Luận án Tiến sĩ: Một số vấn đề về ổn định đặc trưng các phân phối xác suất

r ag mục ngữ voi tho ca trv tinh dan gian mục ngữ với truyền thuyết dân gian và trong mổi quan hệ với văn hẹc thảnh văn qua táẻ phẩm Thiên nam ngữ lục và các nhà thơ tiêu biểu như Nguyễn Trãi vẻ Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du và Nguyễn ĐÌnh Chiểu nhỀm chỉ ra về mặt lịch sử sự thâm nhộp và biến hóa của nhưng câu tục ngữ được sáng bác thành văn đưa vac cấu trúc tư tưởng thẩm Kỹ vàc nghệ thuật của chúng. 5, Tác giả luận án qua đề tai cia minh cho rang sự tác động qua lại giữa tục ngữ với các thể loại khác của Folklore va vin hoe thành văn được thực hiên nhờ sự tương đồng ở mặt này hay mặt kia cua đặc trưng thể loại tục ngỡ với các thể loại đố. Đó là sự gợi mở để nghiên cứu tục ngữ với sân khẩu đân gian, với thơ hiện đại, truyện ngắn và tiểu thuyết hiên đại v. III LycH sd’ vin ĐỀ, XÁC ĐỊNH KHÁI NIỆM, NGUỒN TỪ LIỆU, PHƯƠNG FHÁP NGHIÊN GỨU.

Lịch sử vấn đề : Chúng tôi chia thành hai giai dogn. Trước cách mạng và sau Oách mạng. Trước cách mạng Tục ngữ được nhiều nhà nghiên cứu đặt trcng hệ thống " Văn hẹc bình đân" "văn chương truyền miệng", Bẹn thưc dân phong kiến thì xem thường khinh rẻ né, xem óc lề thứ " nôm na mach que" "những câu ví vặt". Điều để c€ tác done đến quan niêm của nhâc dan và các thi thức phcng kiến.

Ộ Ỹ Tuy vậy một bộ phận trí thức phcng kiến c( tỉnh thần đáp. tộc, gần gũi với cuộc sống nhén dan van them cie ivu truyền về ghỉ chép ca đac bục ngữ. qua các lời bạt , lời tực ở những cuốn sách Nam Phone giai trac, Việt Nam phone sit, Thanh hóa quan phong, Quoc âm tử điệu, Đại Han quốc túy, khẩu sử ký cho chúng ta hiểu r€ điều ấy. Xem vậy tục ngữ vẫn c€ giá trị đáng ghi nhận trong lịch sử văn hoc đân gian.

Sau Oách mạng văn học đân gian trong dé ct bục ngữ được sưu tầm biên soạn để ciang dey trene nhà trường và phổ biến rộng rãi trong quần chúng. Nhiều địa phương đã sưu tầm và biên soạn các sách văn hoe đân gian trcng đó đều có tục ngữ như : Văn hẹc dan gian Thai Binh Nxb Khoa hic xa hội,1981. Ga dac ngạn ngữ Bà Nội Nxb Hà Nội,1981. Tục ngữ dân ca Mường Thanh Hóa Nxb Thanh Hôa,1970.

Trcng số các công trình nghiên cứu về tục ngữ chúng tôi đặc biệt lưu ÿ đến : - Tục ngữ ca đao đân ca Việt Nam (có sửa chữa và bổ sung) của Vũ Ngẹc Phan in lần thi tam Ñxb Khoa hẹc xa hội, Ha Nội,1978. ~ mÌm hiểu tiếá trÌnh văn hẹc đân gian của Cec Huy Đỉnh Rxb Khca học xẽ hội,Hà Nội, 197%. == * iat 4 S ` sa = Doi thoại văn học cuc :can£c zrinh lịixb Ha lệi, ^GCBS „› - Tục ngữ Việt Nam của Chu fuâp Diên, lương Ven vane và Phương Tri, lixb Khoa hoc xt hOi 4975, ae = - Văn hẹc dân gian Việt Nam của Dinh Gie Khénh. Chu Xuân Diên Nxb Đại hẹc và Trung hẹc chuyền nghiệp 1972, giác trÌnh Đại hẹc Tổng hợp.

