Luận án tiến sĩ nghiên cứu sự tạo liên hợp ion của wvi và movi với một số bazơ h

MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN .1 SỰ TỒN TẠI VÀ ỨNG DỤNG CỦA MOLIPDEN VÀ VONFRAM .1 Sự tồn tại và phân bố tự nhiên của molipden và vonfram .2 Đặc điểm nguyên tố, tính chất vật lý và những ứng dụng cơ bản của molipden và vonfram .3 Vai trò sinh học của molipden và vonfram .2 HÓA HỌC VỀ MOLIPDEN VÀ VONFRAM .3 CÁC PHƢƠNG PHÁP TÁCH VÀ LÀM GIÀU Mo VÀ W .1 Phƣơng pháp kết tủa .2 Các phƣơng pháp chiết .3 Các phƣơng pháp sắc ký.4 CÁC PHƢƠNG PHÁP PHÂN TÍCH MOLIPĐEN VÀ VONFRAM .1 Xác định bằng các phƣơng pháp hóa học .2 Phƣơng pháp trắc quang .3 Các phƣơng pháp khác .5 SƠ ĐỒ CHIẾT LIÊN HỢP ION. 36 CHƢƠNG 2 THỰC NGHIỆM .1 PHƢƠNG PHÁP LUẬN VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU .2 HÓA CHẤT VÀ THIẾT BỊ NGHIÊN CỨU .2 Thiết bị nghiên cứu .3 PHƢƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM. 49 CHƢƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .1 NGHIÊN CỨU SỰ TẠO LIÊN HỢP ION CỦA W(VI) VÀ Mo (VI) VỚI MỘT SỐ THUỐC THỬ HỮU CƠ.

51 ix TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Khảo sát phổ hấp thụ của thuốc thử và của các liên hợp ion .2 Khảo sát ảnh hƣởng của hàm lƣợng axeton đến sự tạo liên hợp ion của W(VI) và Mo(VI).3 Khảo sát ảnh hƣởng của pH đến quá trình tạo liên hợp ion của W(VI) và Mo(VI).4 Khảo sát thời gian bền mầu của liên hợp ion sau khi chiết .5 Khảo sát thời gian đạt cân bằng của quá trình chiết liên hợp ion .6 Khảo sát ảnh hƣởng của lực ion đến quá trình chiết liên hợp ion .7 Xác định thành phần của liên hợp ion.1 Phƣơng pháp đồng phân tử gam .2 Phƣơng pháp biến đổi liên tục một hợp phần .8 Xác định hiệu suất chiết và hằng số chiết của quá trình chiết phức .1 Phƣơng pháp xác định hiệu suất chiết .2 Xác định hiệu suất chiết của các liên hợp ion .3 Xác định hằng số chiết .4 Khảo sát các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu suất chiết liên hợp ion .2 NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG LIÊN HỢP ION CỦA W(VI) VỚI CÁC THUỐC THỬ VÀO MỤC ĐÍCH PHÂN TÍCH .1 Khảo sát khoảng nồng độ vonfram tuân theo định luật Lambert-Beer .2 Khảo sát ảnh hƣởng của các ion gây cản trở .3 Xác định hàm lƣợng vonfram trong mẫu chuẩn .4 Đề xuất quy trình phân tích vonfram và áp dụng phân tích vonfram trong một số mẫu thực tế .2 Quy trình phân tích vonfram .3 Kết quả phân tích hàm lƣợng vonfram trong một số mẫu thực tế 106 3. 109 x TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CỦA LUẬN ÁN Viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt EDTA Ethylene diamine tetraacetic acid Axit etylen diamin tetraaxetic BC Brilliant cresol blue Briăng cresol xanh BL Brilliant green Briăng lục %RSD Relative standard deviation Độ lệch chuẩn tương đối NR Neutral red Đỏ trung tính LOQ Limit of quantitation Giới hạn định lượng LOD Limit of detection Giới hạn phát hiện Kch Extraction constant Hằng số chiết r Correlation coefficient Hệ số tương quan ICP-MS Inductively Couped Plasma- Mass Spectrometry Khối phổ plasma cảm ứng ICP-AES Inductively Couped Plasma- Atomic Emission Phổ phát xạ nguyên tử plasma Spectrometry cảm ứng ML Malachite green Malachit lục M10B Methyl violet 