Luận án tiến sĩ: Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cho khoa học và công nghệ trong nông nghiệp tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Phạm Văn Hào

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH PHẠM VĂN HÀO QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG NÔNGNGHIỆP Ở BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI-2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH PHẠM VĂN HÀO QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG NÔNGNGHIỆP Ở BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN Chuyên ngành: Tài chính-Ngân hàng Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. BÙI TIẾN HANH 2. VÕ THỊ PHƯƠNG LAN HÀ NỘI-2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và có nguồn gốc rõ ràng.

Hà Nội, ngày …. tháng … năm 2022 Tác giả Luận án Phạm Văn Hào i MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN i MỤC LỤC ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ LỜI MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG NÔNG NGHIỆP 22 1. KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG NÔNG NGHIỆP, CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO KH&CN TRONG NÔNG NGHIỆP 22 1.

Khái quát về KH&CN trong nông nghiệp 22 1. Chi thường xuyên NSNN cho KH&CN trong nông nghiệp 26 1. QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO KHOA HOC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG NÔNG NGHIỆP 33 1. Khái niệm, mục tiêu, yêu cầu quản lý chi thường xuyên NSNN cho KH&CN trong nông nghiệp 33 1.

Nguyên tắc quản lý chi thường xuyên NSNN cho KH&CN. Cơ chế, phương thức quản lý chi thường xuyên NSNN cho KH&CN trong nông nghiệp 38 1. Nội dung quản lý chi thường xuyên NSNN cho KH&CN trong nông nghiệp 43 1. Tiêu chí đánh giá quản lý chi thường xuyên NSNN cho KH&CN trong nông nghiệp.

Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên NSNN cho KH&CN trong nông nghiệp 54 1. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG NÔNG NGHIỆP VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO VIỆT 57 i NAM 1. Kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới 57 1. Một số bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam 62 CHƯƠNG 2.

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN CHO KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở BỘ NN&PTNT 66 2. KHÁI QUÁT HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN GIAI ĐOẠN 2016 – 2020. Hệ thống các đơn vị, tổ chức thực hiện các hoạt động KH&CN trực thuộc Bộ NN&PTNT 66 2. Khái quát kết quả KH&CN của các đơn vị, tổ chức trực thuộc Bộ NN&PTNT 70 2.

Chi thường xuyên ngân sách nhà nước cho khoa học và công nghệ ở Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn 74 2. TÌNH HÌNH THỰC TẾ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở BỘ NN&PTNT 79 2. Cơ sở pháp lý về quản lý chi thường xuyên NSNN cho KH&CN trong nông nghiệp ở Bộ NN&PTNT 79 2. Thực trạng xây dựng, phân bổ giao kế hoạch (dự toán) chi thường xuyên NSNN cho KH&CN trong nông nghiệp ở Bộ NN&PTNT 80 2.

Thực trạng tổ chức thực hiện dự toán chi thường xuyên NSNN cho KH&CN ở Bộ NN&PTNT. Quyết toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước cho KH&CN ở Bộ NN&PTNT. Kiểm tra, kiểm soát và đánh giá quản lý chi thường xuyên NSNN cho KH&CN ở Bộ NN&PTNT 113 2. ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN CHO KH&CN Ở BỘ NN&PTNT.

Những kết quả đạt được 119 2. Những hạn chế, bất cập 121 ii 2. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế 126 CHƯƠNG 3. HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN CHO KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở BỘ NN&PTNT 130 3.

MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NÔNG NGHIỆP, QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN 130 3. Mục tiêu và nhiệm vụ phát triển khoa học và công nghệ trong nông nghiệp ở Việt Nam đến 2025, tầm nhìn 2030 130 3. Quan điểm và định hướng hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cho khoa học và công nghệ trong nông nghiệp ở Bộ NNN&PTNT đến năm 2025, tầm nhìn 2030 134 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO KH&CN Ở BỘ NN&PTNT ĐẾN NĂM 2025, TẦM NHÌN 2030 138 3.

Giải pháp về quản lý chi thường xuyên NSNN cho KH&CN theo kết quả đầu ra 138 3. Giải pháp về tiêu chí và phương thức phân phân bổ chi thường xuyên NSNN cho KH&CN ở Bộ NN&PTNT 146 3. Giải pháp về lập và thông báo dự toán chi thường xuyên NSNN cho KH&CN ở Bộ NN&PTNT 148 3. Giải pháp về chấp hành dự toán chi thường xuyên NSNN 148 3.

Giải pháp về quyết toán và công khai chi thường xuyên NSNN cho KH&CN ở Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn 150 3. Giải pháp về kiểm tra, kiểm soát các khoản chi thường xuyên NSNN cho KH&CN ở Bộ NN&PTNT. Các giải pháp hỗ trợ 152 3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 156 3.

Kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ 156 3. Kiến nghị với Bộ Tài chính, Bộ KH&CN 157 3. Kiến nghị với Kho bạc Nhà nước 158 iii KẾT LUẬN 160 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA NGHIÊN CỨU SINH 162 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 163 PHỤ LỤC 169 iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ ATTP An toàn thực phẩm CNC Công nghệ cao DN Doanh nghiệp FAO Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc HTX Hợp tác xã KBNN Kho bạc nhà nước KH&CN Khoa học và Công nghệ KTXH Kinh tế-xã hội KTNN Kiểm toán nhà nước LAC Châu Mỹ Latinh và Caribê NSNN Ngân sách nhà nước NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NSTW Ngân sách trung ương NSĐP Ngân sách địa phương R&D Nghiên cứu và phát triển TFP Năng suất tổng hợp UBND Uỷ ban nhân dân v DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Số hiệu Tên bảng Trang Bảng 2.1 Chi ngân sách trung ương cho hoạt động KH&CN 75 trong nông nghiệp ở Bộ NN&PTNT (2016 – 2020) Bảng 2.2 Quy mô chi thường xuyên NSNN cho hoạt động khoa 76 học và công nghệ ở Bộ NN&PTNT (2016-2020) Bảng 2.3 Cơ cấu chi thường xuyên NSNN cho hoạt động 78 KH&CN ở Bộ NN&PTNT giai đoạn 2016-2020 Bảng 2.4 Tổng hợp dự toán chi thường xuyên NSNN cho hoạt 82 động KH&CN theo nội dung chi do các đơn vị ở Bộ NN&PTNT lập (2016-2020) Bảng 2.5 Tổng hợp dự toán chi thường xuyên NSNN cho hoạt 86 động KH&CN đã phân bổ cho các đơn vị, tổ chức trực thuộc Bộ NN&PTNT (giai đoạn 2016 – 2020) Bảng 2.6 Tổng hợp dự toán chi thường xuyên NSNN cho hoạt 87 động KH&CN đã phân bổ theo nội dung chi ở Bộ NN&PTNT (2016-2020) Bảng 2.7 Tỷ lệ phê duyệt dự toán chi thường xuyên NSNN cho 88 hoạt động KH&CN theo nội dung chi ở Bộ NN&PTNT (2016-2020) Bảng 2.8 Tình hình chi NSNN cho thực hiện nhiệm vụ thường 91 xuyên theo chức năng của các viện trực thuộc bộ NN&PTNT (2016 – 2020) Bảng 2.9 Tình hình chi NSNN cho các hoạt động không thường 95 xuyên ở các viện trực thuộc Bộ NN&PTNT (giai đoạn 2016 – 2020) Bảng 2.10 Tỷ trọng chi NSNN cho mua sắm, sửa chữa tài sản ở 96 các viện nghiên cứu trực thuộc Bộ NN&PTNT (giai đoạn 2016 – 2020) Bảng 2.11 Cơ cấu chi thường xuyên NSNN thực hiện vụ KH&CN 100 vi cấp nhà nước và cấp bộ ở Bộ NN&PTNT (giai đoạn 2016 – 2020) Bảng 2.12 Cơ cấu chi NSNN thực hiện vụ KH&CN cấp Bộ theo 103 loại hình đơn vị trực thuộc Bộ NN&PTNT (giai đoạn 2016 – 2020) Bảng 2.13 Tỷ lệ phê duyệt quyết toán chi thường xuyên NSNN 110 cho hoạt động KH&CN theo nội dung chi ở Bộ NN&PTNT (giai đoạn 2016-2020) Bảng 2.14 Tổng hợp quyết toán chi thường xuyên NSNN cho 111 hoạt động KH&CN ở các đơn vị, tổ chức trực thuộc Bộ NN&PTNT (giai đoạn 2016-2020) Bảng 2.15 Kết quả tiết kiệm chi thường xuyên NSNN cho 114 KH&CN ở Bộ NN&PTNT qua kiểm tra, kiểm soát trong giai đoạn 2016-2020 Bảng 2.16 Tổng hợp chênh lệch giữa số thực chi và dự toán chi 115 thường xuyên NSNN cho hoạt động KH&CN ở Bộ NN&PTNT (2016 – 2020) Bảng 2.17 Tổng hợp chênh lệch về cơ cấu thực chi và dự toán chi 116 thường xuyên NSNN cho KH&CN ở Bộ NN&PTNT giai đoạn 2016-2020 DANH MỤC CÁC HÌNH Số hiệu Tên hình Trang Hình 2.1 Cơ cấu chi NSTW cho KH&CN trong nông nghiệp ở Bộ NN&PTNT giai đoạn 2016-2020 75 vii DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC Số hiệu Tên bảng Trang Phụ lục 01 Chi ngân sách nhà nước cho KH&CN và chi NSNN 169 cho KH&CN trong nông nghiệp Phụ lục 02 Tổng hợp kinh phí KH&CN các đề tài, dự án thuộc 172 chương trình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Phụ lục 03 Danh mục dự án sản xuất thử nghiệm cấp bộ (Tiếp 176 tục và bắt đầu thực hiện từ năm 2017) Phụ lục 04 Chênh lệch cơ cấu thực chi và dự toán chi thường 181 xuyên NSNN cho KH&CN ở Bộ NN&PTNT các năm trong giai đoạn 2016 - 2020 viii LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Nông nghiệp Việt Nam được xác định là một mặt trận kinh tế hàng đầu.

Đảng và Chính phủ luôn quan tâm đến phát triển nông nghiệp nông thôn, coi đây là lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển KT - XH (kinh tế-xã hội) của đất nước. Theo tinh thần nghị quyết XIII của Đảng, hướng đi của ngành Nông nghiệp Việt Nam được xác định: “Phát triển nông nghiệp hàng hoá tập trung quy mô lớn theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Khuyến khích phát triển nông nghiệp xanh, sạch, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu”[39, tr 124]. Để hiện thực hóa chủ trương và mục tiêu phát triển nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đã phê duyệt chiến lược phát triển KH&CN (khoa học và công nghệ) ngành nông nghiệp và đã triển khai nhiều chương trình, dự án KH&CN cấp quốc gia gắn với chi tiêu công trong nông nghiệp, mà cụ thể là chi thường xuyên NSNN (ngân sách nhà nước).