Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoá học một số hoạt chất có tác dụng chống oxy hoá và
Luận án: Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoá học một số hoạt chất có tác dụng chống oxy hoá và chống nhiễm khuẩn từ cây hy thiêm siegesbeckia orientalis l và cây bòn
Năm xuất bản
Số trang
120
Thời gian đọc
18 phút
Lượt xem
1
Lượt tải
0
Phí lưu trữ
40 Point
Tổng quan nhanh
- Chủ đề:
- Nghiên cứu hoạt chất quý từ dược liệu Việt Nam
- Số trang:
- 120 trang
- Trường:
- Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội
- Chuyên ngành:
- Hóa hữu cơ
- Tác giả:
- Lê Thị Kiều Nhi
- Năm:
- 2001
Tóm tắt nội dung luận án
I.Nghiên cứu hoạt chất quý từ dược liệu Việt Nam
Việt Nam sở hữu hệ thực vật đa dạng, phong phú. Khí hậu nhiệt đới gió mùa tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của hàng ngàn loài cây dược liệu. Ước tính có khoảng 3.200 loài cây được sử dụng trong y học dân tộc. Các hợp chất thiên nhiên có hoạt tính sinh học đóng vai trò quan trọng trong đời sống. Chúng là nguồn cung cấp thuốc chữa bệnh, nguyên liệu cho công nghiệp thực phẩm, hương liệu và mỹ phẩm. Ngành dược trong nước khai thác nguồn dược liệu tự nhiên để sản xuất thuốc và xuất khẩu. Nghiên cứu sâu hơn về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của các loài cây là cần thiết. Điều này giúp định hướng sử dụng, phát triển tài nguyên thực vật hiệu quả. Tuy nhiên, việc nghiên cứu còn hạn chế. Nguồn tài nguyên này đang suy giảm nhanh chóng về số lượng và tính đa dạng sinh học. Nhiều loài thực vật quý hiếm đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Xu hướng toàn cầu hướng về sử dụng sản phẩm từ thiên nhiên. Điều tra cây thuốc, khảo sát hóa thực vật mang ý nghĩa lớn. Luận án này tập trung vào nghiên cứu hóa học và khảo sát hoạt tính sinh học của các chế phẩm từ cây thuốc Việt Nam. Đây là các loài cây được dùng lâu đời, phổ biến trong dân gian để chữa bệnh.
1.1. Tiềm năng dược liệu tự nhiên phong phú
Việt Nam là một trong những quốc gia có đa dạng sinh học cao. Hệ thực vật phong phú, với hàng ngàn loài có tiềm năng dược liệu. Điều kiện khí hậu nhiệt đới thuận lợi cho sự phát triển của nhiều loại cây thuốc quý. Dược liệu tự nhiên đã cung cấp nguồn nguyên liệu quan trọng cho y học cổ truyền. Đây cũng là nguồn nguyên liệu cho các ngành công nghiệp khác. Việc khai thác hợp lý, nghiên cứu chuyên sâu giúp phát huy giá trị này. Tiềm năng to lớn này cần được khám phá, bảo tồn và phát triển bền vững. Nguồn tài nguyên này còn nhiều hợp chất chưa được biết đến, chờ đợi các nhà khoa học tìm hiểu.
1.2. Nhu cầu khám phá hợp chất sinh học mới
Hợp chất sinh học từ thiên nhiên là nguồn cảm hứng lớn cho ngành dược phẩm. Nhiều loại thuốc mới đã được phát triển dựa trên cấu trúc tự nhiên. Nhu cầu tìm kiếm các chất dẫn đường cho tổng hợp dược phẩm mới rất cao. Các hợp chất này cũng có thể dùng làm chất dò sinh hóa. Chúng giúp làm sáng tỏ nguyên lý dược lý học con người. Nghiên cứu hóa học thực vật là bước đầu tiên. Nó mở ra cánh cửa cho việc phát hiện các hoạt chất tiềm năng. Thế giới đang tìm kiếm giải pháp mới cho các bệnh nan y. Dược liệu thiên nhiên là một hướng đi hứa hẹn.
