Luận án tiến sĩ những vấn đề kinh tế xã hội nảy sinh trong đầu tư trực tiếp nước

i LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu và trích dẫn ñã sử dụng trong Luận án là hoàn toàn trung thực, chính xác. Các kết quả nghiên cứu của Luận án ñã ñược tác giả công bố trên tạp chí khoa học, không trùng lặp với bất kỳ công trình nào khác. Tác giả Luận án Trần Quang Thắng ii MỤC LỤC LỜI CAM ðOAN.

ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. v DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC CÁC BIỂU ðỒ, HÌNH.

ix PHẦN MỞ ðẦU. NHỮNG VẤN ðỀ KINH TẾ XÃ HỘI NẢY SINH TRONG FDI. FDI và tính tất yếu khách quan của những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh. Tổng quan về FDI.

Tác ñộng của FDI ñối với nước tiếp nhận. Tính tất yếu khách quan của những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI. Những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh chung trong FDI ở các nước. Tạo áp lực cạnh tranh ñối với các doanh nghiệp của nước tiếp nhận ñầu tư.

Tạo ra sự mất cân ñối về cơ cấu kinh tế theo ngành, vùng của nước tiếp nhận ñầu tư. Xuất hiện tình trạng chuyển giá trong nội bộ các công ty xuyên quốc gia. Chuyển giao công nghệ lạc hậu. Không ñáp ứng các ñiều kiện sinh hoạt và làm việc cho người lao ñộng.

Gây ô nhiễm môi trường sinh thái. Những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI mang tính ñặc thù ở một số nước. Nguy cơ gây thâm hụt thương mại ở nước tiếp nhận ñầu tư. Phát sinh các vấn ñề tranh chấp lao ñộng.

Các vấn ñề xã hội nảy sinh khác. Tác ñộng tiêu cực của những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh ñối với các nước ñang phát triển. Tác ñộng về kinh tế. Tác ñộng về xã hội, môi trường .40 CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM XỬ LÝ NHỮNG VẤN ðỀ KINH TẾ XÃ HỘI NẢY SINH TRONG FDI Ở MỘT SỐ NƯỚC CHÂU Á.

Khái quát về FDI ở một số nước châu Á. Tình hình thu hút FDI ở một số nước châu Á. Chính sách thu hút FDI ở một số nước châu Á. Những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh chung trong FDI ở một số nước châu Á.

Tạo áp lực cạnh tranh, nguy cơ làm phá sản một số doanh nghiệp trong nước. Tạo ra mất cân ñối về cơ cấu kinh tế theo ngành và vùng lãnh thổ. Xuất hiện hiện tượng chuyển giá trong các công ty xuyên và ña quốc gia. Chuyển giao công nghệ lạc hậu, tiêu tốn nhiều năng lượng, nhiên liệu.

Gây ô nhiễm môi trường sinh thái. Không ñáp ứng về ñiều kiện sinh hoạt và làm việc cho người lao ñộng. Những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh mang tính ñặc thù trong FDI ở một số nước châu Á. Phát sinh tranh chấp, xung ñột giữa chủ sử dụng lao ñộng và người lao ñộng.

Tác ñộng xấu tới cán cân thanh toán. Các vấn ñề xã hội nảy sinh khác, ñặc biệt là tệ tham nhũng. Kinh nghiệm giải quyết các vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI ở một số nước châu Á và bài học rút ra cho Việt Nam. Những biện pháp giải quyết các vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI ở một số nước châu Á.

Bài học rút ra cho Việt Nam.89 CHƯƠNG 3: NHỮNG VẤN ðỀ KINH TẾ XÃ HỘI NẢY SINH TRONG FDI TẠI VIỆT NAM GIAI ðOẠN 2001 - 2010. Khái quát về FDI tại Việt Nam. Chính sách thu hút FDI của Việt Nam. Tình hình thu hút vốn FDI tại Việt Nam.

