Luận án tiến sĩ nghiên cứu ứng dụng phương pháp sinh thiết hạch cửa trong điều t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI    PHẠM HỒNG KHOA NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG PHƢƠNG PHÁP SINH THIẾT HẠCH CỬA TRONG ĐIỀU TRỊ UNG THƢ BIỂU MÔ TUYẾN VÚ GIAI ĐOẠN SỚM LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI    PHẠM HỒNG KHOA NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG PHƢƠNG PHÁP SINH THIẾT HẠCH CỬA TRONG ĐIỀU TRỊ UNG THƢ BIỂU MÔ TUYẾN VÚ GIAI ĐOẠN SỚM Chuyên ngành : Ung thƣ Mã số : 62720149 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Đoàn Hữu Nghị HÀ NỘI - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận án. Mặc dù gặp nhiều khó khăn nhƣng tôi đã nhận đƣợc sự quan tâm, động viên, giúp đỡ quý báu của các thầy cô, các anh chị, bạn bè đồng nghiệp và những ngƣời thân trong gia đình. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới: Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau Đại học, Bộ môn Ung thƣ Trƣờng Đại học Y Hà Nội.

Đảng ủy, Ban Giám đốc bệnh viện K cơ sở Tân Triều, Khoa Giải Phẫu Bệnh và các Phòng ban chức năng bệnh viện K cơ sở Tân Triều.TS Bùi Diệu và PGS.TS Đoàn Hữu Nghị là những ngƣời Thầy đã định hƣớng, quan tâm, giúp đỡ và trực tiếp hƣớng dẫn tôi trong quá trình công tác, học tập và hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn tới các thầy cô trong Hội đồng cấp cơ sở, cấp Trƣờng đã dành nhiều thời gian quý báu để góp ý, chỉnh sửa luận án của tôi đƣợc hoàn thiện. Tôi cũng xin đƣợc bày tỏ tình cảm và lòng biết ơn chân thành tới bệnh nhân, gia đình họ luôn ủng hộ và giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày 08 tháng 4 năm 2017 Phạm Hồng Khoa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi là Phạm Hồng Khoa, Nghiên cứu sinh khóa 30, Trƣờng Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Ung thƣ, xin cam đoan: 1.

Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của Thầy PGS. Bùi Diệu và PGS. Đoàn Hữu Nghị 2. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã đƣợc công bố tại Việt Nam 3.

Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đƣợc xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trƣớc pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 08 tháng 4 năm 2017 Tác giả Phạm Hồng Khoa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHỮ VIẾT TẮT American College of Surgeons Nhóm Chuyên gia Ung thƣ ACOSOG Oncology Group Hội Ngoại Khoa Mỹ American Joint Committee on AJCC Ủy ban liên Mỹ về Ung thƣ Cancer ALND Axillary Lymph Node Dissection Vét hạch nách American Society of Clinical ASCO Hội Ung thƣ học lâm sàng Mỹ Oncology BMI Body Mass Index Chỉ số khối cơ thể BN Bệnh nhân CS Cộng sự Ung thƣ biểu mô thể ống tại DCIS Ductal Carcinoma In Situ chỗ DNA Deoxy Nucleic Acid Acid nhân Epidermal Growth Factor Thụ thể yếu tố phát triển biểu EGFR Receptor bì European Organisation for Tổ chức Nghiên cứu và Điều EORTC Research and Treatment of Cancer trị Ung thƣ Châu Âu ER Estrogen Receptor Thụ thể estrogen H&E Hematoxylin & Eosin IHC Immunohistochemistry Hóa mô miễn dịch LCIS Lubular Carcinoma In Situ Ung thƣ biểu mô thể thùy tại chỗ Tế bào nội mô mạch bạch LEC Lymphatic endothelial cell huyết LVI Lymphatic vascular invasion Xâm lấn bạch mạch Cắt tuyến vú toàn bộ triệt căn MRM Modify radical mastectomy biến đổi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Dự án Quốc gia Mỹ về Điều The National Surgical Adjuvant NSABP trị bổ trợ Ung thƣ Vú và Ung Breast and Bowel Project thƣ Đại tràng National Comprehensive Cancer NCCN Network Kháng nguyên tăng sinh nhân PCNA Proliferating cell nuclear antigen tế bào PR Progesterone Receptor Thụ thể progesterone Positron Emission Tomography- PET-CT Computed Tomography Chƣơng trình điều tra dịch tễ Surveillance Epidemiology and SEER của Viện Ung thƣ quốc gia End Results Mỹ SLN Sentinel lymph node Hạch cửa SLNB Sentinel lymph node biopsy Sinh thiết hạch cửa Single Photon Emission Computed Chụp cắt lớp vi tính đơn SPECT Tomography photon SPF S phase fraction Tỷ lệ pha S Ung thƣ vú với 3 thành phần TNBC Triple Negative Breast Cancer (ER, PR, Her2) âm tính Hệ thống phân chia giai đoạn TNM Tumor, Node and Metastasis trong ung thƣ theo Khối u, Hạch và Di căn Union for International Cancer Hiệp Hội Phòng chống Ung UICC Control thƣ Quốc tế UTBM Ung thƣ biểu mô UT, UTV Ung thƣ, Ung thƣ vú Vs Versus So sánh với, so với LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Giải phẫu và cấu trúc tuyến vú ở phụ nữ trƣởng thành. Hệ thống bạch huyết của vú. Mô học và sinh lý tuyến vú. Dịch tễ học và những yếu tố nguy cơ gây ung thƣ vú.

Tình hình mắc ung thƣ vú trên thế giới và Việt Nam. Các yếu tố nguy cơ. Đánh giá giai đoạn bệnh. Chẩn đoán mô học.

