Luận án tiến sĩ nghiên cứu rủi ro dự án đầu tư xây dựng đường sắt đô thị tại thà

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI HUỲNH THỊ YẾN THẢO NGHIÊN CỨU RỦI RO DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG ĐƯỜNG SẮT ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – 2022 BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI HUỲNH THỊ YẾN THẢO NGHIÊN CỨU RỦI RO DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG ĐƯỜNG SẮT ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Quản lý xây dựng Mã số: 9.02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Trần Quang Phú HÀ NỘI – 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Huỳnh Thị Yến Thảo ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với PGS. Phạm Văn Vạng, PGS.

Trần Quang Phú - Những người thầy đã tận tâm, tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Khoa Vận tải – Kinh tế, Khoa Quản lý xây dựng, bộ môn Kinh tế xây dựng - Trường Đại học Giao thông vận tải đã có những đóng góp và giúp đỡ cho tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện các nội dung của luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu nhà trường, Phòng Đào tạo sau đại học đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành các thủ tục theo đúng qui định. Tôi xin chân thành cảm ơn các Nhà khoa học, các chuyên gia đến từ Trường đại học Giao thông Vận tải Thành phố Hồ Chí Minh, Trường đại học Giao thông vận tải, các tổ chức, cá nhân trực tiếp liên quan đến dự án Tuyến Metro số 1 Thành Phố Hồ Chí minh đã có những đóng góp, giúp đỡ quý báu trong quá trình tôi thực hiện nội dung của luận án.

Tôi xin cảm ơn các anh chị, bạn bè và đồng nghiệp đã tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi về thời gian, số liệu các công trình thực tế để thực hiện tốt luận án. Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình tôi đã giúp đỡ, chia sẻ, động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu này. Tác giả luận án Huỳnh Thị Yến Thảo iii MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu.

Mục đích nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Về mặt khoa học. Về mặt thực tiễn.

Cấu trúc đề tài. 7 CHƯƠNG 1 - TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ RỦI RO DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG ĐƯỜNG SẮT ĐÔ THỊ. Dự án đầu tư xây dựng đường sắt đô thị và một số đặc điểm ảnh hưởng đến rủi ro của dự án. Tổng quan về dự án đầu tư xây dựng đường sắt đô thị.

Một số đặc điểm chính ảnh hưởng đến mức độ rủi ro của dự án đầu tư xây dựng đường sắt đô thị. Tổng quan nghiên cứu về rủi ro dự án đường sắt đô thị trên thế giới. Tổng quan nghiên cứu về rủi ro dự án đầu tư xây dựng ĐSĐT tại Việt Nam. Khoảng trống nghiên cứu.

29 CHƯƠNG 2 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG ĐƯỜNG SẮT ĐÔ THỊ. Khái niệm và phân loại rủi ro. Khái niệm về rủi ro. Phân loại rủi ro.

Khái niệm quản lý rủi ro và một số hướng dẫn về quản lý rủi ro. Khái niệm quản lý rủi ro. Một số hướng dẫn về quản lý rủi ro. Nhận dạng rủi ro.

Đánh giá rủi ro .1 Đánh giá rủi ro thông qua ma trận xác suất – tác động (Probability – Impact Matrix) .2 Đánh giá rủi ro thông qua ma trận xác suất – tác động mở rộng (Probability – Impact Matrix Extention). Mô hình phân tích mạng ANP. 59 CHƯƠNG 3 - THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu định tính. Nghiên cứu tài liệu. Thảo luận nhóm chuyên gia. Thiết lập bảng câu hỏi khảo sát.

Nghiên cứu định lượng. Thống kê mô tả. Phương pháp phân tích mạng ANP (Analytic network process). 71 v CHƯƠNG 4 - KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU RỦI RO DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG ĐƯỜNG SẮT ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.

Tình hình thực hiện dự án ĐSĐT tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tình hình thực hiện dự án đầu tư xây dựng ĐSĐT Tuyến số 1 Thành phố Hồ Chí Minh – Tuyến Bến Thành – Suối Tiên. Chủ đầu tư: Ban quản lý đường sắt đô thị Thành Phố Hồ Chí Minh. Hình thức quản lý dự án: Chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án.

Cơ quan lập, thẩm tra, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán. Nguồn vốn đầu tư, cơ cấu nguồn vốn đầu tư. Tình hình thực hiện. Nhận dạng một số rủi ro trong dự án ĐSĐT Tuyến số 1 Bến Thành – Suối Tiên 86 4.

Kết quả nhận dạng các nhân tố rủi ro trong dự án ĐSĐT. Kết quả nhận dạng các nhân tố rủi ro trong dự án ĐSĐT tại TP. Kết quả nhận dạng các nhân tố rủi ro tại dự án Tuyến số 1 TP.HCM - Tuyến Bến Thành – Suối Tiên. Kết quả quá trình khảo sát.

Kết qủa quá trình khảo sát thử nghiệm. Kết qủa quá trình khảo sát chính thức. Kết quả đánh giá mức độ ưu tiên tổng hợp của rủi ro thông qua phương pháp ANP. Kết quả đánh giá mức độ ưu tiên của các mục tiêu của dự án.