ðánh giá những ñóng góp của FDI ñối với Việt Nam. Những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh chung trong FDI tại Việt Nam. Tạo sức ép cạnh tranh giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước. Làm mất cân ñối giữa các ngành, vùng kinh tế.

Tình trạng chuyển giá “lỗ giả lãi thật”. Góp phần chuyển giao công nghệ lạc hậu. Những bất cập về ñiều kiện sinh hoạt và làm việc cho người lao ñộng. Gây ô nhiễm môi trường sinh thái.

Một số vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI mang tính ñặc thù tại Việt Nam. Tranh chấp lao ñộng giữa chủ sử dụng lao ñộng và người lao ñộng. Nguy cơ góp phần tạo ra thâm hụt thương mại. Những vấn ñề xã hội nảy sinh khác, ñặc biệt là tệ tham nhũng.

Nguyên nhân làm nảy sinh những vấn ñề kinh tế xã hội trong FDI tại Việt Nam.141 CHƯƠNG 4: QUAN ðIỂM VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ NHỮNG VẤN ðỀ KINH TẾ XÃ HỘI NẢY SINH TRONG FDI TẠI VIỆT NAM ðẾN NĂM 2020. Dự báo triển vọng FDI vào Việt nam và những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI ñến năm 2020. Quan ñiểm xử lý, phòng ngừa những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI tại Việt Nam ñến năm 2020. Xây dựng ñịnh hướng chiến lược và lộ trình giải quyết, phòng ngừa các vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI.

Coi trọng và tập trung xử lý các vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI. Tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của các nước trong việc xử lý các vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI. Chú trọng sàng lọc các dự án FDI và ñặt yếu tố công nghệ lên ưu tiên hàng ñầu. Các giải pháp xử lý và phòng ngừa những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI tại Việt Nam.

Các giải pháp ñối với những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh chung trong FDI tại Việt Nam. Một số giải pháp ñối với những vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh mang tính ñặc thù trong FDI tại Việt Nam. Một số kiến nghị ñiều kiện thực hiện các giải pháp. Cần có tư duy, nhận thức ñúng, ñầy ñủ ñối với việc thu hút FDI và xử lý các vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh từ FDI.

