Luận án tiến sĩ phát triển nông nghiệp công nghệ cao trong bối cảnh hội nhập kin

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRỊNH ANH TUÂN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở TỈNH HÀ NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2022 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRỊNH ANH TUÂN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ Ở TỈNH HÀ NAM Ngành: Kinh tế phát triển Mã số: 9.05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ ơ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. PHAN VĂN HÙNG HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Trịnh Anh Tuân LỜI CẢM ƠN Luận án được nghiên cứu sinh thực hiện và hoàn thành tại Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban lãnh đạo, các phòng, ban chức năng của Học viện Khoa học xã hội, các Thầy, Cô, các cán bộ khoa Kinh tế học đã tạo điều kiện giúp đỡ. Đặc biệt, xin chân thành cảm ơn PGS. Vũ Thị Minh và TS. Phan Văn Hùng, đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ với những chỉ dẫn khoa học quý giá trong suốt quá trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô, các nhà khoa học đã trực tiếp giảng dạy, truyền đạt những kiến thức khoa học chuyên ngành Kinh tế phát triển cho nghiên cứu sinh trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các cơ quan thuộc các lĩnh vực: Kế hoạch và đầu tư; Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công thương… ở Trung ương và các địa phương; các doanh nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi giúp nghiên cứu sinh điều tra, khảo sát thu thập tài liệu nghiên cứu cần thiết cho luận án. Xin trân trọng cảm ơn! DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BOT Build - Operate - Transfer (Xây dựng - vận hành - chuyển giao) BT Build - Transfer (Xây dựng - chuyển giao) CNC Công nghệ cao CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CMCN Cách mạng công nghiệp CP Cổ phần CPTPP Comprehensive and Progressive Agreement for Trans- Pacific Partnership (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương) DNNN Doanh nghiệp nhà nước EVFTA European-Vietnam Free Trade Agreement (Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU) FDI Foreign Direct Investment (Đầu tư trực tiếp nước ngoài) FTA Free Trade Agreement (Hiệp định thương mại tự do) GAP Good Agricultural Practices (Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt) GDP Gross Dometic Product HĐND Hội đồng nhân dân HTX Hợp tác xã HTXNN Hợp tác xã nông nghiệp ICM Integrated Crop Management (Chương trình quản lý cây trồng tổng hợp) IPM Integrated Pests Management (Chương trình quản lý dịch hại tổng hợp) KHCN Khoa học công nghệ KH&CN Khoa học và công nghệ KHKT Khoa học kỹ thuật NNCNC Nông nghiệp công nghệ cao NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thông NQ Nghị quyết OCOP One Commune One Product (Mỗi xã một sản phẩm) ODA Official Development Assistance (Hỗ trợ phát triển chính thức) R&D Research and Development (Nghiên cứu và phát triển) SXNN Sản xuất nông nghiệp TFP Total Factor Productivity (Năng suất các nhân tố tổng hợp) TNHH Trách nhiệm hữu hạn TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh UBND Ủy ban nhân dân ƯDCNC Ứng dụng công nghệ cao XHCN Xã hội chủ nghĩa MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Kết cấu của luận án. 15 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO. Tổng quan các nghiên cứu đã công bố ở trong, ngoài nƣớc có liên quan đến phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Tổng quan các nghiên cứu ở nước ngoài. Tổng quan những nghiên cứu trong nước liên quan đến phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Đánh giá chung về những nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. Đánh giá chung về những nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 33 1.

Những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết. 34 Tiểu kết chƣơng 1. 36 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO. Lý luận về nông nghiệp và phát triển nông nghiệp.

Phát triển nông nghiệp. Phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Khái niệm phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Vai trò của phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Các phương thức phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Tiêu chí đánh giá phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Kinh nghiệm quốc tế và một số địa phƣơng ở Việt Nam về phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Kinh nghiệm của một số quốc gia. Kinh nghiệm của một số địa phương ở Việt Nam. Bài học kinh nghiệm áp dụng đối với tỉnh Hà Nam. 77 Tiểu kết chƣơng 2.

81 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TẠI TỈNH HÀ NAM. Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế- xã hội tỉnh Hà Nam có ảnh hƣởng đến phát triển nông nghiệp CNC. Đặc điểm tự nhiên. Đặc điểm kinh tế - xã hội.

Thực trạng phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở tỉnh Hà Nam. Thực trạng phát triển các khu. v ng sản xuất nông nghiệp CNC. Thực trạng lựa chọn sản phẩm nông nghiệp để ứng dụng CNC.