1.3. Khoảng trống nghiên cứu hóa dược hiện tại
Nghiên cứu về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của cây thuốc Việt Nam còn hạn chế. Thông tin về nhiều loài cây vẫn chưa đầy đủ. Điều này gây khó khăn trong việc định hướng sử dụng tài nguyên. Thực trạng mất đa dạng sinh học diễn ra nhanh chóng. Nguồn gen quý có thể biến mất trước khi được nghiên cứu. Khoảng trống này cần được lấp đầy. Nghiên cứu cơ bản giúp bảo tồn, sử dụng hiệu quả nguồn dược liệu quốc gia. Các kiến thức khoa học sẽ làm nền tảng cho phát triển dược phẩm bền vững. Luận án này góp phần vào việc thu hẹp khoảng trống đó.
II.Khám phá tiềm năng chống oxy hóa kháng khuẩn
Hoạt tính chống oxy hóa và kháng khuẩn là hai lĩnh vực quan trọng trong nghiên cứu hóa dược. Các gốc tự do dư thừa gây tổn thương tế bào, dẫn đến nhiều bệnh lý mãn tính. Hoạt chất chống oxy hóa giúp trung hòa các gốc này, bảo vệ cơ thể. Nhiễm khuẩn là nguyên nhân của nhiều bệnh cấp tính và mãn tính. Sự phát triển của vi khuẩn kháng kháng sinh tạo ra thách thức lớn. Việc tìm kiếm các hợp chất kháng khuẩn mới từ thiên nhiên trở nên cấp thiết. Nhiều bệnh viêm nhiễm như mụn nhọt, lở ngứa, tiêu chảy, kiết lỵ, viêm khớp đều liên quan đến vi khuẩn gây bệnh. Chúng cũng thường đi kèm với sự sản sinh quá nhiều gốc tự do. Luận án này tập trung vào việc khảo sát các hoạt tính này. Các phần chiết và hợp chất tinh khiết được đánh giá tiềm năng chống oxy hóa và kháng vi sinh vật in vitro. Kết quả sẽ cung cấp cái nhìn sâu hơn về cơ chế tác dụng. Nó cũng mở ra hướng phát triển các liệu pháp điều trị mới, an toàn hơn. Sản phẩm từ thiên nhiên có xu hướng được ưa chuộng do ít tác dụng phụ.
2.1. Tầm quan trọng của hoạt chất chống oxy hóa
Quá trình oxy hóa trong cơ thể tạo ra các gốc tự do. Gốc tự do gây hại đến tế bào, protein và DNA. Điều này góp phần vào lão hóa và nhiều bệnh nguy hiểm. Bệnh tim mạch, ung thư, tiểu đường đều liên quan đến stress oxy hóa. Hoạt chất chống oxy hóa giúp bảo vệ cơ thể khỏi tác động này. Chúng có thể là vitamin, khoáng chất hoặc các hợp chất thực vật. Việc tìm kiếm nguồn chống oxy hóa tự nhiên đang rất được quan tâm. Chúng hứa hẹn mang lại giải pháp an toàn, hiệu quả cho sức khỏe con người. Các hoạt chất này hỗ trợ duy trì chức năng tế bào bình thường.
2.2. Hoạt tính chống nhiễm khuẩn trong y học
Nhiễm khuẩn là một vấn đề sức khỏe toàn cầu. Vi khuẩn gây ra nhiều bệnh lý từ nhẹ đến nặng. Kháng sinh hiện tại đối mặt với tình trạng kháng thuốc ngày càng tăng. Các nhà khoa học cần tìm kiếm phương pháp điều trị mới. Hoạt chất chống nhiễm khuẩn từ thực vật là một hướng nghiên cứu đầy tiềm năng. Nhiều loài cây có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Chúng có thể cung cấp các chất kháng sinh tự nhiên. Hoạt tính này có thể được ứng dụng trong điều trị các bệnh do vi khuẩn, nấm gây ra. Phát hiện các hợp chất mới giúp đa dạng hóa lựa chọn điều trị.
