Luận án Tiến sĩ Xã hội học: Sai lệch xã hội theo Emile Durkheim (Qua tác phẩm "Tự tử" và "Phân công lao động xã hội")

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN TRƢƠNG VĂN VỸ SAI LỆCH XÃ HỘI TRONG XÃ HỘI HỌC CỦA EMILE DURKHEIM (QUA NGHIÊN CỨU 2 TÁC PHẨM “TỰ TỬ” VÀ “PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG XÃ HỘI”) LUẬN ÁN TIẾN SĨ XÃ HỘI HỌC HÀ NỘI – NĂM 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN TRƢƠNG VĂN VỸ SAI LỆCH XÃ HỘI TRONG XÃ HỘI HỌC CỦA EMILE DURKHEIM (QUA NGHIÊN CỨU 2 TÁC PHẨM “TỰ TỬ” VÀ “PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG XÃ HỘI”) Chuyên ngành: XÃ HỘI HỌC Mã số: 62 31 30 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ XÃ HỘI HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HOC: 1. NGUYỄN VĂN THỦ HÀ NỘI – NĂM 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang phụ bìa .……………………………………………… Lời cam đoan ……………………………………………………. Lý do chọn đề tài. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài. Phạm vi nghiên cứu – giới hạn và hạn chế của đề tài. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu đề tài. Những vấn đề mới của luận án.

Cấu trúc của đề tài. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, BỐI CẢNH HÌNH THÀNH QUAN ĐIỂM VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SAI LỆCH XÃ HỘI. Tổng quan về nghiên cứu đề tài. Khái lƣợc các quan điểm và lý thuyết về sai lệch xã hội.

Một số nghiên cứu xã hội học chủ yếu về sai lệch xã hội. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Bối cảnh hình thành quan điểm của E. Sơ lƣợc tiểu sử Emile Durkheim.

Những điều kiện và tiền đề hình thành quan điểm. 39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm sai lệch xã hội. Vấn đề thuật ngữ “sai lệch xã hội”.

Định nghĩa về sai lệch xã hội. Đặc điểm của sai lệch xã hội. Phân loại và các biểu hiện của sai lệch xã hội. Cở sở xã hội của sự sai lệch.

Các yếu tố cấu thành sai lệch xã hội. 53 Kết luận Chương 1. QUAN ĐIỂM SAI LỆCH XÃ HỘI TRONG TÁC PHẨM “PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG XÃ HỘI” VÀ “TỰ TỬ”. Tác phẩm “PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG XÃ HỘI” (1893).

Giới thiệu tác phẩm “Phân công lao động xã hội”. Phân tích quan điểm sai lệch xã hội trong tác phẩm. Những điều liên quan rút ra sau phân tích tác phẩm. Tác phẩm “TỰ TỬ” (1897).

Giới thiệu tác phẩm “Tự tử” .2 Phân tích quan điểm sai lệch xã hội trong tác phẩm. Những điều liên quan rút ra sau phân tích tác phẩm. 96 Kết luận Chương 2. NHỮNG BIẾN ĐỔI TRONG QUAN ĐIỂM VÀ ĐÓNG GÓP CỦA E.

DURKHEIM VỀ SAI LỆCH XÃ HỘI. Biến đổi quan điểm trong 2 tác phẩm “Phân công lao động xã hội” và “Tự tử”. So sánh đặc điểm hình thức của 2 tác phẩm. So sánh đặc điểm nội dung của 2 tác phẩm.

102 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Điểm mới trong quan điểm từ bài báo “Bình thường và bệnh lý” (1895). Giới thiệu bài báo “Bình thường và bệnh lý”. Phân tích nội dung và quan điểm sai lệch trong bài báo.

Những điều liên quan rút ra sau phân tích bài báo. Những đóng góp của E. Durkhiem đối với xã hội học. Nội dung quan điểm sai lệch xã hội của E.

