Luận án tiến sĩ quản lý đất đai nghiên cứu tiềm năng và đề xuất sử dụng đất sản

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TRẦN THỊ THU HIỀN NGHIÊN CỨU TIỀM NĂNG VÀ ĐỀ XUẤT SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TẠI HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI Thái Nguyên, năm 2016 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TRẦN THỊ THU HIỀN NGHIÊN CỨU TIỀM NĂNG VÀ ĐỀ XUẤT SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TẠI HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 62.03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đàm Xuân Vận Thái Nguyên, năm 2016 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, có sự giúp đỡ, hỗ trợ khoa học của thầy hướng dẫn là PGS. Đàm Xuân Vận. Các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Các thông tin trích dẫn trong luận án đã được nêu rõ nguồn gốc. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố. Thái Nguyên, ngày 01 tháng 09 năm 2016 Tác giả Trần Thị Thu Hiền ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án, trước tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước sự quan tâm, dìu dắt và tận tình hướng dẫn của PGS.TS Đàm Xuân Vận. Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo trong khoa Quản lý tài nguyên, phòng Đào tạo, trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên đã quan tâm và tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường, Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, Phòng Nông nghiệp, phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đồng Hỷ đã tạo điều kiện giúp đỡ về mọi mặt để tôi thực hiện đề tài trong suốt thời gian qua. Tôi xin chân thành cảm ơn các cán bộ, thầy cô của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật, đặc biệt các thầy, cô của khoa Kỹ thuật Nông Lâm đã tạo điều kiện và hỗ trợ hết mức có thể về tinh thần, thời gian và vật chất trong thời gian tôi thực hiện luận án. Sau cùng, tôi xin cảm ơn các thành viên trong gia đình, bạn bè và người thân đã luôn giúp đỡ, động viên, tạo điều kiện giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện luận án của mình. Tác giả Trần Thị Thu Hiền iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU. ix DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ.

xii MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài luận án. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

Đóng góp mới của đề tài luận án .3 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của đánh giá đất và sử dụng đất bền vững. Cơ sở khoa học của đánh giá đất. Cơ sở khoa học của sử dụng đất nông nghiệp bền vững.

Một số nghiên cứu về đất, đánh giá đất, sử dụng đất nông nghiệp hợp lý và bền vững. Một số nghiên cứu về đất, đánh giá đất, sử dụng đất nông nghiệp hợp lý và bền vững trên thế giới. Một số nghiên cứu đất, đánh giá đất, sử dụng đất nông nghiệp hợp lý và bền vững ở Việt Nam. Một số kết quả nghiên cứu đánh giá sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vứng ở Việt Nam và trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Một số kết quả nghiên cứu đánh giá sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vứng ở Việt Nam. Một số nghiên cứu đánh giá sử dụng đất hợp lý và bền vững cho sản xuất và trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.42 Chương 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sản xuất nông nghiệp của huyện Đồng Hỷ. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.

Phân vùng, hiện trạng các kiểu sử dụng đất chính, tính chất đất sản xuất nông nghiệp huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Đánh giá, phân hạng thích hợp đất huyện Đồng Hỷ theo hướng dẫn của FAO. Nghiên cứu một số mô hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững đề xuất sử dụng theo tiểu vùng. Định hướng và đề xuất sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững trên địa bàn huyện Đồng Hỷ.

Phương pháp nghiên cứu. Chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp điều tra, bổ sung chỉnh lý bản đồ đất tỷ lệ 1/25.000 và lấy mẫu đất phân tích.

Phương pháp tính trọng số (AHP Analytical Hienarchy Process ) của các chỉ tiêu thành phần (yếu tố bản đồ đơn vị đất đai) đối với các loại hình sử dụng đất. Phương pháp đánh giá đất theo FAO. Phương pháp thành lập bản đồ bằng công nghệ GIS. Phương pháp theo dõi các mô hình sản xuất nông nghiệp.

Phương pháp phân tích, xử lý số liệu.56 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sản xuất nông nghiệp của huyện Đồng Hỷ. Điều kiện tự nhiên huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Đặc điểm kinh tế - xã hội.

Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Đồng Hỷ. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Đồng Hỷ. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Đồng Hỷ.

