Luận án tiến sĩ nghiên cứu thực trạng và đề xuất sử dụng đất phục vụ ổn định dân

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ NGUYỄN ĐẮC HẬU NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT SỬ DỤNG ĐẤT PHỤC VỤ ỔN ĐỊNH DÂN CƯ BIÊN GIỚI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2022 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ NGUYỄN ĐẮC HẬU NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT SỬ DỤNG ĐẤT PHỤC VỤ ỔN ĐỊNH DÂN CƯ BIÊN GIỚI TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH CAO BẰNG Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 9.03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Vòng HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ bất cứ học vị nào khác. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Nguyễn Đắc Hậu i LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ đạo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến: + PGS. Nguyễn Thị Vòng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam là người thầy hướng dẫn tận tình, chỉ dạy, động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận án. + Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Ban Quản lý đào tạo, tập thể các thầy cô Bộ môn Quy hoạch đất đai, Khoa Tài Nguyên và Môi trường, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ, đóng góp ý kiến và tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận án này.

+ Tập thể Lãnh đạo và cán bộ công chức, viên chức sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cao Bằng, UBND huyện: Thạch An, Phục Hoà, Hạ Lang, Trùng Khánh, Trà Lĩnh, Hà Quảng, Thông Nông, Bảo Lạc và Bảo Lâm đã giúp đỡ, hỗ trợ tôi trong thời gian tôi thực hiện nghiên cứu. + Tập thể Lãnh đạo và cán bộ công chức, viên chức Ủy ban dân tộc Chính phủ đã tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu. + Xin bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình và bạn bè đã động viên hỗ trợ tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu này. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Nghiên cứu sinh Nguyễn Đắc Hậu ii MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

ix Trích yếu luận án. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở lý luận về sử dụng đất phục vụ ổn định dân cư biên giới.

Cơ sở lý luận về sử dụng đất đai. Sử dụng đất. Chính sách ổn định dân cư vùng biên giới của các tổ chức quốc tẾ và một số nước trên thế giới. Một số khái niệm về phân bố dân cư.

Chính sách ổn định dân cư vùng biên giới của các tổ chức quốc tế. Bài học kinh nghiệm quốc tế về chính sách ổn định dân cư vùng biên giới. Chính sách ổn định dân cư vùng biên giới của Việt Nam. Chính sách pháp luật về phát triển kinh tế, xã hội vùng dân tộc thiểu số và ổn định dân cư vùng biên giới.

Chính sách định canh định cư, ổn định dân cư. Tình hình thực hiện ổn định dân cư vùng biên giới Việt Trung giai đoạn 2005 - 2019. Định hướng nghiên cứu. Nhận xét về tổng quan tài liệu.

Định hướng nghiên cứu. Khung logic nghiên cứu. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Cao Bằng và vùng Biên giới Việt Trung. Thực trạng sử dụng đất và ổn định dân cư vùng biên giới Cao Bằng. Đánh giá một số đề án mô hình ổn định dân cư biên giới tỉnh Cao Bằng. Đề xuất bố trí và giải pháp ổn định dân cư biên giới tỉnh Cao Bằng.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp điều tra, thu thập thông tin. Phương pháp áp dụng thang đo Likert để đánh giá.

Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Phương pháp sử dụng công nghệ GIS thành lập bản đồ. Phương pháp tham vấn chuyên gia. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Đặc điểm Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Cao Bằng và vùng biên giới Việt - Trung. Đặc điểm chung tỉnh Cao Bằng. Đặc điểm vùng biên giới Việt - Trung tỉnh Cao Bằng. Thực trạng sử dụng đất và ổn định dân cư vùng biên giới Cao Bằng.

Thực trạng sử dụng đất tỉnh Cao Bằng. Thực trạng phân bố dân cư biên giới tỉnh Cao Bằng. Đánh giá một số đề án mô hình ổn định dân cư biên giới tỉnh Cao Bằng. Mô hình ổn định dân cư có phát triển dịch vụ, cửa khẩu (MH1).

Mô hình ổn định dân cư vùng cao, núi đá (MH2). Mô hình ổn định dân cư vùng cao khó khăn (MH3). Mô hình ổn định dân cư xã vùng thấp bằng (MH4). Đánh giá chung về 4 mô hình.

Đề xuất sử dụng đất và giải pháp ổn định dân cư biên giới tỉnh Cao Bằng. Đề xuất sử dụng đất ổn định dân cư biên giới tỉnh Cao Bằng. Đề xuất sử dụng đất nông nghiệp phục vụ ổn định dân cư biên giới Cao Bằng. Đề xuất giải pháp ổn định dân cư biên giới tỉnh Cao Bằng.

