Luận án TS: Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua thực phẩm hữu cơ của người tiêu dùng thành thị Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN PHAN THANH HUNG NHUNG YEU TO ANH HUONG TOI Y DINH MUA THỰC PHẨM HỮU CƠ CỦA NGUOI TIEU DUNG THÀNH THỊ VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH (KHOA QTKD) MÃ SỐ: 9340101 LUẬN ÁN TIÊN SĨ Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYÊN THỊ TUYẾT MAI HÀ NỘI, NĂM 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này là do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu câu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội ngày — tháng — năm 2019 Tác giả luận an Phan Thành Hưng il LOI CAM ON Nghiên cứu này được thực hiện với sự giúp đỡ của rất nhiều người, như: thầy cô, đồng nghiệp, bạn bè và gia đình. Đầu tiên là người giúp đỡ nhiều nhất, luôn theo sâu sát, động viên ủng hộ, hướng dẫn tôi trong quá trình làm luận án, những lúc khó khăn vất vả cô đều thăm hỏi động viên không chỉ như là một cô giáo mà còn như một người mẹ.

Tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến người giáo viên đã hướng dẫn tôi một cách chu đáo, nhiệt huyết nhưng cũng rất tình cảm, cô PGS. NGƯT Nguyễn Thị Tuyết Mai. Được làm học trò của cô luôn là một may mắn với bất kỳ NCS nào trong đó có em. Thứ hai tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong khoa QTKD, trường DH KTQD đã luôn tạo điều kiện cũng như cung cấp các kiến thức bồ ích cho luận án này.

Đặc biệt tôi xin cám ơn thầy trưởng khoa PGS. Nguyễn Thành Hiếu người đã hướng tôi đi theo con đường nghiên cứu khoa học từ khi làm luận văn thạc sĩ, cũng như dõi theo bước tôi trong quá trình làm luận án sau này. Tiếp theo tôi xin cảm ơn viện đào tạo SĐH, trường ĐH KTQD, đặc biệt là cô Nhung, cô Ngọc đã luôn nhiệt tình giúp đỡ, giải đáp, tháo gỡ kịp thời các khó khăn tôi gặp phải trong quá trình làm luận án. Thứ tư tôi xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ nhiệt tình, chân thành của bạn bè, đồng nghiệp của tôi, luôn sắp sếp tạo điều kiện tốt nhất đề tôi có thể có thời gian hoàn thành nghiên cứu của mình.

Cám ơn các em sinh viên của tôi, các em đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thu thập dữ liệu. Không có sự giúp đỡ của mọi người tôi không thể hoàn thành được nghiên cứu này. Cuỗi cùng, xin chân thành cảm ơn gia đình và những người thân yêu luôn bên cạnh tôi, động viên, giúp đỡ, gánh vác công việc giúp tôi đề tôi có thể theo đuổi và hoàn thành luận án của mình. Hà nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận án Phan Thành Hưng ill MUC LUC 0989.

