Luận án tiến sĩ sự kế thừa nghề nghiệp giữa các thế hệ trong gia đình ở thành ph

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYEN THI LY SU KE THUA NGHE NGHIEP GIU'A CAC THE HE TRONG GIA DINH O THÀNH PHÔ THANH HÓA, TINH THANH HOA (Nghiên cứu trường hợp tại phường Quảng Hưng và phường Đông Thọ ) LUẬN ÁN TIÊN SĨ XÃ HỘI HỌC Hà Nội - 2018 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI Ộ TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYEN THI LY SU KE THUA NGHE NGHIEP GIUA CAC THE HE TRONG GIA DINH O THANH PHO THANH HOA, TINH THANH HOA (Nghiên cứu trường hợp tại phường Quảng Hưng và phường Đông Thọ ) Chuyên ngành: Xã hội học Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIÊN SĨ XÃ HỘI HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Phạm Tất Dong 2.TS Nguyễn Thị Vân Hạnh XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHÍNH SỬA THEO QUYÉT NGHỊ CỦA HỘI DONG DANH GIA LUẬN ÁN TIỀN SĨ CÁP ĐHQG T/M tap thé hướng dẫn Chủ tịch Hội đông đánh giá Luận án tiên sĩ GS.TS Phạm Tât Dong PGS.TS Nguyễn Thị Kim Hoa Hà Nội - 2018 LỜI CAM ĐOAN lôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những kêt qua và số liệu tronø luận án là trung thực và chưa tung được công bô trên bất cứ tài liệu nào. Hà Nội ngày tháng nam 2018 Tác giả luận án Nguyễn Thị Lý LỜI CÁM ƠN Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thây giáo, cô giáo Khoa Xã hội học, Phòng Sau đại học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhiệt tình giảng dạy và ø1úp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Em xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đôi với ŒS%.7S Phạm Tat Dong cùng PGS.TS Nguyên Thị Vân Hạnh đã hướng dẫn tận tình, định hướng, chỉ dẫn, giúp đỡ và tạo điêu kiện cho em trong suốt quá trình hoàn thành luận án.

Em tât biết ơn thây Đố Thiên Kính, thầy đã hỗ trợ em rất nhiêu trong quá trình hoàn thành nghiên cứu này. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các anh chị em đông nghiệp ở bộ môn Xã hội học — Công tác xã hội, khoa Khoa học Xã hội đã động viên, khích lệ tính than, ø1úp đỡ tôi về mặt chuyên môn và tạo mọi điều kiện thuận lợi đề tôi có thể hoàn thành được luận án. Cuỗi cùng, tôi xin gửi những lời thân yêu nhât đến gia đình mình. Cảm ơn bô mẹ đã sinh ra tôi, cảm ơn người mẹ đã một mình đi giữa cuộc đời nuôi dưỡng tôi cả về thê chất lẫn tâm hôn.

Cảm ơn những lời động viên của mẹ, của chông, của anh em và cả đứa con nhỏ bé của tôi đã khiến tôi vững vàng đi đến chặng đường này. Mặc dù đã có nhiều cô găng, song chắc chắn luận án không tránh khỏi những thiêu sót. Kính mong sự góp ý kiến từ các thây cô giáo cùng bạn bè và đông nghiệp. Xin chân thành cảm ơn! Ha Noi, thang nam 2018 Tac gia Nguyễn Thị Lý MỤC LỤC lrang \ 19/9 nó.

| DANH MỤC BẢNG.-- 2 Set SE ESEEEE2E1E711211111112111712111111121111 1112. 4 DANH MỤC BILÊU. 2-2 + St £SESEEEEEeEEESEEEEESEEEEEEEEEEEkEEEEEEkEEkErkkerkerkerrved 6 DANH MỤC TỪ VIẾẾT TẮTT. 2-2 s+SE+2EE£EEE+EEESEEESEE+EEEtEEEtEEetrkrzreerreerkeei 7 \)/i0Ê7100307.

Lí do chọn đề tài. Mục đích, mục tiêu nghiÊn CỨU. Đôi tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa của luận án.

-¿- 2 Sẻ k‡EE+EE£EE+EE+EeEEEEEEEEEEESEEEEEEEEEEEEkEEkrkerkrrkerked 12 5. Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu và khung phân tích. Kết câu của luận án. TỎNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.

Những nghiên cứu nhận diện sự kê thừa nghê nghiệp giữa các thế hệ trong 284011000557 ằ. Các nghiên cứu về các yêu tô và điều kiện ảnh hưởng đến sự kế thừa nghề nghiệp giữa các thế hệ trong øia đình.- - ¿s6 Sk+E£E£EE+EeEEeEerEereexerxerereed 21 Chuong 2. CO SO LY LUAN, PHUONG PHAP NGHIEN CUU VA DIA ;7 9862112900027. Nghề nghiệp, cách phân loại nghề nghiệp.

Thế hệ, gia đình. --¿- 2 skSk+EE+E£EEEEESEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEkrkerkrrerrerked 36 2. Kê thừa và kế thừa nghê nghiệp .-- - - 2S E+EE+EEEeEE+EE+Eerxerxzxereed 36 2. Sự phân nhóm về địa vị nghê nghiỆp:.