- Lịch sử văn hoc Việt Nam (Tập I văn hoc dân gian của Bùi Văn Nguyên và nhiều tác gia}. Nxb Giáo đục 1976. Ngoài những công trình để cần kể đến là : - Vin học đân gian các đên bộc Ít người ở Việt Nam cua Võ Quang Nhơn; Nxb Đại hẹc và Trung học chuyên nghiệp -Hà Nội 1983. ~ Văn học các đân tộc thiểu số Việt Nam của Phan Đăng Nhật, Nxb Văn hóa - Hã Nội 1981.

Những công trÌnh trên đã chc chúng tôi một cách hin toàn cục về lịch sử văn học đân gian nói chung và r thé loại tục ngữ nối riêng, đồng thời gợi mở và đẹi hướng cho chúng tôi những điểm, nhưng vấn đề cần đi sâu phát triển mà ở những công trÌnh trên chưa cế điều kiện thực hiện. Xác định khái piêm S’vigt Nam trong qua trinh phat triển tục ngữ liên quan mật thiết với ca dao dân ca. ĐỂ phân biệt thể loại, người ta đã thống nhất quan niệm : - Tục ngữ thiên về lý trí - Ca dac thiên về trữ tỉnh, —_ Tụe ngữ gắn liền với tiếng nói hàng ngày , ce deo dan œ thì phải gắn liền với điễn xướng , nếu tách rời điễn xương ca dao dan ca sẽ giam ÿ nghĩa, còn tục ngữ thì yếu tố điễn xương không cần thiết chỉ trừ trường hợp một số cầu tục ngữ có hình thức kết cấu trùng với câu thơ lục bát trong ca đao, đân ca. VÍ dụ như loại câu : Ca không šn muối cá ươn 0on cãi cha mẹ trăm đường con hư.

Tục ngữ với thành ngữ gần gũi nhau trong mối quan hệ ` nhưng khác nhau về cơ bản ở nội đung phản anh. Tục ngữ chủ yếu đúc kết kinh nghiệm từ đời sống thựchưc tiễn, nó phản ánh trí tuệ của nhân dân mang ý nghĩe triết lý, luân lý, đạo lý, dạo đức xử lý ở đời với một hình thức ngắn gọn, linh hoạt tiện cho việc giao tế hàng ngày. Tục ngữ điển đẹt dươi dạng những phán dosn,những nguyên lý, những kết luận, còn thanh ngữ giống tục ngữ ở chỗ né gắn liền với khẩu ngữ quần chủng nhưng thành ngữ chỉ là những cụm từ ở dạng ví von vần về không đầy đủ hoàn chỉn? của một phán doän ; một nguyêr lý mề chỉ nhỀm gợi lên một sự liên tưởng, so sanh , thành ngữ có số lượng phon£ phi hơn tục ngữ. ngữ c€ liên quan với câu đố, đều là trÍ tuệ dan gian nhưng câu đố thiên về sự vật, gợi ý bt mè về sự hiểu biết cố khi điễn đạt qua điển tÍch điển cố ở đạng ca dao đân ca.

Đi tượng của câu đố hẹp hơn tục ngữ nhiều. Nêu ra một vài nét so sánh đặc trưng thể loại ở trên chúng tôi cũng nhằm xác định khái niệm về đối tượng nghiên cứu, Thec quan niệm của chúng tôi thÌ tục ngữ là vốn tri thức thực tiên về mọi mặt của cuộc sống mà nhân đân đã đúc kết trong - hình thức ngắn gọn, linh hoạt tiện cho việc điễn đạt cam nghĩ của con người và được xã hội chấp nhận. Tục ngữ cễ nội đung phong phú, mang tính chất triết lý, luân lý, đạc đức; lẽ phai ở đời c€ ý nghĩa xa hội sâu sắc và lượng thông tin lớn. Gon ca đao là tiếng hat phô điễn tâm tÌnh cua nhân dan được sử đụng trong lao động và giải trí, trcng nghi 18 va sinh hoạt hằng ngày cua nhân dén.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp suy nghĩ timim %Èi là đặt thể loại tục ngữ trong sự vận động khách quan của văn học đên gian, chú ý đến đặc trưng thể loại, chức năng thực hành xã hội. ~ Dùng phương pháp sc s2nh đối chiếu để trình bảy nội đung luận an. - Khác sát bỉnh điện đồng đại là chủ yếu cC kết hợp với lịch đại khi cần thiết.

pai re chine bôi cC tham khác phương pháp sc sinh a van học đân gian va thi pháp văn hẹc đân gian để xử lý tài liệu. Tà, Nguồn tài liệu : Tài liệu sưu tầm và nghiên cứu văn n =———— ‘hoe dan gian đã được in trên sách báo. - Tải liệu điều tra điền đã thu nhập được trong những chuyến đi thực tế ở các vùng văn ha truyền thống. - Tài liệu tử kho sách Hán Nôm đa được địch và đánh may ở Thư viện Viện văn học.