Chức năng của sai lệch xã hội của E. Một số phê phán quan điểm sai lệch xã hội của E. Những phê phán về nội dung quan điểm. Những phê phán về phƣơng pháp luận.

139 Kết luận Chương 3. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG QUAN ĐIỂM CỦA E. DURKHEIM TRONG THỰC TIỄN XÃ HỘI VIỆT NAM. Quan điểm sai lệch xã hội của E.

Durkheim và sự biến đổi các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam. Tham nhũng – một sai lệch xã hội to lớn, sự đổ vỡ của quản lý xã hội, hệ quả “phi chuẩn” của phân công lao động xã hội. Tự tử - một hành vi sai lệch: từ lý thuyết đến thực tiễn. 172 Kết luận Chương 4.

184 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 185 Danh mục công trình khoa học liên quan. 191 Tài liệu tham khảo. 192 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1.

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. Xã hội học là môn khoa học ra đời muộn hơn rất nhiều so với các khoa học khác, song nó đã nhanh chóng trở thành một khoa học phát triển, bởi phạm vi ứng dụng rộng rãi của nó không chỉ trong khoa học, mà còn trong cả đời sống xã hội. Xã hội học, với tƣ cách là một khoa học xã hội, đã không có một lịch sử “bề thế” nhƣ triết học hay một số môn khoa học cơ bản khác ra đời trƣớc đó, song xã hội học đã có những đóng góp to lớn trong việc tìm ra, giải thích các hiện tƣợng của đời sống xã hội theo cách riêng của nó, hợp lý hơn và khoa học hơn. Đề cập đến xã hội học, chúng ta không thể không nói đến cơ sở lý thuyết của nó.

Đó chính là những khái niệm và phạm trù khoa học, những kiến thức cơ bản và nền tảng để hình thành nên bộ môn này. Nhà xã hội nổi tiếng ngƣời Mỹ Tacolt Parsons khẳng định rằng, “đừng nên nghiên cứu xã hội học bằng đôi tay trần của ngƣời thợ thủ công, mà phải xây dựng xã hội học nhƣ một ngành khoa học thực thụ với hệ thống lý luận và phƣơng pháp luận của nó”. Với hệ thống lý thuyết đƣợc xây dựng và hình thành nhƣ hiện nay, xã hội học đã thực sự trở thành một công cụ hữu hiệu khi thâm nhập vào thực tế đời sống xã hội. Xã hội chúng ta với rất nhiều cấu trúc và hình thái xã hội khác nhau đã và đang sản sinh ra nhiều hành vi sai lệch khác nhau, vì vậy một cách thƣờng xuyên và theo quy luật đang ngày càng tăng lên nhu cầu tri thức xã hội học về đặc trƣng, quy luật và bản chất của hiện tƣợng sai lệch.

Những nghiên cứu mọi mặt về sự sai lệch đang đƣợc thực hiện và tiến hành chủ yếu trong phạm vi của xã hội học, nói cách khác, các khía cạnh khác nhau của hành vi lệch lạc, của sai lệch xã hội là đối tƣợng nghiên cứu của chính xã hội học. Kho tàng lý thuyết và 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kinh nghiệm các công trình nghiên cứu của nhiều thế hệ các nhà khoa học về hành vi sai lệch đã đƣợc tích lũy và làm phong phú cho việc quan tâm và tìm hiểu vấn đề này. Từ nhiều quan điểm khác nhau trong việc giải thích các vấn đề, các sự kiện, các hiện tƣợng xã hội, các nhà xã hội học tiên phong đã đặt một nền tảng vững chắc cho sự tồn tại song hành của xã hội học với các khoa học khác. Trong số những ngƣời có công sáng lập xã hội học, Emile Durkheim có thể đƣợc xem nhƣ là nhà xã hội học đầu tiên đã biết vận dụng lý thuyết vào trong thực tế một cách hữu hiệu và thành công.