Điều trị bằng phẫu thuật. Xạ trị trong ung thƣ vú. Hóa trị bổ trợ ung thƣ vú. Điều trị nội tiết.

Điều trị sinh học. Hạch nách trong ung thƣ vú và một số kết quả thử nghiệm lâm sàng về hạch cửa. Một số yếu tố liên quan đến di căn hạch nách trong ung thƣ vú. Cơ chế di căn hạch trong ung thƣ vú.

Vấn đề hạch cửa trong ung thƣ vú giai đoạn sớm. Cập nhật kết quả một số thử nghiệm lâm sàng lớn trên thế giới về hạch cửa trong ung thƣ vú. 34 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số nghiên cứu về di căn hạch trong ung thƣ vú và các biến chứng sau điều trị phẫu thuật cắt tuyến vú triệt căn cải biên có hoặc không tia xạ ở Việt Nam.

37 CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu nghiên cứu. Thời gian, địa điểm nghiên cứu.

Trình tự các bƣớc nghiên cứu. Chọn bệnh nhân và ghi nhận các thông tin. Qui trình kĩ thuật tiến hành làm hiện hình và sinh thiết hạch cửa. Qui trình xét nghiệm bệnh phẩm.

Kết quả của phƣơng pháp sinh thiết hạch cửa trong đánh giá tình trạng di căn hạch nách. Các chỉ số đánh giá vai trò của sinh thiết tức thì hạch cửa chẩn đoán di căn hạch nách trong ung thƣ vú. Phân tích một số yếu tố ảnh hƣởng đến di căn hạch. Nghiên cứu phù bạch huyết ở tay bên bệnh trên những bệnh nhân sinh thiết hạch cửa.

Đánh giá tê bì mặt trong cánh tay. Đánh giá kết quả của phƣơng pháp sinh thiết hạch cửa trong điều trị ung thƣ vú giai đoạn sớm bằng phân tích sống thêm. Phƣơng pháp phân tích và xử lý số liệu. Khía cạnh đạo đức của đề tài.

Rủi ro và nguy cơ của nghiên cứu. Lợi ích mà nghiên cứu có thể mang lại. Tính tự nguyện. 57 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm bệnh nhân. Chỉ số khối cơ thể. Kích thƣớc u. Kết quả chụp vú, tế bào học và sinh thiết chẩn đoán.

Kết quả giải phẫu bệnh và độ mô học. Thụ thể nội tiết và yếu tố phát triển biểu mô. Kết quả kĩ thuật hiện hình và sinh thiết hạch cửa bằng xanh methylene. Tỷ lệ nhận diện hạch cửa.

Kết quả xét nghiệm giải phẫu bệnh hạch cửa STTT. Các chỉ số đánh giá của phƣơng pháp sinh thiết tức thì hạch cửa. Kết quả xét nghiệm giải phẫu bệnh hạch nách nghi ngờ*. Đặc điểm lâm sàng mô bệnh học và điều trị ở 2 nhóm phẫu thuật.

Mối liên quan kích thƣớc u và di căn hạch. Các yếu tố liên quan đến di căn hạch nách. Đặc điểm nhóm bệnh nhân phẫu thuật cắt tuyến vú và bảo tồn. Một số di chứng sau phẫu thuật vùng nách.

Đau và phù tay. Tê bì mặt trong cánh tay. Tái phát, di căn và tử vong. Sự kiện xảy ra trong thời gian theo dõi.

Đặc điểm nhóm bệnh nhân tái phát, di căn và tử vong. Theo dõi sống thêm trong nhóm nghiên cứu. Sống thêm toàn bộ. Sống thêm không bệnh.

Sống thêm theo kích thƣớc u. Sống thêm theo tình trạng hạch. Sống thêm theo tình trạng thụ thể nội tiết. Sống thêm theo phƣơng pháp phẫu thuật.

83 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm bệnh nhân. Chỉ số khối cơ thể. Kích thƣớc khối u.

Phƣơng pháp chẩn đoán. Một số đặc điểm mô bệnh học. Kết quả sinh thiết hạch cửa. Tỷ lệ nhận diện hạch cửa.

Số lƣợng hạch cửa và kết quả xét nghiệm mô học. Số lƣợng hạch nách nghi ngờ (non-sentinel lymph node) và âm tính giả của phƣơng pháp. Kết quả các chỉ số đánh giá phƣơng pháp sinh thiết hạch cửa bằng xanh methylene. Đánh giá kết quả theo dõi.

Đánh giá di chứng đau, phù tay và tê bì mặt trong cánh tay sau phẫu thuật vùng nách. Tái phát, di căn và tử vong. Một số hạn chế trong nghiên cứu. Hạch vú trong trong sinh thiết hạch cửa.

Tỷ lệ âm tính giả. Phẫu thuật bảo tồn và chất lƣợng cuộc sống. Thời gian theo dõi. Thuốc nhuộm màu xanh:.

125 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Đánh giá giai đoạn bệnh của ung thƣ vú theo UICC 2011. Phân loại Luminal trong ung thƣ vú .3: Vị trí của u nguyên phát và dẫn lƣu bạch huyết .4: Đặc điểm dẫn lƣu bạch huyết theo các vị trí ¼ của vú .5: So sánh hiện hình hạch cửa bằng xanh methylene đơn thuần và kết hợp phóng xạ .1: Đặc điểm tuổi bệnh nhân trong nhóm nghiên cứu .2: Vị trí u theo các góc ¼ của vú .3: Phân loại chỉ số khối cơ thể theo BMI .4: Phân loại theo kích thƣớc u .5: Kết quả chụp vú, tế bào và sinh thiết chẩn đoán của nhóm nghiên cứu .