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong thu hút FDI và giải quyết các vấn ñề kinh tế xã hội nảy sinh trong FDI. 171 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ. 173 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 174 v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt ASEAN Association of South East Asian Hiệp hội các quốc gia ðông Nam Á Nations APEC Asia-Pacific Economic Co- Diễn ñàn kinh tế Châu Á Thái operation Bình Dương ASEM Asean European Meeting Diễn ñàn hợp tác kinh tế Á - Âu BOT Built – Operating - Transfer Xây dựng - Kinh doanh-Chuyển giao BT Built – Transfer Xây dựng-Chuyển giao BTO Built – Transfer - Operating Xây dựng - Chuyển giao - Kinh doanh CIEM Central Institute of Economic Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Management Trung ương CIF Cost Insurance Freight Giá hàng + bảo hiểm + cước phí CNH Công nghiệp hóa CNTT Công nghệ thông tin DAðT Dự án ñầu tư DTAs Double Taxation Agreement Hiệp ñịnh tránh ñánh thuế 2 lần ðTNN ðầu tư nước ngoài FDI Foreign Direct Investment ðầu tư trực tiếp nước ngoài FOB Free on Board Giao hàng lên tàu GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GSO Tổng cục thống kê GTGT Giá trị gia tăng HðH Hiện ñại hóa IFC International Financial Công ty Tài chính Quốc tế Corporation vi IGAs Investment Guaranted Hiệp ñịnh ñảm bảo ñầu tư Agreements IMF International Moneytary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế JETRO Japan External Trade Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Organization Bản KCN Khu Công nghiệp KCX Khu Chế xuất KTQT Kinh tế Quốc tế LHQ Liên Hiệp Quốc M&A Merger and Acquisitions Sát nhập và mua lại MIDA Malaysian Industrial Cục phát triển Công nghiệp Development Authority Malaysia MITI Ministry of International Trade Bộ Công nghiệp và Thương mại and Industry Malaysia Quốc tế Malaysia MNCs Multi national Corporations Các Công ty ña quốc gia MOFTEC Ministry of Foreign Trade and Bộ hợp tác kinh tế và mậu dịch ñối Economic Co-operation ngoại Trung Quốc NDT Nhân dân tệ NEP New Economic Policy Chính sách kinh tế mới NHTW Ngân hàng Trung ương ODA Offical Development Assistance Vốn hỗ trợ phát triển chính thức OECD Organisation of Economic Tổ chức hợp tác và phát triển kinh Cooperation and Development tế PSDC Penang Skill Development Trung tâm phát triển kỹ năng Centre Penang QLNH Quản lý ngoại hối R&D Reaseach and Development Nghiên cứu và Phát triển RM Ringit Malaysia Ringít vii SEZ Special Economic Zone Khu ñặc khu kinh tế TFP Total Factors Productivity Năng xuất các nhân tố tổng hợp TK Tài khoản TNCs Transnational Corporations Các tập ñoàn xuyên Quốc gia TNDN Thu nhập doanh nghiệp TNHH Trách nhiệm hữu hạn UNCTAD United Nations Conference on Tổ chức Liên Hợp Quốc về Trade and Development Thương mại và Phát triển USD United State Dolla ðơn vị tiền tệ của Mỹ VCCI Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam VNCI Dự án sáng kiến cạnh tranh Việt Nam WB World Bank Ngân hàng thế giới WFOE Wholly foreign-owned Doanh nghiệp 100% nước ngoài enterprises WTO World Trade Organisation Tổ chức thương mại thế giới XHCN Xã hội chủ nghĩa XNK Xuất nhập khẩu viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Tổng vốn FDI trong giai ñoạn 2001 - 2010 .2: Nhóm 10 quốc gia ñầu tư lớn nhất vào Malaysia trong giai ñoạn 2003 - 2007.3: Quy mô các vụ M&A ở Trung Quốc trong giai ñoạn 1997 - 2005.4: Cơ cấu FDI theo ngành ở Malaysia giai ñoạn 2003 - 2007 .5: Lượng vốn FDI vào Malaysia phân theo các bang giai ñoạn 1990 – 1997.1: Mức ưu ñãi thuế thu nhập doanh nghiệp.2: Thời gian miễn tiền thuê ñất.3: Vốn ñầu tư nước ngoài theo hình thức lũy kế (chỉ tính dự án còn hiệu lực ñến ngày 23/6/2011).4: Kết quả ñiều tra về sức ép cạnh tranh ñối với doanh nghiệp .5: Kết quả khảo sát doanh nghiệp FDI trong giai ñoạn 1996 - 2001 .6 : Số doanh nghiệp thua lỗ giai ñoạn 2006 – 2008 .7: Tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp phân theo hình thức sở hữu.8: Năng suất gia tăng của vốn FDI trong giai ñoạn 2001 - 2008 .9: Ước tính khối lượng chất thải rắn từ các KCN phía Nam năm 2008126 Bảng 3.10: Thu nhập bình quân của người lao ñộng trong các KCN ở Hà Nội.11: Thu nhập của công nhân theo khảo sát năm 2009 .12: Cán cân thương mại của khu vực FDI giai ñoạn 2000 - 2010 .13: Tốc ñộ tăng trưởng nhập khẩu của doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI trong giai ñoạn 2001 - 2008 .137 ix DANH MỤC CÁC BIỂU ðỒ, HÌNH Biểu ñồ 2.1: Lượng vốn FDI thực hiện của Trung Quốc giai ñoạn 1979 - 2008 .2: Dòng vốn FDI vào Malaysia trong giai ñoạn 1971 - 1996 .3: Dòng vốn FDI vào Malaysia trong giai ñoạn 1997 - 2009 .