Những tác phẩm của E. Durhkeim nhƣ “Phân công lao động xã hội” (1893), “Tự tử” (1897), “Các quy tắc của phƣơng pháp xã hội học” (1895) là những công trình nghiên cứu điển hình, chứng minh đúng đắn cho điều khẳng định này. Xung quanh quan điểm của E. Durkheim về quan hệ giữa cá nhân-đoàn thể, về đoàn kết xã hội, về đạo đức xã hội dẫn đến những hành vi lệch chuẩn, bệnh hoạn xã hội, - gọi chung là sai lệch xã hội, tồn tại rất nhiều ý kiến đánh giá, bình luận phân tích khác nhau.

Quan điểm sai lệch xã hội của E. Durkheim cũng có những ảnh hƣởng tích cực đến sự hình thành một số lý thuyết xã hội học sau này. Quan điểm sai lệch xã hội của E. Durkheim có ý nghĩa thực tiễn rất to lớn, vì những hành vi lệch lạc với những biểu hiện rất phong phú, khác nhau, luôn diễn ra hàng ngày xung quanh chúng ta, đồng hành cùng con ngƣời trong cuộc sống xã hội.

Có thể khẳng định rằng, một xã hội không có các biểu hiện của hành vi sai lệch, thì đó là một xã hội không bao giờ có trong thực tế, không bao giờ có trong lịch sử. Song, quan điểm về sai lệch xã hội của E. Durkheim đã xuất phát và hình thành trong bối cảnh xã hội nào; nội dung cụ thể ra sao; đã tồn tại ở thời đại của ông như thế nào; mọi người tiếp nhận và phản ứng ra sao; nguyên nhân nào là chính; chức năng của nó là gì; quan điểm đó có ý nghĩa gì đối với 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xã hội nói chung và xã hội Việt Nam hiện nay; ý nghĩa đó thể hiện như thế nào; có những đặc điểm khác biệt ra sao; v.v… – đó chính là một loạt những câu hỏi, những vấn đề rất đáng quan tâm đến quan điểm sai lệch trong xã hội học của E. Durkheim, khi mà con ngƣời luôn phải đối đầu với đủ loại những biểu hiện sai lệch, các loại tội phạm khác nhau, làm cho xã hội luôn ở trong tình trạng “bất ổn”, “bệnh hoạn”, “rối loạn trật tự xã hội”.

“Làm thế nào để có một trật tự xã hội?” luôn là một câu hỏi lớn cần phải tìm lời đáp, không chỉ đối với các nhà xã hội học, những ngƣời chuyên sâu nghiên cứu xã hội, mà còn đối với tất cả những ai yêu quý cuộc sống trên thế giới tƣơi đẹp này, không phải chỉ trƣớc đây, mà cho chính ngày hôm nay và cho cả mai sau. Hiện tƣợng lệch lạc vẫn luôn tồn tại trong đời sống, dù xã hội ở giai đoạn phát triển nào đi chăng nữa. Hành vi lệch lạc không chỉ là việc đánh giá những hành động bên ngoài, mà ẩn sâu bên trong còn là những nguyên nhân thuộc về chính ý thức, quan niệm của con ngƣời về hành vi này. Điều này đã đƣợc E.

Durkheim nhận định rất chí lý và sâu sắc rằng: "Chúng ta không nói rằng một hành động nào đó xúc phạm đến lƣơng tri mà ngƣời ta vì nó mang tính chất tội phạm, mà phải nói rằng hành động đó mang tính tội phạm vì nó xúc phạm lƣơng tri mọi ngƣời. Không phải vì hành động đó là tội phạm mà chúng ta tránh nó, mà vì chúng ta tránh nó cho nên nó trở thành tội phạm" [86, 81]. Xuất phát từ những lý do nêu trên chúng tôi đặt ra 2 câu hỏi nghiên cứu liên quan đến lý thuyết: 1. Bản chất quan điểm sai lệch xã hội trong xã hội học của E.

Quan điểm sai lệch xã hội của E.