Thực trạng ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp. Thực trạng tổ chức sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Các kết quả và hiệu quả phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Các yếu tố ảnh hƣởng đến phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Chính sách phát triển nông nghiệp CNC của Nhà nước và địa phương. Quy hoạch và hạ tầng các khu nông nghiệp CNC. Nguồn vốn đầu tư cho nông nghiệp công nghệ cao. Tập trung ruộng đất để phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

Nguồn nhân lực làm nông nghiệp công nghệ cao. Yêu cầu về chất lượng của thị trường đầu ra. Quản lý, vận hành chuỗi cung ứng sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao. Hội nhập quốc tế và vấn đề thị trường tiêu thụ nông sản cho Việt Nam và tỉnh Hà Nam.

Đánh giá chung về sự phát triển NNCNC tỉnh Hà Na. Những thành tựu đạt được. Những tồn tại hạn chế và nguyên nhân. Những vấn đề đặt ra cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở tỉnh Hà Nam.

126 Tiểu kết chƣơng 3. 130 Chƣơng 4: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO Ở TỈNH HÀ NAM. Các căn cứ đề xuất định hƣớng và giải pháp. Bối cảnh quốc tế và trong nước.

Đánh giá các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại tỉnh Hà Nam. Quan điểm và định hướng phát triển nông nghiệp CNC ở tỉnh Hà Nam. Quan điểm phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Mục tiêu và định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao 143 4.

Các giải pháp chủ yếu phát triển nông nghiệp CNC tại tỉnh Hà Nam. Nhóm các giải pháp chung. Nhóm các giải pháp cụ thể phát triển nông nghiệp CNC. 150 Tiểu kết chƣơng 4.

160 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 162 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 174 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Kích cỡ mẫu khảo sát phát triển NNCNV tại tỉnh Hà Nam.

Khung phân tích phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở tỉnh Hà Nam. 12 Bảng 2: Các khu nông nghiệp CNC đã được phê duyệt tỉnh Hà Nam giai đoạn 2016- 4/2020. 88 Bảng 3: Các loại nông sản đã được sản xuất trong các khu NNCNC. 90 Bảng 4: Kết quả áp dụng giống cây, con được sản xuất theo CNC.

92 Bảng 5: Kết quả ứng dụng công nghệ cảm biến, công nghệ thông tin, công nghệ tự động trong sản xuất nông nghiệp. 94 Bảng 6: Các quy trình và công nghệ được áp dụng trong trồng trọt. Số lượng và diện tích nhà kính tại tỉnh Hà Nam đến tháng 4 2 2. 95 Bảng 8: Ứng dụng chế phẩm sinh học trong nông nghiệp tại Hà Nam.

96 Bảng 9: Các quy trình và công nghệ được áp dụng trong chăn nuôi. 97 Bảng 1 : Ứng dụng quy trình chẩn đoán bệnh KIT trong nông nghiệp. 97 Bảng 11: Số lượng HTXNN và HTXNN ứng dụng CNC. 101 Bảng 12: Danh sách 15 HTX nông nghiệp ứng dụng CNC tỉnh Hà Nam đến tháng 12 2 2.

102 Bảng 13: Năng suất và giá trị sản xuất các mô hình nông nghiệp CNC trên địa bàn tỉnh Hà Nam năm 2 2. 108 Bảng 14: Hiệu quả sản xuất tại Công ty CP Nông nghiệp CNC Phù Vân. 108 Bảng 15: Hiệu quả sản xuất tại Công ty Nông nghiệp CNC Vinaseed. 109 Bảng 16: Tổng kinh phí đầu tư tại các Khu nông nghiệp ứng dụng CNC.

112 Bảng 17: Vốn bình quân và lao động trong các doanh nghiệp nông nghiệp tỉnh Hà Nam giai đoạn 2010 - 2016. 114 Bảng 18: Kết quả khảo sát các khó khăn khi ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp. Kết quả thực hiện tích tụ, tập trung ruộng đất ở tỉnh Hà Nam 2018 - 2019. T lệ lao động từ 15 tuổi trở lên đã qua đào tạo tỉnh Hà Nam.

116 Bảng 21: Phân tích SWOT trong phát triển NNCNC ở tỉnh Hà Nam. 137 Bảng 22: Các kết hợp chiến lược của S-W-O-T. 139 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Số lượng trang trại ở tỉnh Hà Nam giai đoạn 2013 - 2018.

Tính cấp thiết của đề tài Trong nền kinh tế Việt Nam gồm các ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp là ngành có ảnh hưởng lớn nhất, có tính kết nối rất cao với các ngành kinh tế.