Kết quả đánh giá mức độ ưu tiên của các nhóm rủi ro. Kết quả đánh mức độ ưu tiên của các biến RR thành phần. Thảo luận kết quả nghiên cứu. Nhóm rủi ro kinh tế.

Nhóm rủi ro kỹ thuật. Nhóm rủi ro xã hội. Nhóm rủi ro chính trị. Nhóm rủi ro môi trường.

Đề xuất một số giải pháp giảm thiểu rủi ro trong dự án đường sắt đô thị tại TP. Kết luận và đóng góp của luận án. 144 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO KHOA HỌC. 146 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

147 vii DANH MỤC KÝ HIỆU, VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên tiếng việt Tên tiếng anh ADB Ngân hàng phát triển Châu Á Asian Development Bank AHP Mô hình phân tích thứ bậc Analytic Hierarchy Process ANP Mô hình phân tích mạng Analytical Network Process ĐSĐT Đường sắt đô thị Urban railway ĐGRR Đánh giá RR Risk assessment Investment on transport ĐTXDGT Đầu tư xây dựng giao thông infrastructure IPV Giá trị ưu tiên lý tưởng Ideal priority value MV Giá trị trung bình Mean value NPV Giá trị ưu tiên chuẩn hóa Normalised priority value QLRR Quản lý rủi ro Risk management RI Chỉ số ngẫu nhiên Random index RR Rủi ro Risk RRCT Rủi ro chính trị Political risk RRK Rủi ro kỹ thuật Technical risk RRKT Rủi ro kinh tế Economic risk RRMT Rủi ro môi trường Environmental risk RRXH Rủi ro xã hội Social risk Phần mềm nghiên cứu thống Statistical package for social SPSS kê sciences TMĐT Tổng mức đầu tư The total budget TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh Hochiminh City TPV Tổng giá trị ưu tiên Total priority value People’s Committee of UBND Uỷ ban nhân dân Hochiminh City viii DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Một số định nghĩa về rủi ro [31]. Các định nghĩa về QLRR [31]. Một số công cụ nhận dạng rủi ro.

Thang đo khả năng xảy ra [134]. Ma trận đánh giá tầm quan trọng của RR [134]. Các phương pháp đánh giá rủi ro [27]. Chỉ số RI đề xuất bởi Saaty [105].

Thang đo đánh giá theo cặp [50]. Quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh. Quy hoạch mạng lưới đường xe điện tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tổng mức đầu tư phê duyệt và điều chỉnh (ĐVT: Tỷ đồng).

Bảng tóm tắt các RR của dự án ĐSĐT. Thông tin nhóm chuyên gia. Các biến rủi ro trong dự án ĐSĐT tại TP. Thông tin nhóm chuyên gia.

Các biến rủi ro trong dự án ĐSĐT, tuyến số 1 Bến Thành – Suối Tiên. Đặc điểm đối tượng khảo sát. Đặc điểm chuyên gia liên quan trực tiếp đến dự án. Tóm tắt kết quả tầm quan trọng của các mục tiêu thông qua chỉ số MV.

Tóm tắt kết quả đánh giá tầm quan trọng riêng lẻ của các nhóm RR. Tóm tắt kết quả đánh giá tầm quan trọng riêng lẻ của các biến RR thành phần trong nhóm RR xã hội. Tóm tắt kết quả đánh giá tầm quan trọng riêng lẻ của các biến RR thành phần trong nhóm RR kỹ thuật. Tóm tắt kết quả đánh giá tầm quan trọng riêng lẻ của các biến RR thành phần trong nhóm RR kinh tế.

Tóm tắt kết quả đánh giá tầm quan trọng riêng lẻ của các biến RR thành phần trong nhóm RR môi trường. Tóm tắt kết quả đánh giá tầm quan trọng riêng lẻ của các biến RR thành phần trong nhóm RR chính trị. Ma trận so sánh cặp tầm quan trọng giữa các mục tiêu dự án. Ma trận không trọng số cho các mục tiêu của dự án.

Ma trận trọng số cho các mục tiêu dự án. Ma trận giới hạn cho các mục tiêu dự án. Kết quả tính toán chỉ số mức độ ưu tiên của các tiêu chí. Kết quả so sánh cặp tầm quan trọng giữa các nhóm RR đối với các tiêu chí.

Kết quả so sánh cặp tầm quan trọng giữa các tiêu chí đối với các nhóm RR. Kết quả so sánh cặp tầm quan trọng trong nội bộ các nhóm RR. Ma trận không trọng số cho nhóm RR. Ma trận trọng số cho nhóm RR.

Ma trận giới hạn cho nhóm RR. Kết quả các chỉ số ưu tiên tổng hợp và xếp hạng các nhóm RR. Kết quả so sánh cặp giữa các biến RR về mặt xã hội. Tóm tắt kết quả ma trận giới hạn và các chỉ số ưu tiên rủi ro của các biến RR về mặt xã hội.

Kết quả so sánh cặp giữa các biến RR về mặt kỹ thuật. Tóm tắt kết quả ma trận giới hạn và các chỉ số ưu tiên rủi ro của các biến RR về mặt kỹ thuật. Kết quả so sánh cặp giữa các biến RR về mặt kinh tế. Tóm tắt kết quả ma trận giới hạn và các chỉ số ưu tiên rủi ro của các biến RR về kinh tế .