Luận án tiến sĩ phát huy vai trò của nhà nước trong phát triển doanh nghiệp nhỏ

2 LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu ñộc lập của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Tác giả luận án Lê Quang Mạnh 3 MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA .1 LỜI CAM ðOAN .3 DANH MỤC BẢNG.6 DANH MỤC HÌNH .6 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.7 LỜI MỞ ðẦU.19 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. LÝ THUYẾT VỀ VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ.

Quá trình tiến hoá các lý thuyết về vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế. Các mô hình can thiệp của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường. SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. ðịnh nghĩa về doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Sự tồn tại khách quan của khu vực DNNVV trong mỗi nền kinh tế. Vai trò và ñặc ñiểm của DNNVV. VAI TRÒ CƠ BẢN CỦA NHÀ NƯỚC TRONG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. Phát triển môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp.

Thực hiện tốt chức năng ñiều chỉnh cơ cấu, tạo ra nhiều cơ hội kinh doanh, ñộng lực ñầu tư cho DNNVV. Hỗ trợ DNNVV vượt qua các khó khăn nội tại của doanh nghiệp. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. Môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp.

Hành lang pháp lý riêng cho DNNVV. Các chương trình hỗ trợ phát triển DNNVV. Hệ thống tổ chức hỗ trợ DNNVV ở các nước. 62 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.68 THỰC TRẠNG VỀ VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM.

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM. Quá trình phát triển của khu vực DNNVV Việt Nam. ðặc ñiểm, cơ cấu khu vực DNNVV. Vai trò của khu vực DNNVV trong nền kinh tế.

NHỮNG YẾU TỐ CƠ BẢN ẢNH HƯỞNG ðẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM – TIỀN ðỀ CHO SỰ CAN THIỆP CỦA NHÀ NƯỚC. Những khó khăn nội tại của DNNVV. Các yếu tố ngoại sinh ảnh hưởng ñến sự phát triển của DNNVV. VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA: NHỮNG THÀNH TỰU ðẠT ðƯỢC.

Tạo dựng môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp. Thực thi chính sách ñiều chỉnh cơ cấu tạo cho DNNVV nhiều cơ hội kinh doanh và tăng ñộng lực ñầu tư. Hỗ trợ DNNVV vượt qua khó khăn nội tại ñể phát triển. VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA: NHỮNG TỒN TẠI VÀ HẠN CHẾ.

Quan hệ giữa Nhà nước và thị trường. Môi trường kinh doanh. Các chương trình hỗ trợ trực tiếp cho DNNVV. 117 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.121 PHÂN TÍCH MÔ HÌNH CÁC YẾU TỐ TÁC ðỘNG ðẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA.

MÔ HÌNH PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ TÁC ðỘNG ðẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. Các yếu tố nội sinh. Các yếu tố ngoại sinh. MÔ TẢ SỐ LIỆU SỬ DỤNG CHO MÔ HÌNH PHÂN TÍCH.

ðiều tra của Dự án Hỗ trợ Chương trình phát triển kinh doanh (BSPS). Mô tả chi tiết các kỹ thuật thu thập số liệu. MÔ HÌNH ƯỚC LƯỢNG CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ðẾN SỰ TĂNG TRƯỞNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. Phương pháp phân tích.

Sự lựa chọn mô hình. ðo sự tăng trưởng của doanh nghiệp và các yếu tố tác ñộng. Phương pháp ước lượng và phần mềm sử dụng. Kết quả ước lượng.

141 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.146 KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ NHÀ NƯỚC TA TRONG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. SỰ LỰA CHỌN TỐI ƯU MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA. Trường phái phát triển DNNVV theo ñịnh hướng chính trị. Mô hình xúc tiến phát triển DNNVV một cách có lựa chọn (Selective SME promotion) 148 4.