10B Metyl tím 10B M2B Methyl violet 2B Metyl tím 2B M6B Methyl violet 6B Metyl tím 6B MX Methylene blue Metylen xanh AAS Atomic Absorption Spectrophotometry Phổ hấp thụ nguyên tử PY Pyronin Y Pyronin Y RB Rhodamine B Rodamin B HPLC High performance liquid chromatography Sắc ký lỏng hiệu năng cao ST Safranin T Safranin T iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG STT TÊN BẢNG TRANG 1.1 Hàm lượng molypden trong các đối tượng tự nhiên 3 2.2 Các khoáng chủ yếu của vonfram 4 3.3 Một số tính chất của molypden và vonfram 5 4.4 Hằng số cân bằng của một số quá trình chuyển hóa của W(VI) 13 5.5 Các bazơ hữu cơ mầu được sử dụng trong luận án 17 6.6 Một số thuốc thử sử dụng để đo mầu xác định molipden 38 7.7 Một số thuốc thử sử dụng để đo mầu xác định vonfram 39 8.1 Danh mục các thuốc thử sử dụng trong nghiên cứu 49 9.2 Giá trị bước sóng hấp thụ cực đại và độ hấp thụ quang của thuốc thử pyronin Y và của các liên hợp ion trong toluen 55 10.3 Giá trị bước sóng hấp thụ cực đại và độ hấp thụ quang của các thuốc thử và của các liên hợp ion trong toluen 59 11.4 Giá trị độ hấp thụ quang phụ thuộc vào hàm lượng axeton 60 12.5 Hàm lượng axeton dùng cho những nghiên cứu tiếp theo 63 13.6 Giá trị độ hấp thụ quang phụ thuộc vào pH 65 14.7 Độ hấp thụ quang của liên hợp ion theo thời gian sau khi được chiết vào toluen 69 15.8 Giá trị độ hấp thụ quang của liên hợp ion phụ thuộc vào thời gian lắc 70 16.9 Độ hấp thụ quang của liên hợp ion phụ thuộc vào nồng độ NaCl 72 17.10 Độ hấp thụ quang phụ thuộc vào phần mol của pyronin Y 75 18.11 Độ hấp thụ quang phụ thuộc vào tỉ số nồng độ [W(VI)]/ [PY] 76 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com STT TÊN BẢNG TRANG 19.12 Nồng độ vonframat trong pha nước xác định được bằng phương pháp ICP- MS 82 20.13 Tỉ số phân bố và hiệu suất chiết vonframat của các thuốc thử 82 21.14 Tỉ số phân bố của liên hợp ion phụ vào nồng độ pyronin Y 85 22.15 Hằng số chiết của các liên hợp ion và hệ số góc của phương trình hồi quy 87 23.16 Tỉ số phân bố và hiệu suất chiết phụ thuộc vào dung môi chiết 88 24.17 Ảnh hưởng của lượng thuốc thử PY đến hiệu suất chiết 90 25.18 Một số tính chất của các liên hợp ion giữa W(VI) với 8 thuốc thử hữu cơ 92 26.19 Các điều kiện tối ưu cho quá trình chiết liên hợp ion giữa W(VI) với 8 thuốc thử hữu cơ 93 27.20 Độ hấp thụ quang phụ thuộc vào nồng độ W(VI) 94 28.21 Giới hạn ảnh hưởng của một số ion đến việc xác định W(VI) 99 29.22 Một số biện pháp để loại trừ ảnh hưởng của các ion cản 101 30.23 Thành phần % khối lượng các nguyên tố của các mẫu thép chuẩn 102 31.24 Giá trị độ hấp thụ quang đo được ứng với 3 mẫu thép chuẩn 103 32.25 Kết quả phân tích vonfram trong 3 mẫu thép chuẩn 104 33.26 Kí hiệu các mẫu phân tích 107 34.27 Kết quả phân tích vonfram trong các mẫu bằng 2 phương pháp 108 35.28 Hiệu suất thu hồi vonfram từ các mẫu khác nhau 109 v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ STT TÊN HÌNH VẼ TRANG 1.1 Một số ứng dụng của vonfram 7 2.2 Giản đồ phân bố dạng tồn tại của molipden 11 3.3 Sự chuyển dịch cân bằng giữa các dạng của W(VI) theo pH 12 4.4 Giản đồ pC- pH của dung dịch W(VI) 0,005M trong NaCl 12 5.1 Phổ hấp thụ của thuốc thử pyronin Y và của