2.3. Hóa học thực vật đối phó bệnh tật
Nghiên cứu hóa học thực vật cung cấp cơ sở khoa học. Nó giải thích hiệu quả của các bài thuốc dân gian. Nhiều loại cây được dùng để chữa viêm nhiễm, các bệnh ngoài da. Hóa học thực vật làm sáng tỏ cơ chế tác dụng của chúng. Điều này giúp sử dụng dược liệu một cách hợp lý và hiệu quả hơn. Việc xác định các hoạt chất cụ thể giúp tối ưu hóa liều lượng. Hóa học thực vật mở ra hướng phát triển thuốc mới. Nó cũng giúp hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa cây thuốc và bệnh tật. Nghiên cứu này đóng góp vào sự phát triển của dược liệu học hiện đại.
III.Cây hy thiêm bòn bọt Nguồn dược liệu tự nhiên
Luận án tập trung nghiên cứu hai loài cây dược liệu phổ biến: cây hy thiêm và cây bòn bọt. Cây hy thiêm (Siegesbeckia orientalis L., họ Cúc - Asteraceae) và cây bòn bọt (Glochidion eriocarpum Champ.) là những cây mọc hoang dại ở Việt Nam. Hai loài cây này được y học dân gian sử dụng rộng rãi. Chúng có hiệu quả trong điều trị nhiều bệnh viêm nhiễm. Các bệnh thường gặp bao gồm mụn nhọt, lở ngứa, vết rắn cắn, bỏng. Chúng cũng được dùng cho tiêu chảy, kiết lỵ, viêm khớp. Những bệnh này thường liên quan đến các chủng vi khuẩn gây bệnh. Chúng cũng thường liên quan đến sự sản sinh quá nhiều gốc tự do trong mô và tế bào. Việc lựa chọn hai loài cây này dựa trên kinh nghiệm sử dụng dân gian. Đồng thời, chúng cũng là đối tượng hứa hẹn cho nghiên cứu hóa học thực vật. Mục tiêu là xác định các hoạt chất chịu trách nhiệm cho tác dụng chữa bệnh. Nghiên cứu này góp phần nâng cao giá trị khoa học của các cây thuốc truyền thống.
3.1. Giới thiệu cây hy thiêm Siegesbeckia orientalis
Cây hy thiêm là một loài thực vật quen thuộc ở Việt Nam. Nó mọc hoang dại ở nhiều nơi, dễ tìm thấy. Trong y học dân gian, cây hy thiêm được dùng để điều trị các bệnh về xương khớp. Nó cũng có tác dụng chống viêm, trị mụn nhọt, lở ngứa. Các bài thuốc thường sử dụng toàn cây. Nghiên cứu khoa học đã chỉ ra sự hiện diện của nhiều nhóm hợp chất. Chúng bao gồm flavonoid, terpenoit và các dẫn xuất khác. Các hợp chất này có thể đóng vai trò trong các hoạt tính sinh học. Luận án đi sâu vào chiết tách, phân lập và xác định cấu trúc các hoạt chất này.
3.2. Đặc điểm cây bòn bọt Glochidion eriocarpum
Cây bòn bọt cũng là một loài cây bản địa của Việt Nam. Nó phổ biến ở vùng nông thôn và được dùng trong y học cổ truyền. Cây bòn bọt được biết đến với khả năng chữa trị các vấn đề tiêu hóa. Ví dụ như tiêu chảy, kiết lỵ. Nó cũng được dùng cho các vết thương, viêm nhiễm ngoài da. Phần vỏ cây, lá cây thường được sử dụng. Nghiên cứu hóa học về cây bòn bọt còn hạn chế. Luận án này đóng góp vào việc làm rõ thành phần hóa học của cây bòn bọt. Nó cũng đánh giá các hoạt tính sinh học tiềm năng. Điều này giúp tận dụng tối đa giá trị dược liệu của cây.
