Luận án tiến sĩ nghiên cứu tác động của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức đ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MÍNH VŨ ĐỨC BÌNH NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA NGUỒN VỐN HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨC ĐẾN TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ TẠI CÁC QUỐC GIA ĐANG PHÁT TRIỂN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH VŨ ĐỨC BÌNH NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA NGUỒN VỐN HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨC ĐẾN TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ TẠI CÁC QUỐC GIA ĐANG PHÁT TRIỂN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 9.01 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. TS ĐẶNG VĂN DÂN TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TÓM TẮT Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA - Official Development Assitant) có tác động tích cực hay tiêu cực hay không có tác động đến tăng trƣởng kinh tế? Nguồn vốn nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức có đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế không? Làm cách nào để thu hút, quản lý và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức hiệu quả nhất? Đây là những câu hỏi đặt ra đƣợc rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và tìm hiểu. Qua nghiên cứu thực tế ở nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy, nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức không phải luôn có hiệu quả tác động tích cực đến tăng trƣởng kinh tế mà đôi khi có thể mang lại những ảnh hƣởng tiêu cực đến tăng trƣởng kinh tế cũng nhƣ tác động xấu làm suy giảm đến nền kinh tế quốc gia nhƣ: quy mô nợ công tăng nhanh, gánh nặng trả nợ của quốc gia tăng lên, có thể gặp rủi ro liên quan đến biến động lãi suất và tỷ giá, nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức không đóng góp vào tăng trƣởng kinh tế khi nguồn vốn này đƣa vào đầu tƣ nhƣng không hiệu quả, đầu tƣ tràn lan và lãng phí, nảy sinh vấn đề tham nhũng, lợi ích nhóm. Nhƣ vậy, nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức có thể tác động tích cực hoặc tác động tiêu cực đến tăng trƣởng kinh tế của một quốc gia.

Vì vậy, luận án “Nghiên cứu tác động của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức đến tăng trƣởng kinh tế tại các quốc gia đang phát triển” là sự bổ sung cấp thiết cho các nghiên cứu mang tính thực nghiệm. Luận án cơ bản đã làm rõ đƣợc những vấn đề có tính lý luận về nguồn vốn ODA và tăng trƣởng kinh tế, cũng nhƣ cơ sở lý thuyết về mối quan hệ giữa nguồn vốn ODA và tăng trƣởng kinh tế. Kết quả nghiên cứu chứng minh đƣợc nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức tác động tích cực đến tăng trƣởng kinh tế tại các quốc gia đang phát triển, bên cạnh đó nghiên cứu cũng chỉ ra nhân tố chất lƣợng quản trị công và nhân tố khả năng hấp thụ của nƣớc tiếp nhận có ảnh hƣởng đáng kể đến hiệu quả hấp thụ nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức. Qua đó, luận án đƣa ra các kiến nghị về mặt chính sách nhằm nâng cao hiệu quả thu hút, quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA góp phần thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế tại các quốc gia đang phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CÁM ƠN Đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy PGS.Đặng Văn Dân đã trực tiếp hƣớng dẫn tận tình và giúp đỡ tôi thực hiện hoàn thành tốt luận án tiến sĩ này. Tôi vô cùng biết ơn các Thầy Cô trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh đã truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu trong suốt thời gian tôi học tập, nghiên cứu tại trƣờng. Tôi xin trân trọng cám ơn Khoa sau đại học – Trƣờng Đại học Ngân hàng TP.

Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện tốt nhất giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án tiến sĩ này. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cám ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã hỗ trợ, ủng hộ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án tiến sĩ này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận án tiến sĩ này chƣa từng đƣợc trình nộp để lấy học vị tiến sĩ tại bất cứ một trƣờng đại học nào. Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, minh chứng rõ ràng, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong luận án tiến sĩ.

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan của tôi. Ngƣời cam đoan Tác giả Vũ Đức Bình LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC  Danh mục bảng và hình Danh mục từ viết tắt MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của luận án. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Cấu trúc của luận án.