Đánh giá tình hình biến động đất nông nghiệp huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2013 - 2015. Phân vùng, hiện trạng các kiểu sử dụng đất chính, tính chất đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đồng Hỷ. Phân vùng kinh tế sinh thái theo đơn vị hành chính. Các loại hình sử dụng đất phổ biến của huyện Đồng Hỷ.

Các kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính theo từng tiểu vùng trên địa bàn huyện Đồng Hỷ. Tính chất đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đồng Hỷ. Đánh giá, phân hạng thích hợp đất đai huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai.

Xác định trọng số của các chỉ tiêu thành phần (các yếu tố bản đồ đơn vị đất đai). Phân hạng thích hợp đất đai cho các loại hình sử dụng đất nông nghiệp phổ biến huyện Đồng Hỷ. Xây dựng bản đồ phân hạng thích hợp đất đai của các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp phổ biến huyện Đồng Hỷ. Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Đồng Hỷ.

Nghiên cứu một số mô hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững đề xuất sử dụng theo tiểu vùng trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Định hướng và đề xuất sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững trên địa bàn huyện Đồng Hỷ. Cơ sở và định hướng sử dụng đất nông nghịêp đến năm 2020. Phân hạng thích hợp tương lai.

Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững huyện Đồng Hỷ.154 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 157 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 158 vii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT BNN & PTNT : Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn BTN & MT : Bộ Tài nguyên và Môi trường BVTV : Bảo vệ thực vật BYT : Bộ Y tế ĐVBĐ : Đơn vị bản đồ FAO : Tổ chức Nông - Lương của Liên hợp quốc GDP : Tổng sản phẩm quốc nội GIS : Hệ thống thông tin địa lý LE : Đánh giá đất LU : Đơn vị đất đai LUT : Loại sử dụng đất LMU : Đơn vị bản đồ đất đai NLKH : Nông lâm kết hợp NGTK : Niên giám thống kê NN & PTNT : Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn NVA : Thu nhập hỗn hợp NSLĐ : Năng suất lao động PTBV : Phát triển bền vững QCVN : Quy chuẩn Việt Nam QĐ : Quyết định QĐ-BNN : Quyết định – Bộ Nông nghiệp GTSX : Giá trị sản xuất STT : Số thứ tự TCN : Tiêu chuẩn ngành TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam TP : Thành phố TT : Thị trấn TPCG : Thành phần cơ giớ viii UBND : Ủy ban nhân dân VA : Giá trị gia tăng VAC : Vườn, ao, chuồng D : Nhóm đất dốc tụ P : Nhóm đất phù sa Fa : Đất đỏ vàng trên đá macma axit Fp : Đất nâu vàng trên phù sa cổ Fq : Đất đỏ vàng trên đá cát Fs : Đất đỏ vàng trên đá phiến sét ix DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 1. Hiện trạng sử dụng đất năm 1990 - 2014.

Số nông hộ được điều tra theo các loại hình sử dụng đất phổ biến của huyện Đồng Hỷ. Đặc điểm khí hậu huyện Đồng Hỷ (số liệu trung bình từ năm 2013 đến 2015). Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Đồng Hỷ năm 2015. Tình hình biến động đất nông nghiệp huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2013 - 2015.

Phân vùng kinh tế sinh thái theo đơn vị hành chính. Diện tích các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính của huyện Đồng Hỷ năm 2015. Các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính theo từng tiểu vùng của huyện Đồng Hỷ. Các loại đất sản xuất nông nghiệp của huyện Đồng Hỷ.

Một số tính chất vật lý, hóa học đất phẫu diện ĐH – 15. Một số tính chất vật lý, hóa học đất phẫu diện ĐH - 14. Một số tính chất vật lý, hóa học đất phẫu diện ĐH - 05. Một số tính chất vật lý, hóa học đất phẫu diện ĐH - 06.

Một số tính chất vật lý, hóa học đất phẫu diện ĐH - 02. Một số tính chất vật lý, hóa học đất phẫu diện ĐH - 12. Một số tính chất vật lý, hóa học đất phẫu diện ĐH - 10. Phân cấp chỉ tiêu xây dựng bản đồ đơn vị đất đai huyện Đồng Hỷ.

Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ đất. Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ địa hình. Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ độ dốc. Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ thành phần cơ giới.

Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ độ dày tầng đất. Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ chế độ tưới .