-- ¿5s +E+EE+EE+EeEEeEzxerxed 37 2. Các lí thuyết và quan điểm tiếp cận vân đê nghiên cứu. Lí thuyết phân tầng xã hộii.--- -- - ® skEk+EE+E£EEEEE+EEEeEEeEekerkerxrrrked 38 2. Lí thuyết vốn xã hỘi.

Li thuyét x3 Oi HOA. Phương pháp nghiÊn CỨU. Quy trình chọn mẫu nghiên cứu. - - - + SE +k+k+E£EeEeEE£E+E+EeEeEerereei 54 2.

Phương pháp phỏng vân băng bảng hỏi.-- 2-6 2s E2SE2Ee£EeEEzEezsei 55 | 2. Phương pháp đo lường sự kê thừa nghê nghiệp giữa các thê hệ. Công thức tính các tỉ lệ kế thừa nghê nghiệp. Xác định thời điểm đo lường sự kế tục nghệ nghiệp giữa các thê hệ.

Việc xác định thế hệ băt đầu từ cha, mẹ hay COI. Phương pháp phỏng vân sâu.-- - 2 + 5x t+EEE£EE+E+EeEEeEE+Eerkerzrereed 6] 2. Phương pháp phân tích tài liệu 0. Phương pháp quan Sát.

Phương pháp nghiên cứu lịch sử trường hợp. Phương pháp xử lí thông fIn. Chủ trương đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của nhà nước về phát triển kinh tê, hội nhập quốc tế và thị trường lao động. Chính sách kinh tẾ.

- ¿- c- % Ek£Ek£EE£EE+EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEkEEkrkkrkrrkerked 65 2. Chính sách về hội nhập quốc tẾ.--- ¿- + + + E+SE+E+EE+EeEE+EEEEeEE+Eerxsrezxed 65 "h9: 09640 2i 0v 0n. Vị trí địa lí, kinh tế xã hội của thành phô Thanh Hóa. VỊ trí địa lí, kinh tê xã hội phường Quảng Hưng.

VỊ trí địa lí, kinh tê xã hội phương Đông Thọ,.- - 2 s + si 68 Chương 3: THỰC TRẠNG NGHÈ NGHIỆP VÀ KẾ THỪA NGHÉ NGHIỆP GIỮA CÁC THE HE TRONG GIA DINH O THANH PHO THANH HÓA. Thực trạng đặc trưng nhân khâu — xã hội của đôi tượng nghiên cứu. Thực trạng nghê nghiệp của các thê hệ tại thành phố Thanh Hóa. Thực trạng kế thừa nghê nghiệp giữa các thê hệ trong gia đình ở thành phô I0 0s.

Sự kế thừa về vị trí nghê nghiỆp.-- - 2s + k+EE+SE+E£EE+EE+EeEEeEerezrre: 78 3.Sự kê thừa nghê nghiệp của thế hệ thứ hai với thế hệ thứ nhất. Sự kế thừa nghê nghiệp của thế hệ thứ ba với thê hệ thứ hai. Sự kê thừa về kinh nghiệm, kĩ năng nghê nghiệp. Surké thira vé gid tri nghé nghiép wo.

MOT SO YEU TO ANH HUONG DEN SU KE THUA NGHE NGHIEP GIUA CAC THE HE TRONG GIA DINH O THANH PHO THANH HOÓA.Tác động của sự thay đối câu trúc nghê nghiệp ở thê hệ sau so với thê hệ trước đến sự kê thừa nghê nghiệp giữa các thê hệ trong gia đình. Tác động từ các nhân tô từ gia đình .-¿- ¿- - s+sx+E+tEeEexrkerxereerereed 132 01101 TT. Tác động của các yêu tô thuộc về cá nhân người lao động. 142 Tiêu kết chương 4:.

-- - - s x+Sk#EE+EEEEEEEEEEEEEEKEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEETEEEEEEkrrkrrrk 147 KẾT LUẬN VÀ KHUYÊN NGHỊ,.- 2© © t+EEt+EE£SEEEEEEeExeerkerreerreed 148 1. Một sô khuyên nghị và giải pháp.-- -- - 6 + e+k#EE+E++EeEEeE+Eerkerxerereere: 152 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN ĐỀN LUẬN ÁN.---©G- Set SE SE EE12111711211111171211111121111121111111 11T crrre. 157 TAI LIEU THAM KHẢO. 2: 2 S6 SE+EEE+EEvEEESEEEEEESEEEEEEeEEterkerreerkesre 158 5i0808 0.