3.3. Lý do lựa chọn đối tượng nghiên cứu
Hai loài cây hy thiêm và bòn bọt được lựa chọn vì tính phổ biến. Chúng cũng có lịch sử sử dụng lâu đời trong dân gian. Hiệu quả điều trị của chúng đã được ghi nhận qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, cơ sở khoa học về hoạt chất và cơ chế tác dụng chưa đầy đủ. Luận án nhằm cung cấp bằng chứng khoa học cho các ứng dụng truyền thống. Nghiên cứu này cũng khám phá các hoạt tính mới. Mục tiêu là tìm kiếm các hợp chất tiềm năng cho ngành dược. Việc này đóng góp vào việc bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên dược liệu quý của Việt Nam.
IV.Quy trình chiết tách phân lập hợp chất hóa học
Nghiên cứu hóa học đòi hỏi quy trình chiết tách và phân lập hợp chất hiệu quả. Mục tiêu là thu nhận các phân đoạn giàu hoạt chất. Luận án đã tìm phương pháp thích hợp để thu nhận các phân đoạn này. Đặc biệt chú trọng đến polyphenol (bao gồm cả flavonoid) và terpenoit cao hơn (di- và tritecpenoit). Đây là những lớp hoạt chất đang được quan tâm rộng rãi. Quy trình chiết xuất bắt đầu bằng việc chuẩn bị mẫu thực vật. Sau đó, sử dụng các dung môi có độ phân cực khác nhau để chiết tách. Các kỹ thuật sắc ký được áp dụng để phân tách hỗn hợp phức tạp. Sắc ký cột, sắc ký lớp mỏng là những phương pháp chính. Mục đích là phân lập các hợp chất tinh khiết. Mỗi bước trong quy trình đều được tối ưu hóa. Điều này đảm bảo hiệu suất thu hồi cao và độ tinh khiết của sản phẩm. Việc tinh chế các hợp chất giúp loại bỏ tạp chất. Nó tạo điều kiện thuận lợi cho việc xác định cấu trúc và khảo sát hoạt tính sinh học.
4.1. Tối ưu hóa phương pháp chiết xuất hoạt chất
Phương pháp chiết xuất là bước đầu tiên và quan trọng. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất thu hồi hoạt chất. Luận án tập trung vào việc tìm kiếm các phương pháp tối ưu. Mục tiêu là thu được phân đoạn giàu polyphenol và terpenoit. Các yếu tố như loại dung môi, nhiệt độ, thời gian chiết được khảo sát. Mục đích là đảm bảo chiết xuất hiệu quả các hợp chất mong muốn. Việc tối ưu hóa giúp giảm thiểu chi phí và thời gian. Đồng thời, nó tăng cường chất lượng của các phần chiết thu được. Đây là nền tảng cho các bước phân lập tiếp theo.
4.2. Phân tách tinh chế hỗn hợp polyphenol
Polyphenol là một nhóm hợp chất đa dạng. Chúng có nhiều hoạt tính sinh học quý giá. Việc phân tách hỗn hợp polyphenol từ các phần chiết là thử thách. Luận án sử dụng các kỹ thuật sắc ký hiện đại. Mục tiêu là phân lập các hợp chất tinh khiết. Các bước tinh chế được thực hiện cẩn thận. Chúng giúp loại bỏ các tạp chất đi kèm. Đặc biệt, flavonoid là một phân nhóm quan trọng của polyphenol. Chúng được quan tâm đặc biệt do tiềm năng chống oxy hóa cao. Quá trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm của nhà nghiên cứu.
4.3. Phân lập hợp chất terpenoit cao hơn
Terpenoit, đặc biệt là di- và tritecpenoit, là một lớp hoạt chất khác. Chúng cũng sở hữu nhiều hoạt tính sinh học đáng chú ý. Quy trình phân lập terpenoit khác biệt so với polyphenol. Luận án áp dụng các kỹ thuật sắc ký phù hợp. Mục tiêu là tách riêng từng hợp chất terpenoit. Việc thu được các hợp chất tinh khiết là rất quan trọng. Nó phục vụ cho bước xác định cấu trúc và đánh giá hoạt tính. Các hợp chất này thường có cấu trúc phức tạp. Việc phân lập chúng đòi hỏi kỹ năng chuyên môn cao trong hóa hữu cơ.