vi CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU.1 Lý do lựa chọn đề tài.2 Mục tiêu, nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu của luận án.3 Nhiệm vụ nghiên cứu.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .----- << s<cs<sssesss+zssezsscsz 5 1.1 Đối tượng nghiên cứu của luận án.----2-+22+++EEE2EEE2EEx2EEx.2 Khách thể nghiên cứu.3 Phạm vi nghiên cứu của luận án.4 Phương pháp và quy trình nghiên €ỨU.1 Phương pháp và thời gian nghiên cứu.-- ---2 52252 ++2+z+zz+z+zz+zzzezzzzrzxee 7 1.2 Quy trình nghiên cỨU.5 Những đóng góp mới của đề tài.1 Những đóng góp về mặt lý luận.2 Những đóng góp về mặt thực tiễn.6 Kết cấu của luận án Tóm tắt chương 1 CHUONG 2: TONG QUAN NGHIEN CUU VÀ ĐÈ XUẤT MÔ HÌNH h6: 0an 77.1 Tổng quan các nghiên cứu về ý định mua thực phẩm hữu cơ.1 Khái niệm thực phẩm hữu cơ và ý định mua thực phẩm hữu cơ 2.2 Tổng quan các hướng nghiên cứu về ý định mua thực phẩm hữu cơ của người tHE -.3 Tổng quan các khung lý thuyết sử dụng trong các nghiên cứu về hành vi và ý định mua thực phẩm hữu cơ của người tiêu đùng.2 Tống quan các nhân tố ảnh hưởng tới ý định mua thực phẩm hữu cơ của người tiêu dùng 2.1 Những yếu tố ảnh hưởng tới ý định mua thực phẩm hữu cơ và các giả thuyết I0 1980 8A.2 Những yếu tố ảnh hưởng tới thái độ đối với hành vi mua thực phẩm hữu cơ và các giả thuyết nghiên cứu 2.3 Mô hình nghiên CỨU.- << «<< HH nh nh n0 ung Tóm tắt chương 2.---s<s<©s<©+se+Ese€EAeEESeEEAETAetTAETAtrAetrkstrssetrssersserssei 35 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Thiết kế nghiên cứu tổng thể.- 2-2 s£cs£©se+zseexseersetrserzsecse 36 3.1 Phương pháp nghiên cứu.2 Mẫu nghiên cứu.2 Nghiên cứu định tÍnh.1 Mục tiêu của nghiên cứu định tính .2 Thiết kế nghiên cứu.3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu.4 Thiết kế hướng dẫn phỏng vấn sâu.5 Thực hiện nghiên cứu định tính.6 Kết quả nghiên cứu định tính.7 Phát triển thang đo mớii. -2- 22 ©2sc2E22EE22EE22EE2112112712112112112 xe 57 3.8 Mô hình và giả thuyết nghiên cứu điều chỉnh sau nghiên cứu định tính.3 Nghiên cứu định lưnnØ.2 Nghiên cứu định lượng sơ bộ (nghiên cứu thử nghiệm -pilot†).3 Nghiên cứu định lượng chính thức .- 2-2-2 +2+2++2+2S+zzz£+E+z£zzzzczzzecss+ 76 Tóm tắt chương 3.- 2< se©©E+e€EEAe€EYeEEYAeEETAEEYAtEreeorreserresrrrssrrrsee 82 CHƯƠNG 4: KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU.1 Thực trạng thái độ và ý định mua thực phẩm hữu cơ của người tiêu dùng thành thị Việt Nam „83 4.1 Thực trạng thái độ đôi với hành vi mua thực phâm hữu cơ.2 Thực trạng ý định mua thực phẩm hữu cơ.2 Kiểm định độ tin cậy, giá trị hội tụ và phân biệt.1 Kiểm định lại độ tin cậy của các thang đo chưa đảm bảo độ tin cậy trong nghiên cứu định lượng sơ bộ. --- - 25+ 2222 S222 SSESE+ESEEE+E vs crrsrrrrerrey 85 4.2 Kiểm định phân tích nhân tố khám phá của các biến quan sát thuộc các thang đo của biến độc lập 4.3 Kiểm định nhân tố kháng định CFA.4 Kiểm định độ tin cậy, giá trị hội tụ và phân biệt của các thang đo.4 Kết quả kiểm định mô hình và giả thuyẾt.1 Các chỉ số về độ phù hợp của mô hình.2 Kết quả kiểm định mô hình và giả thuyẾt.-2-©222S2EE E2 EcEEEzrrrrrer 96 Tóm tắt chương 4. << s<©s<©+se+Ese€ESeEESEESETAetTAErAetraserkstrsstrssersserssei 99 CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN KÉT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Tóm tắt kết quả nghiên cứu.2 Thảo luận về kết quả và một số đề xuất, kiến nghị .1 Về kết quả nghiên cứu.2 Một số đề xuất và kiến nghị.3 Một số đóng góp của nghiên cứu.1 Về mặt học thuật.2 Về mặt thực tiễn.4 Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo.- 112 Tóm tắt chương 5.-- << e2 ©+ee€E+seEE+eEExetrxeeErkeeerxseerxeetrxeerrsserree 114 $4 80019.,ÔỎ 115 DANH MỤC CÔNG TRÌNH Đà CÔNG BÓ CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN TỚI ñ/ 0) —.Ô 117 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

127 Phụ lục 1: Ma trận xoay kết quả chạy phân tích nhân tố khám phá lần thứ nhất. 127 Phụ lục 2: Ma trận xoay kết quả chạy kiểm định phân tích nhân tổ khám phá lần 2. I28 Phụ lục 3: Kết quả phân tích nhân tố khám phá lần thứ 3.---z-2 129 Phụ lục 4: Kết quả phân tích nhân tố khám phá lần thứ tư.-----:-+ 130 Phụ lục 5: Kết quả phân tích nhân tố khám phá lần thứ năm .--- - 131 Phụ lục 6: Kết quả phân tích nhân tố khám phá lần thứ sáu.------ 132 Phụ lục 7: Kết quả phân tích mô hình đầy đủ.- 22 ©2s+zc2Ex2EEz2EEe2Exrrxez 134 Phụ lục 8: Kiểm định độ tin cậy, giá trị hội tụ và phân biệt bằng CFA. 2 Phụ lục 9: Hướng dẫn phỏng vấn sâu.