| DANH MỤC BÁNG Trang Bang 2.1: Đặc điểm mẫu nghiên cứu .-- -- + + x+S++E+EE+EeEkeEzEereexerxerezeed 56 Bang 2.2: Bảng lí thuyết đo lường di động xã hội từ thê hệ cha sang thế hệ con trai. 1: Đặc điểm nhân khẩu xã hội của đôi tượng nghiên cứu. 2: Ma trận nghê nghiệp giữa cha (thuộc thé hé thir nhat) voi con (ngudi trả lời thuộc thế hệ thứ hai).--- - 2 + s+Se+E+EE+E£EE+EEEEEEE+EeEEeErkerezxerxerereed 79 Bảng 3.3: Ma trận nghê nghiệp giữa mẹ (thuộc thê hệ thứ nhất) với con (người trả lời thuộc thê hệ thứ hai). - 2 - 2 +S®+E+EE+E+EE+E+EE+EeEE+EeEE+EeEEEEeEEzEerezkerezeed 81 Bang 3.4: So sánh sự kế thừa nghê nghiệp giữa con trai, con gái (thê hệ 2) .-¿-c- 2 + SE+E‡EE+E‡EE+EEEEEEEEESEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEkrErrkrkrrerred 83 Bang 3.5: Ma tran nghê nghiệp giữa cha (thế hệ 2) với con thir 1 (thé hệ 3).

6: Ma trận nghề nghiệp giữa mẹ (thuộc thế hệ 2) với con (thuộc thế hệ THU 3) .7: So sánh sự kê thừa nghê nghiệp giữa con trai, con gái thứ nhất (thê hệ 3) với cha (thê hệ 2), con trai, con gái thứ nhất (thế hệ 3) với mẹ (thê hệ 2).§ : Ma trận nghê nghiệp giữa bố (thuộc thê hệ hai) với con thứ hai (thuộc thế hệ thứ ba) ——.SE2E2EESECEEEESEEEESEEEErErErkerrrerree 90 Bảng 3.9: Ma trận nghề nghiệp giữa mẹ (thuộc thế hệ han) với con thứ hai (thuộc thế hệ thứ ba))_. G2 2c E 91111111151 91 11 11 11 H1 H1 HH Hàng Hà người 92 Bang 3. 10: So sanh su ké thtra nghé nghiép gitra con trai thir hai, con gái thứ hai voi cha, con trai thir hai, con gái thứ hai với mẹ .11: Hệ sô mở cho toàn mô hình và mỗi nhóm nghề.12: Chỉ số Yasuda về di động xã hội qua khảo sát mức sông hộ gia đình Việt Nam 2006. 13: Mức độ hiều biết về nghệ nghiệp của cha mẹ minh (Dy: %).

14: Những kĩ năng, kinh nghiệm thế hệ thứ hai thừa hưởng từ thế hệ thứ ]nÌ. 15: Những kĩ năng, kinh nghiệm thế hệ thứ ba thừa hưởng.16: Tương quan giữa nghê nghiệp của cha, mẹ (THỊ) với gia đình ảnh hưởng lớn nhất đên lựa chọn nghê nghiệp của con.1: So sánh cơ câu nghề của 3 thế hệ (thế hệ 1, thế hệ 2, thé hệ 3).2: Tỉ lệ di động di động qua các ma trận kế tục nghề nghiệp.3: Đo lường di động xã hội theo 5 tâng lớp ở Nhật Bản .6: Tỉ lệ kê tục nghệ nghiệp phân theo địa vị kinh tê - xã hội. 135 của các thể hệ, .11 crưyc 135 Bảng 4.4: Một sô đặc điểm của người con (thế hệ 2) kế tục nghệ nghiệp của cha mẹ (thể hệ I). - ¿St +E+ESE+EEEE+EE+EEEESEEEEEEEEESEEEESEEEEEEEEESEEEESEEEEEEEEEEEEEESEkrkerrrk 143 Bảng 4.5: Một sô đặc điểm của người con (thế hệ 3) kế tục nghệ nghiệp của cha mẹ (thế hệ 2).- (5: St SE9EESE9EE+ESEESEEEESEEEESEEEESEEEESEEEEEEEEESEEEESEEEEEEEEEEEEEEEErrkrrrrk 145 DANH MỤC BIÊU Trang Biêu đô 3.1: Nghề nghiệp của người cha.

- 6-5-6 s+s+EE+E+EE+EzEeEexerxerezeed 74 thuộc thế hệ 1 khi con có nghê đầu tiên. - 2 + ++E£E+EE+EE+EE+EezEerxrxei 74 Biểu đồ 3.2: Nghề nghiép cua nguoi me thudcthé hé 1 khi con có nghé đâu tiên.3: Nghê nghiệp đầu tiên của người trả lời (là người cha ở thế hệ thứ 2).4: Nghề nghiệp dau tiên của người trả lời (là người mẹ ở thế hệ thứ 2).5: Nghê nghiệp đầu tiên của con thứ nhất .-- ¿- 5s s2 zx+£+xezxei 74 Biểu đô 3.6: Nghê nghiệp đầu tiên của con thứ 2.---- + «s x+x+x++xezxerxei 74 DANH MUC TU VIET TAT Từ viết tắt Được hiểu là BH,DV Bán hàng, dịch vụ CN Cong nhan CMC Chuyên môn cao DN Doanh nhân LD Lanh dao LDGD Lao dong gian don LLVT Luc luong vu trang ND Nong dan NV Nhân viên TH Thê hệ TTCN Tiểu thủ công nghiệp TP Thanh pho P Phuong MO DAU 1.