Trường phái thị trường tự do (Laissez-faire approach). Mô hình “tạo ñiều kiện thuận lợi ñể DNNVV phát triển” (Facilitation). QUAN ðIỂM XÁC ðỊNH VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM. Nhà nước phải ñạt ñược sự nhất quán về chính sách phát triển DNNVV.

Nhà nước chỉ nên ñóng vai trò là người tạo ñiều kiện (facilitator). Phát triển kinh tế nhiều thành phần theo chiều sâu, ñảm bảo sự bình ñẳng cho DNNVV. Nhà nước chỉ can thiệp gián tiếp vào thị trường. Nguyên tắc duy trì cạnh tranh cung cấp các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp.

GIẢI PHÁP CỤ THỂ ðỂ PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC TRONG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM. Cải thiện mối quan hệ của Nhà nước với thị trường. Tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh thuận lợi hơn nữa cho DNNVV. Cải cách phương thức và nội dung hỗ trợ DNNVV.

Hoàn thiện bộ máy quản lý Nhà nước về phát triển DNNVV .171 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ðà CÔNG BỐ LIÊN QUAN ðẾN LUẬN ÁN .173 TÀI LIỆU THAM KHẢO .179 6 DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: ðịnh nghĩa doanh nghiệp nhỏ và vừa ở một số nước.2: Các tiêu chí cơ bản của ñịnh nghĩa DNNVV ở các nền kinh tế APEC.3: ðịnh nghĩa về DNNVV ở Việt nam .4: ðóng góp của khu vực DNNVV trong tổng sản phẩm công nghiệp.5: Phân loại chính sách hỗ trợ DNNVV .6: Chính sách về DNNVV ở các nền kinh tế APEC .7: Ngân sách hỗ trợ DNNVV trung bình cho doanh nghiệp ở một số quốc gia.1: Số lượng DNNVV theo hình thức sở hữu ñến ngày 31/12/1999 .2: Một số chỉ số trung bình của các doanh nghiệp Việt nam .3: Cơ cấu sở hữu của DNNVV theo quy mô lao ñộng.4: Cơ cấu sở hữu của DNNVV theo quy mô vốn ñăng ký.5: Số lượng DNNVV theo loại hình doanh nghiệp .6: Số lượng doanh nghiệp theo ngành, nghề kinh doanh .7: Các mốc quan trọng trong hội nhập kinh tế quốc tế của Việt nam .8: Tỷ lệ DNNVV nhận ñược hỗ trợ từ các chương trình của Nhà nước .9: Một số chương trình, dự án ODA cho khu vực DNNVV .1: ðánh giá chất lượng của thủ tục ñăng ký kinh doanh .2: Mức ñộ tiếp cận các nguồn vốn của doanh nghiệp .3: Khó khăn các doanh nghiệp gặp phải khi vay tiền từ các tổ chức tín dụng .4: Kết quả ước lượng .141 DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: ðường học tập (Learning curve) .2: Quy mô tối ưu ñể sản xuất một sản phầm .1: Tác ñộng của các biện pháp hỗ trợ của Chính phủ ñối với DNNVV .106 7 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT APEC Diễn ñàn kinh tế Châu Á - Thái Bình Asian Pacific Economic Conferrence Dương BDS Dịch vụ phát triển kinh doanh Business Development Service BSPS Dự án hỗ trợ chương trình phát triển Business Sector Program Support khu vực doanh nghiệp CNH, HðH Công nghiệp hóa, hiện ñại hóa Industrialization, Modernization DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa Small and Medium Enterprise DNNN Doanh nghiệp nhà nước State-owned Enterprise DNTN Doanh nghiệp tư nhân Private Enterprise GDP Tổng sản phẩm quốc nội General Domestic Product ILO Tổ chức Lao ñộng Quốc tế International Labor Organization KTTT Kinh tế thị trường Market Economy OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế Organization for Economic Cooperation and Development PCI Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh Provincial Competition Index R&D Nghiên cứu và Phát triển Research&Development UBND Ủy ban nhân dân People Committee Chương trình phát triển Liên Hiệp United Nations Development UNDP Quốc Program Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên United Nations Industrial UNIDO Hiệp Quốc Development Organization VAT Thuế giá trị gia tăng Value Added Tax VNCI Dự án nâng cao năng lực cạnh tranh Vietnam Competitiveness Initiatives Việt Nam XHCN Xã hội chủ nghĩa Socialist Republic WTO Tổ chức Thương mại Thế giới World Trade Organization 8 LỜI MỞ ðẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ðỀ TÀI Ở các quốc gia trong từng giai ñoạn lịch sử, Nhà nước ñóng vai trò rất khác nhau, song vai trò cơ bản của Nhà nước thường bao gồm: cung cấp hàng hoá công; duy trì trật tự xã hội; hoạch ñịnh khung khổ thể chế ñiều tiết nền kinh tế; khắc phục những bất cập của thị trường; phân phối lại thu nhập và ñảm bảo công bằng xã hội; ñại diện hợp pháp cho quốc gia trên trường quốc tế; khuyến khích bảo tồn và quản lý bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Trong nhiều trường hợp, Nhà nước ñóng vai trò quyết ñịnh trong việc thúc ñẩy sự phát triển kinh tế xã hội, nhưng, nhiều trường hợp khác Nhà nước cũng có thể gây ra những tác hại lớn cho xã hội xuất phát từ những hạn chế của mình như ñặt ra các chính sách sai lầm; gây ra tình trạng mất ổn ñịnh; can thiệp quá sâu vào các hoạt ñộng kinh tế; dễ bị tổn thương trước làn sóng toàn cầu hoá; bộ máy cồng kềnh dẫn tới hiệu quả hoạt ñộng kém; làm sói mòn năng lực cá nhân; tư tưởng vị kỷ, cục bộ trong ñội ngũ quan chức. Trong lĩnh vực phát triển DNNVV, sự can thiệp của Nhà nước vào nền kinh tế ñể thúc ñẩy, hỗ trợ sự phát triển của các DNNVV xảy ra hết sức phổ biến cả ở các nước ñang phát triển cũng như các nước phát triển.

