và một số quốc gia. Thực trạng thể chế của Việt Nam so với các nước trong khu vực năm 2018. Thực trạng thể chế của Việt Nam qua các năm theo chỉ số WGI.

Tỷ lệ nghèo đa chiều và chỉ số nghèo đa chiều theo khu vực, 2014 - 2018. Mức độ đóng góp của khu vực vào chỉ số nghèo đa chiều chung. Mức độ đóng góp của khu vực vào từng chỉ số lĩnh vực của chỉ số nghèo đa chiều. Tỷ lệ nghèo đa chiều và chỉ số nghèo đa chiều theo vùng, 2016 - 2018.

Kết quả ước lượng và tác động biên. Kết quả ước lượng (tiếp). Tóm tắt tác động trung hạn của thể chế đến xác suất rơi vào nghèo đa chiều. Kết quả ước lượng (tiếp).

Kết quả ước lượng mô hình (tiếp) .15: Kết quả ước lượng tác động của từng khía cạnh của thể chế đến nghèo đa chiều (Mô hình 7) .16: Kết quả ước lượng tác động của từng khía cạnh của thể chế đến nghèo đa chiều, theo khu vực thành thị - nông thôn. Thu nhập bình quân đầu người 1 tháng theo nhóm hộ gia đình giai đoạn 2008-2018 .130 viii DANH MỤC HÌNH Hình 2. “Kênh truyền dẫn” tác động của thể chế đến nghèo đa chiều. Khung phân tích của nghiên cứu.

Chỉ số PAPI (với 6 lĩnh vực), 2011 - 2019. Điểm trung bình toàn quốc các chỉ số nội dung, 2011-2019. Bản đồ mức độ chỉ số PAPI theo các địa phương, 2011 - 2019. Mức tăng, giảm hàng năm chỉ số PAPI của các tỉnh/thành phố, 2011 - 2019 (%).

Tỷ lệ nghèo đa chiều và nghèo thu nhập ở Việt Nam 2016 – 2018, %. Mức độ thiếu hụt và chỉ số nghèo đa chiều, 2016 - 2018. Các chiều thiếu hụt trong các tiêu chí đánh giá nghèo đa chiều của các hộ nghèo năm 2016 - 2018. Tỷ lệ người có bảo hiểm y tế, giai đoạn 2011 - 2019.

Tỷ lệ đóng góp của các chỉ số vào chỉ số nghèo đa chiều quốc gia. Tỷ lệ đóng góp của các chiều nghèo vào chỉ số nghèo đa chiều, 2016 - 2018. Tỷ lệ nghèo theo giới tính của chủ hộ (%). Tỷ lệ nghèo đa chiều theo độ tuổi của chủ hộ (%).

Tỷ lệ nghèo đa chiều theo nhóm dân tộc (%). Tỷ lệ nghèo thu nhập theo vùng (%). Mức độ đóng góp của vùng vào chỉ số nghèo đa chiều chung. Động thái thay đổi của tốc độ giảm nghèo đa chiều, tốc độ tăng PAPI và hệ số co giãn của giảm nghèo theo PAPI .