Kết luận và đề nghị. 150 Danh mục công trình khoa học công bố liên quan đến luận án. 151 Tài liệu tham khảo. 152 Phần phụ lục.

162 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CN-TTCN Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nan DT Diện tích DTTS Dân tộc thiểu số ĐCĐC Định canh định cư ĐVT Đơn vị tính FAO Tổ chức nông lương thế giới GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất GTGT Giá trị gia tăng GTNC Giá trị ngày công GTNT Giao thông nông thôn GTSX Giá trị sản xuất HQĐV Hiệu quả đồng vốn HQMT Hiệu quả môi trường HQXH Hiệu quả xã hội KT-XH Kinh tế - Xã hội KH Kế hoạch NSTW Ngân sách trung ương SCN Sau Công nguyên TCN Trước Công nguyên UBND Ủy ban nhân dân VACR Vườn ao chuồng rừng XD Xây dựng vi DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 2. Kết quả thực hiện bố trí ổn định dân cư các xã biên giới Việt - Trung giai đoạn 2005-2019. Kết quả thực hiện xây dựng cơ sở hạ tầng các xã biên giới Việt - Trung giai đoạn 2005 - 2019. Kết quả phát triển sản xuất các xã biên giới Việt - Trung giai đoạn 2005 - 2019.

Thực hiện vốn đầu tư bố trí ổn định dân cư các xã biên giới Việt - Trung giai đoạn 2005 - 2019. Thống kê số lượng phiếu khảo sát đánh giá ảnh hưởng của việc sử dụng đất đến tình hình ổn định dân cư. Thống kê số lượng phiếu khảo sát các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất sử dụng đất nông nghiệp phục vụ ổn định dân cư biên giới. Thống kê số lượng phiếu khảo sát đánh giá mô hình đề xuất dân cư biên giới.

Một số chỉ tiêu kinh tế, xã hội tỉnh Cao Bằng. Một số chỉ tiêu kinh tế, xã hội vùng biên giới tỉnh Cao Bằng. Biến động sử dụng đất tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2010 - 2019. Biến động sử dụng đất các huyện biên giới tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2010 - 2019.

Tình hình biến động sử dụng đất các xã biên giới tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2010 - 2019. Hiện trạng và biến động sử dụng đất các xã biên giới huyện Trùng Khánh giai đoạn 2010 - 2018. Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính năm 2018 các xã biên giới huyện Trùng Khánh. Hiện trạng loại/kiểu sử dụng đất tại các xã biên giới huyện Trùng khánh.

Hiệu quả kinh tế các kiểu sử dụng đất tại các xã biên giới huyện Trùng Khánh. Hiệu quả xã hội của các kiểu sử dụng đất huyện Trùng Khánh. Hiệu quả môi trường các kiểu sử dụng đất tại các xã biên giới huyện Trùng Khánh. Kết quả đánh giá tổng hợp hiệu quả các kiểu sử dụng đất tại các xã biên giới huyện Trùng Khánh.

Tổng hợp tình hình di dân tự do vùng biên giới và kết quả bố trí ổn định dân cư biên giới (di dân ra biên giới) tỉnh Cao Bằng. Hiện trạng dân số, số hộ trên vùng biên giới tỉnh Cao Bằng. Đánh giá về phong tục tập quán trong sử dụng đất của đồng bào DTTS vùng biên giới Cao Bằng. Thực trạng cấp giấy chứng nhận và chuyển quyền sử dụng của các hộ gia đình vùng biên giới Cao Bằng.

Đánh giá thực trạng và nguyên nhân thiếu đất ở, đất sản xuất của đồng bào DTTS. Đánh giá thực trạng thực hiện chính sách và mức độ phù hợp của chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cho đồng bào DTTS ở vùng biên giới Cao Bằng. Đánh giá hiệu quả hoạt động hỗ trợ đất ở, đất sản xuất của các hộ gia đình, cá nhân. Dự kiến sản xuất trồng trọt mô hình xóm Lũng Lầu - Lũng Tàn.

Dự kiến sản xuất chăn nuôi xóm Lũng Lầu - Lũng Tàn. Một số chỉ tiêu chính đến năm 2030 của mô hình 1. Giá trị đền bù đất và hoa màu khu bố trí dân cư mô hình 1. Dự kiến sản xuất trồng trọt mô hình xóm Tả Cán.

Đề xuất sản xuất chăn nuôi xóm Tả Cán. Một số chỉ tiêu chính đến năm 2030 của mô hình 2. Giá trị đền bù đất và hoa màu khu dân cư xóm Tả Cán. Dự kiến sản xuất trồng trọt mô hình xóm Thôn Lũng.

Đề xuất chăn nuôi điểm xóm Thôn Lũng .