7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGUỒN VỐN HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨC VÀ TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ .1 Cơ sở lý luận về nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức .1 Khái niệm nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức .2 Phân loại nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức .1 Theo tính chất cung cấp vốn của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức .2 Theo nhà tài trợ cung cấp vốn của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức .3 Theo điều khoản, điều kiện của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 Theo hình thức cung cấp vốn của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức .3 Tính hai mặt của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức .1 Những thuận lợi và lợi ích khi sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức .2 Những hạn chế và rủi ro tiềm ẩn khi sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức .4 Các yếu tố ảnh hƣởng đến nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức .1 Mức độ quản trị công của Chính phủ .2 Điều kiện và năng lực hấp thụ vốn của quốc gia .3 Mức độ quản trị tham nhũng của Chính phủ .2 Cơ sở lý luận về tăng trƣởng kinh tế .1 Khái niệm tăng trƣởng kinh tế .2 Đo lƣờng tăng trƣởng kinh tế .3 Các nhân tố kinh tế tác động đến tăng trƣởng kinh tế .1 Các nhân tố kinh tế tác động đến tăng trƣởng kinh tế từ phía tổng cung .2 Các nhân tố kinh tế tác động đến tăng trƣởng kinh tế từ phía tổng cầu .3 Cơ sở lý thuyết về tác động của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức đến tăng trƣởng kinh tế .1 Mô hình Harrod-Domar. 30 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Mô hình hai khoảng cách (two gap model) .3 Mô hình tăng trƣởng tân cổ điển (neoclassical models) .4 Mô hình tăng trƣởng nội sinh (endogenous growth models) .4 Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức đến tăng trƣởng kinh tế .1 Nghiên cứu nƣớc ngoài .1 Các nghiên cứu thực nghiệm chứng minh nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức có tác động tích cực đến tăng trƣởng kinh tế .2 Các nghiên cứu thực nghiệm chứng minh nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức tác động tiêu cực hoặc không tác động đến tăng trƣởng kinh tế .3 Các nghiên cứu thực nghiệm về các yếu tố ảnh hƣởng đến nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức .2 Nghiên cứu trong nƣớc. 48 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1.

57 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ NGUỒN VỐN HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨC VÀ TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ .1 Thực trạng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức và tăng trƣởng kinh tế tại các quốc gia đang phát triển .1 Thực trạng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức tại các quốc gia đang phát triển .2 Thực trạng tác động của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức đến tăng trƣởng kinh tế tại các quốc gia đang phát triển. 61 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Thực trạng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức và tăng trƣởng kinh tế tại Việt Nam .1 Thực trạng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức tại Việt Nam .2 Thực trạng tác động của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức đến tăng trƣởng kinh tế tại Việt Nam. 71 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 74 CHƢƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Quy trình nghiên cứu .2 Mô hình nghiên cứu thực nghiệm .1 Lý giải lựa chọn các biến đƣa vào mô hình nghiên cứu .2 Mô hình nghiên cứu .3 Giả thuyết và kỳ vọng về dấu của các biến trong mô hình nghiên cứu .4 Dữ liệu nghiên cứu .5 Phƣơng pháp nghiên cứu.

88 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. 94 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.1 Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu và tƣơng quan giữa các biến .2 Nghiên cứu thực nghiệm tác động của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) đến tăng trƣởng kinh tế .1 Kết quả hồi quy tác động của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức đến tăng trƣởng kinh tế tại các quốc gia đang phát triển. 98 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Kết quả hồi quy tác động của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức đến tăng trƣởng kinh tế trong trƣờng hợp tại Việt Nam .3 Kết quả hồi quy tác động của nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức đến tăng trƣởng kinh tế dạng phi tuyến .3 Nghiên cứu thực nghiệm tác động của nguồn vốn ODA đến tăng trƣởng kinh tế trong điều kiện chất lƣợng quản trị công, khả năng hấp thụ vốn và chất lƣợng quản trị tham nhũng .1 Kết quả hồi quy tác động của nguồn vốn ODA đến tăng trƣởng kinh tế trong điều kiện chất lƣợng quản trị công của các quốc gia đang phát triển.2 Kết quả hồi quy tác động của nguồn vốn ODA đến tăng trƣởng kinh tế trong điều kiện chất lƣợng quản trị công và khả năng hấp thụ vốn của các quốc gia đang phát triển .3 Kết quả hồi quy tác động của nguồn vốn ODA đến tăng trƣởng kinh tế trong điều kiện chất lƣợng quản trị tham nhũng của các quốc gia đang phát triển. 112 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4 .