các liên hợp ion trong toluen 54 6.2 Phổ hấp thụ của thuốc thử briăng cresol xanh và của các liên hợp ion trong toluen 56 7.3 Phổ hấp thụ của thuốc thử briăng lục và của các liên hợp ion trong toluen 56 8.4 Phổ hấp thụ của thuốc thử đỏ trung tính và của các liên hợp ion trong toluen 56 9.5 Phổ hấp thụ của thuốc thử malachit lục và của các liên hợp ion trong toluen 56 10.6 Phổ hấp thụ của thuốc thử metyl tím 2B và của các liên hợp ion trong toluen 57 11.7 Phổ hấp thụ của thuốc thử metyl tím 6B và của các liên hợp ion trong toluen 57 12.8 Phổ hấp thụ của thuốc thử metyl tím 10B và của các liên hợp ion trong toluen 57 13.9 Phổ hấp thụ của thuốc thử metylen xanh và của các liên hợp ion trong toluen 57 14.10 Phổ hấp thụ của thuốc thử rodamin B và của các liên hợp ion trong toluen 58 vi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com STT TÊN HÌNH VẼ TRANG 15.11 Phổ hấp thụ của thuốc thử safranin T và của các liên hợp ion trong toluen 58 16.12 Ảnh hưởng của hàm lượng axeton đến quá trình tạo liên hợp ion của W(VI) và Mo(VI) với thuốc thử pyronin Y 60 17.13 Ảnh hưởng của hàm lượng axeton đến quá trình tạo liên hợp ion của W(VI) và Mo(VI) với thuốc thử briăng cresol xanh 61 18.14 Ảnh hưởng của hàm lượng axeton đến quá trình tạo liên hợp ion của W(VI) và Mo(VI) với thuốc thử briăng lục 61 19.15 Ảnh hưởng của hàm lượng axeton đến quá trình tạo liên hợp ion của W(VI) và Mo(VI) với thuốc thử đỏ trung tính 62 20.16 Ảnh hưởng của hàm lượng axeton đến quá trình tạo liên hợp ion của W(VI) và Mo(VI) với thuốc thử metyl tím 2B 62 21.17 Ảnh hưởng của hàm lượng axeton đến quá trình tạo liên hợp ion của W(VI) và Mo(VI) với thuốc thử metyl tím 6B 62 22.18 Ảnh hưởng của hàm lượng axeton đến quá trình tạo liên hợp ion của W(VI) và Mo(VI) với thuốc thử metyl tím 10B 62 23.19 Ảnh hưởng của hàm lượng axeton đến quá trình tạo liên hợp ion của W(VI) và Mo(VI) với thuốc thử rodamin B 63 24.20 Ảnh hưởng của pH đến sự tạo liên hợp ion 65 25.21 Thuốc thử briăng cresol xanh 67 26.22 Thuốc thử briăng lục 67 27.23 Thuốc thử đỏ trung tính 67 28.24 Thuốc thử metyl tím 2B 67 29.25 Thuốc thử metyl tím 6B 68 vii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU Molipden và vonfram là một cặp kim loại có những tính chất vật lý rất quý giá như dẫn điện, dẫn nhiệt tốt, có nhiệt độ nóng chảy rất cao và đặc biệt là rất cứng. Nhờ vậy mà chúng có vai trò quan trọng trong nhiều ngành công nghiệp, tiêu biểu là công nghiệp luyện kim, công nghiệp điện, điện tử và một số ngành công nghiệp vật liệu mới tiên tiến khác. Về mặt hóa học, molipden và vonfram là hai kim loại nặng nằm trong nhóm các kim loại chuyển tiếp nên khá bền vững trong môi trường và có những tính chất hóa học rất phức tạp và phong phú.

Trong công nghiệp hoá học, chúng thường được sử dụng để làm chất xúc tác cho các quá trình hóa dầu, xử lý môi trường, sử dụng làm men màu, hóa chất cơ bản, hợp kim đặc biệt chịu ăn mòn ở nhiệt độ cao và nhiều mục đích khác. Ngoài ra molipden còn là một nguyên tố vi lượng thiết yếu đối với một số enzym quan trọng xúc tác cho quá trình chuyển hóa trong cơ thể động, thực vật và là một nguyên tố cố định đạm cho cây trồng. Molipden và vonfram chỉ chiếm khoảng 5.