V.Đánh giá hoạt tính sinh học phân tích cấu trúc
Sau khi phân lập và tinh chế, các hợp chất cần được xác định cấu trúc. Đồng thời, hoạt tính sinh học của chúng cũng được khảo sát. Luận án đã sử dụng các phương pháp phổ hiện đại. Chúng bao gồm phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR), phổ khối lượng (MS). Phổ hồng ngoại (IR) và phổ tử ngoại (UV) cũng được áp dụng. Các phương pháp này giúp xác định cấu trúc hóa học của từng hợp chất tinh khiết. Từ đó, có thể đưa ra kết luận về mối quan hệ cấu trúc-hoạt tính. Ngoài ra, luận án còn khảo sát hoạt tính sinh học in vitro. Hoạt tính kháng vi sinh vật và khả năng chống oxy hóa được đánh giá. Các phần chiết và hợp chất tinh khiết được thử nghiệm. Điều này giúp hiểu rõ hơn về tiềm năng dược liệu của chúng. Các kết quả này cung cấp bằng chứng khoa học. Chúng hỗ trợ cho việc ứng dụng các hoạt chất này trong tương lai. Hoạt tính kháng khuẩn chống lại các chủng vi khuẩn gây bệnh được đặc biệt chú ý.
5.1. Xác định cấu trúc hóa học chi tiết
Xác định cấu trúc là bước thiết yếu trong hóa học hữu cơ. Nó giúp nhận diện chính xác các hợp chất đã phân lập. Luận án sử dụng một loạt các kỹ thuật phổ tiên tiến. Phổ NMR (1H-NMR, 13C-NMR, COSY, HMQC, HMBC) cung cấp thông tin chi tiết. Chúng giúp xác định liên kết carbon-carbon và carbon-hydro. Phổ khối lượng (MS) xác định khối lượng phân tử. Nó giúp phân tích mảnh vỡ để xác định cấu trúc. Phổ IR và UV cung cấp thêm dữ liệu về nhóm chức. Kết hợp các dữ liệu phổ cho phép xây dựng cấu trúc hóa học đầy đủ. Việc này đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả nghiên cứu.
5.2. Khảo sát hoạt tính kháng vi sinh vật
Hoạt tính kháng vi sinh vật là một trong những mục tiêu chính. Các phần chiết và hợp chất tinh khiết được thử nghiệm in vitro. Chúng được đánh giá khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Các chủng vi khuẩn gây bệnh phổ biến được sử dụng. Các phương pháp như khuếch tán đĩa hoặc pha loãng vi lỏng được áp dụng. Kết quả xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC). Nó cũng xác định nồng độ diệt khuẩn tối thiểu (MBC). Việc này giúp đánh giá hiệu quả kháng khuẩn của các hoạt chất. Tiềm năng phát triển thuốc kháng sinh mới từ thực vật được hé mở.
5.3. Đánh giá khả năng chống oxy hóa in vitro
Khả năng chống oxy hóa là hoạt tính quan trọng khác. Luận án sử dụng các phương pháp in vitro để đánh giá. Các phương pháp phổ biến bao gồm DPPH, ABTS, FRAP. Chúng giúp xác định khả năng quét gốc tự do của các hợp chất. Các phần chiết và hợp chất tinh khiết được thử nghiệm. Kết quả cung cấp thông tin về tiềm năng bảo vệ tế bào. Điều này có ý nghĩa trong phòng ngừa và điều trị các bệnh liên quan đến stress oxy hóa. Các hợp chất mạnh mẽ có thể được phát triển thành thực phẩm chức năng hoặc dược phẩm. Nghiên cứu này góp phần vào việc tìm kiếm các chất chống oxy hóa tự nhiên mới.