3 Phụ lục 10: Phiếu câu hỏi.--2522+2S22EE22EE12711271127112211271121112112121212 2e 4 CĐ ĐH KTQD NTD NVVP PP PVS QTKD SDH Ths TPHC CFA EFA SEM TPB TRA vi DANH MUC VIET TAT : Cao đẳng : Đại học : Kinh tế quốc dân : Người tiêu dùng : Nhân viên văn phòng : Phương pháp : Phỏng vấn sâu : Quản trị kinh doanh : Sau đại học : Thạc sĩ : Thực phâm hữu cơ : Confirmatory Factor Analysis (Phân tích nhân tố khẳng định) : Exploratory Factor Analysis (Phân tích nhân tổ khám phá) : Structural Equation Analysis (Mô hình phương trình cấu trúc) : Thuyết hành vi có kế hoạch : Thuyết hành vi hợp lý Vii DANH MUC BANG Bang 1-1: Cac giai doan nghién CU ooo. cece eececesceceseeeeseeeesesceseeceneseseseeseaeeeeseeeeaes 7 Bang 3-1: D6i trong phong van SAU oo. ceccescceecsescseeeseeeseeeseeesseeseessseesseesseesseseeeeeeees 39 Bang 3-2: Thang do su tuong d6i cla Forsyth.cccecccsccsesesssesssseessseessseessseesseeeseees 63 Bang 3-3: Thang do sur tong G61 o. ccc csccescsesseesseesssessseeseeevseeveesssesseesssesssesseeeeeees 64 Bảng 3-4:Thang đo sử dụng trong nghiên cứu.

-- 2-2252 ++2+2++*+z+z£zz+zczxzzzzxse 71 Bang 3-5: Két qua chay Cronbach's Alpha nghién ciru dinh long so b6. 74 Bang 3-6: Théng ké m6 ta mau theo git ooo. ceccesccessseecseeeseeeseesseeesseeseeeseeeseeeeeees 79 Bảng 3-7: Théng ké m6 ta mau theo hoc VAN oo.cceecseesseessseeseeessessseesseesseesseeseeeseees 80 Bảng 3-§: Thống kế mô tả mẫu thu nhập cá nhân bình quân hàng tháng. 80 Bảng 3-9: Thống kê mô tả mẫu theo thu nhập bình quân hộ gia đình hàng thang .81 Bảng 3-10: Thống kê mô tả mẫu theo nơi cư trÚ.--2-©22¿2222++2Exz+2E2z+2Exerrres 82 Bảng 4-1: Thống kê mô tả các biến quan sát thang đo thái độ đối với hành vi mua thực phẩm hữu cơ.---- 222222 222221127112711271122112211211121121221122212E re 83 Bảng 4-2: Thống kê mô tả các biến quan sát của thang đo ý định mua thực phẩm hữu nghiên cứu định lượng sơ ĐỘ.

- --- - 25+ St +*2E*2E2EEEEEEEEEEEEEEEESEEEEErkrkrrrrerrrrrree 85 Bảng 4-4: Kết quả kiểm định KMO và Bartlett”s Tesf.22- 25s 87 Bảng 4-5: Ma trận xoay các nhân tỐ.e 88 Bảng 4-6: Chỉ báo độ phù hợp mô hình của nhân tổ sự quan tâm tới sức khỏe.90 Bang 4-7: Chỉ báo độ phù hợp mô hình của nhân tố sự quan tâm tới môi trường.90 Bang 4-8: Chi báo độ phù hợp mô hình của nhân tố niềm tin vào nhãn hiệu và chứng nhận.- -- -- 2-1 241 23112311231 111 125120110011 11 1H11 ng ng k ng TH TH TH TH ng ngư Hư 91 Bang 4-9: Chỉ báo độ phù hợp mô hình của nhân tố chuẩn chủ quan Bảng 4-10: Chỉ báo độ phù hợp mô hình của tất cả các nhân tố (mô hình đầy đủ).92 Bảng 4-11: Kiểm định độ tin cay bang Cronbach's Alpha cho các nhân tố. 94 Bảng 4-12: Chỉ báo độ phù hợp của mô hình. 95 Bảng 4-13: Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu. 2-22 z+2Ez2+£z2zzz+z 96 Bang 5-1: Két luận về các giả thuyết nghiên cứu.--2-©22sc+2czesrzxsrrrcree 100 vill DANH MỤC HÌNH §0001000)009))ã:sii)i8:15:)150uiã 0.

9 Hình 2-1: Thuyết hành vi có kế hoạch.--2-©22222EE2EEE22E12721271171121122EC xe. 18 Hình 2-2: Hunt-Vitell theory of ethics (2006).-- ------ 252522 +2+2*+2£2£+eseczxzzrzxse 23 Hình 2-3: Mô hình nghiên cứu. --- ¿2522252 S222 E282 E*ESE SE 2E EESEEvEsErrxekrrrrrrrrrrer 35 Hình 3-1: Hiệu ứng thỏa hiệp khi thêm một sản phẩm so sánh.--- 2: 60 Hình 3-2: Tiêu dùng bù và tiêu dùng thỏa hiệp dựa trên ý thức của người tiêu dùng 9:08. 60 Hình 3-3: Mô hình nghiên cứu điều chỉnh.22xcrrxree 65 Hình 4-1: Mô hình phương trình cẫu trúc.--2-©22+22+++2EE++EEEE2EEEEtEEEerrrrrrrrer 98 CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU 1.1 Lý do lựa chọn đề tài Trong những năm gần đây, thị trường thực phẩm Việt nam xuất hiện nhiều vẫn đề đáng báo động.

Trên các phương tiện thông tin đại chúng, ngày càng nhiều các Ay?