Iv BO OỤC VÀ NỘI DUNG CHÍNH CỦA LUẬN ẤN. _ Ngoai ph&n myc lye va tai 1igu tham khao, luận án gồm 3 phan : Phần A : Mở đầu (đã trình bày ở trên). Phần B : Nội dung chính của Luận án (gồm 5 chương). TỤC NGỮ VỚI THỞ GA TRỮ TÌNH DÂN GIAN Ô chương này chu yếu chúng tôi nghiên cứu? Chương một ngữ với câu thơ lục bát trcng ca dac dan Cae 1 : Tục ngữ tin tại và chuyên hóa trong câu thơ lục bát cua ca dac dan ca.

=a4 = Vi sac trong ca đac dân ca c( sự tham gia của tục ngữ và vác đụng che tục ngư đối voi dan ca như thế nàc ? Tyo nef VỔI TRUYỀN THUYẾT DẬN GIAN Tục ngữ với truyền thuyết, Tục ngữ với truyền thuyết anh hùng. TỤC NGỮ VỐI VĂR HỌC THÀNH VẤN Ö”chương nảy chúng tôi nghiên cứu một số tác giả và tác phẩm trước và sau Thiên Nam ngữ lục. trước Thiên nam ngư lục (thế kỷ 17) : Tục ngữ về quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi với Bạch vẫn am thi tệp của Nguyễn BỈnh Khiêm. Sau Thiên nam ngữ lục : mục ngữ với Truyện Kiều của Nguyễn Du với Lục Vân Tiên của Nguyén Dinh Chiểu, ato.

PHẦN B : NỘI DUNG LUẬY ẤN CHUONG MOT TỤC NGỮ VỔI THỞ GA TRỮ TÌNH DÂN GIAN 1 Tong quá trÌnh phát triển của lịch sử văn học đân tộc , mỗi thể loại văn học dan gian cÔ sức mạnh riêng và lợi thế riêng của nó. Oa đao đân ca vốn là thể loại truyền thống đã từ xưa được nhân đân Việt Nam yêu chuộng, xem đồ là mốn ăn tinh thần trong đời sống hang ngày của mÌnh, đặc trưng chủ yếu của ca đao đân ca là phô điễn tâm tÌnh thông qua điễn xướng để lột tả nội dung và nghệ thuật trình điển. Khắp đất nước Việt Nam, bất kỳ ở vùng nào, đân tộc nao cũng c6 nguồn ca đao đân ca rất phcng phú. Thế nhưng trong xã hội phong kiến thực đân,bọẹn bóc lột thống trị đã cci thường , khinh rẻ và miệt thị loại văn học này, Xem để là văn hoe "binh đân" của loại người tầm thường trcng xã hội.

Nhân dân lac động Ít nhiều bị ảnh hưởng nên cũng bị chỉ phối khi đánh giá loại sinh hoạt tỉnh thần này. Điều để biểu lộ trcng câu hat : Bực mình chẳng muốn nói ra Những câu ví vặt xếp ba gian đỉnh. so Chữ "ví vặt" cé ý nếi tầm thường. Ấy thé ma lại xếp cả `.

¡gian đỉnh không hết, chứng tc nguồn ca dac dân ca Việt Tam khế phcng phú, Trcng kho tang văn hẹc dân gian thể legi ce đec đân ca cũng chiếm một số lượng khé lớn. Người dân Việt Nam chẳng c€ ai mà không biết kiông thuộc một số bai ca đac dân ca. Ö “làng nàc, vùng nàc cũng xuất hiện những nghệ nhân dân gian ca hát nổi tiếng, có khi họ được tôn sing như một người anh hùng c6 côngmmắg tạc văn héa. Öa đac đân ca lại mang tinh phd cập trong sang tác, tinh gọn nhẹ khi miêu tả, tÍnh chiến đấu lại sắc bến, tính hiện thực đa đạng va phong phủ, tính trữ tỉnh lại cao.