Ở các nước ñang phát triển, kể từ những năm 1950 của thế kỷ trước, chính sách hỗ trợ DNNVV ñã ñược nhiều nước áp dụng nhằm giải quyết công ăn việc làm cho người lao ñộng, góp phần xóa ñói giảm nghèo cho các vùng khó khăn. Trong những năm gần ñây, sự chuyển ñổi của một loạt các quốc gia từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường với ñịnh hướng phát triển nền kinh tế nhiều thành phần như Trung Quốc, Việt Nam,. cũng ñã tạo cơ hội to lớn cho sự phát triển của khu vực DNNVV tại các quốc gia này. Ở nước phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản (nơi tập trung nhiều tập ñoàn kinh tế lớn, nổi tiếng thế giới), Nhà nước cũng xác ñịnh vai trò quan trọng, lâu dài của DNNVV trong nền kinh tế, vì nó là bộ phận cấu thành không thể thiếu ñược của nền kinh tế, có mối quan hệ tương hỗ không thể tách rời nhau với các tập ñoàn kinh tế, ñặc biệt trong việc tạo dựng ngành công nghiệp bổ trợ và mạng lưới phân phối sản phẩm.

Bên cạnh ñó, với tính năng ñộng cao, các DNNVV là trường học 9 khởi nghiệp cho các doanh nhân và là môi trường tạo mối liên kết, tích tụ vốn ñể từng bước hình thành và phát triển các doanh nghiệp lớn. Thực tế ở các nước, ñặc biệt ở các nền kinh tế mới phát triển, các doanh nghiệp lớn, kể cả các tập ñoàn xuyên quốc gia ñều hình thành từ các DNNVV cách ñây 30, 40 năm.