VI.Đóng góp khoa học ứng dụng hóa dược tương lai
Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần nâng cao hiểu biết về hóa thực vật. Nó bổ sung kiến thức về hai loài cây hy thiêm và bòn bọt. Nhiều hợp chất mới và hoạt tính sinh học của chúng đã được phát hiện. Những phát hiện này có ý nghĩa quan trọng trong khoa học. Chúng tạo cơ sở cho các nghiên cứu sâu hơn về tiềm năng dược liệu. Luận án cung cấp các thông tin hữu ích cho ngành hóa dược. Các hoạt chất có thể là tiền chất cho phát triển thuốc mới. Chúng cũng có thể được sử dụng làm nguyên liệu cho ngành mỹ phẩm hoặc thực phẩm chức năng. Việc làm sáng tỏ cơ chế tác dụng của các cây thuốc dân gian là một đóng góp lớn. Nó giúp sử dụng dược liệu một cách khoa học và hiệu quả hơn. Nghiên cứu này cũng thúc đẩy việc bảo tồn đa dạng sinh học. Đồng thời, nó khuyến khích phát triển bền vững nguồn tài nguyên dược liệu Việt Nam. Đây là bước đệm cho nhiều nghiên cứu ứng dụng tiếp theo.
6.1. Nâng cao hiểu biết về hóa thực vật
Luận án cung cấp dữ liệu hóa thực vật chi tiết. Nó về các thành phần hoạt chất trong cây hy thiêm và bòn bọt. Nhiều hợp chất mới đã được phân lập và xác định cấu trúc. Việc này làm giàu thêm cơ sở dữ liệu về hóa thực vật Việt Nam. Nó cũng góp phần vào việc hiểu biết sâu sắc hơn về sự đa dạng hóa học của thực vật. Kiến thức này rất quan trọng. Nó giúp cho việc định danh, kiểm định chất lượng dược liệu. Đồng thời, nó hỗ trợ cho việc khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên thực vật. Những hiểu biết mới này mở ra các hướng nghiên cứu tiếp theo.
6.2. Tiềm năng phát triển dược phẩm mới
Các hoạt chất có hoạt tính chống oxy hóa và kháng khuẩn mạnh mẽ. Chúng có tiềm năng lớn để phát triển thành dược phẩm mới. Những hợp chất này có thể được sử dụng làm thuốc điều trị bệnh. Chúng cũng có thể làm chất bảo quản tự nhiên hoặc phụ gia thực phẩm. Việc khám phá các chất dẫn đường từ thiên nhiên là rất giá trị. Nó giảm thiểu thời gian và chi phí trong quá trình nghiên cứu thuốc. Tiềm năng ứng dụng của các hoạt chất này cần được tiếp tục nghiên cứu sâu hơn. Đây là một bước tiến quan trọng trong ngành dược học.
6.3. Ý nghĩa trong bảo tồn dược liệu Việt Nam
Nghiên cứu này làm nổi bật giá trị của các loài cây bản địa. Nó tăng cường nhận thức về sự cần thiết phải bảo tồn dược liệu Việt Nam. Việc hiểu rõ hơn về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học. Điều này giúp thúc đẩy các chương trình bảo tồn và khai thác bền vững. Nó khuyến khích trồng trọt và phát triển các loài cây quý. Nghiên cứu cũng góp phần vào việc đưa các cây thuốc dân gian vào danh mục cây thuốc quốc gia. Nó đảm bảo nguồn tài nguyên quý giá này được bảo vệ. Đồng thời, nó được sử dụng hiệu quả cho thế hệ tương lai. Ý nghĩa môi trường và kinh tế của nghiên cứu là rất lớn.
Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Tải đầy đủ (120 trang)Trích đoạn nội dung luận án
Tải xuống để đọc toàn bộ1 ®¹i häc quèc gia hµ néi trêng ®¹i häc khoa häc tù nhiªn Lª thÞ kiÒu nhi Nghiªn cøu hãa häc mét sè ho¹t chÊt cã t¸c dông chèng oxy hãa vµ chèng nhiÔm khuÈn tõ c©y hy thiªm (siegesbeckia orientalis l.) vµ c©y bßn bät (glochidion eriocarpum champ.) cña ViÖt Nam Chuyªn ngµnh: Ho¸ h÷u c¬ M· sè: 1.02 luËn ¸n tiÕn sÜ hãa häc Ngêi híng dÉn Khoa häc: GS. TSKH Phan Tèng S¬n TS NguyÔn V¨n §Ëu Hµ Néi - 2001 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 §Æt vÊn ®Ò ViÖt Nam n»m trong khu vùc nhiÖt ®íi ch©u ¸, cã khÝ hËu nhiÖt ®íi giã mïa. NhiÖt ®é trung b×nh hµng n¨m tõ 15-270C, lîng ma lín (trung b×nh 1200-2800mm), ®é Èm t¬ng ®èi cao (trªn 80%) [5]. §iÒu kiÖn khÝ hËu nµy rÊt thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn cña c¸c loµi thùc vËt nãi chung vµ c©y dîc liÖu nãi riªng.
Theo sè liÖu gÇn ®©y, hÖ thùc vËt ViÖt Nam ®· cã kho¶ng 10.500 loµi ®îc thèng kª [8], trong ®ã cã kho¶ng 3.200 loµi c©y ®îc sö dông trong y häc d©n téc [4]. Theo dù ®o¸n cña c¸c nhµ khoa häc, hÖ thùc vËt ViÖt Nam cã lÏ gåm kho¶ng 12.000 loµi, vµ lµ mét trong nh÷ng hÖ thùc vËt phong phó nhÊt thÕ giíi [8]. C¸c hîp chÊt thiªn nhiªn cã ho¹t tÝnh sinh häc ®· vµ ®ang ®ãng mét vai trß hÕt søc quan träng trong ®êi sèng con ngêi. Chóng ®îc dïng lµm thuèc ch÷a bÖnh, thuèc b¶o vÖ thùc vËt, lµ nguyªn liÖu cho c«ng nghiÖp thùc phÈm, h¬ng liÖu vµ mü phÈm.
§Æc biÖt lµ trong lÜnh vùc lµm thuèc, nguån dîc liÖu thiªn nhiªn phong phó vµ ®a d¹ng ®· cung cÊp cho ngµnh dîc c¶ níc mét khèi lîng nguyªn liÖu lín ®Ó ch÷a bÖnh còng nh xuÊt khÈu cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao. VÒ l©u dµi, ®èi víi sù ph¸t triÓn c¸c dîc phÈm míi, c¸c s¶n phÈm thiªn nhiªn cã vai trß rÊt quan träng, v× nhiÒu chÊt nµy cã thÓ lµ c¸c chÊt dÉn ®êng cho viÖc tæng hîp c¸c dîc phÈm míi, hoÆc dïng lµm c¸c chÊt dß sinh ho¸ ®Ó lµm s¸ng tá c¸c nguyªn lý cña dîc lý häc con ngêi. Trong nh÷ng thËp kû qua viÖc nghiªn cøu thµnh phÇn ho¸ häc vµ ho¹t tÝnh sinh häc cña c¸c loµi c©y cá ë níc ta cßn cã nhiÒu h¹n chÕ, cha ®¸p øng ®îc yªu cÇu ®iÒu tra c¬ b¶n ®Ó nh»m ®Þnh híng sö dông vµ ph¸t triÓn nguån tµi nguyªn thùc vËt mét c¸ch hîp lý vµ cã hiÖu qu¶ nhÊt. Tuy nhiªn, trong khi c¸c nhµ khoa häc ®ang nghiªn cøu, t×m kiÕm nh÷ng loµi c©y míi cã gi¸ trÞ lµm thuèc ch÷a bÖnh th× hµng ngµy, hµng giê, TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 nguån tµi nguyªn nµy ®ang bÞ mÊt ®i nhanh chãng vÒ sè lîng vµ tÝnh ®a d¹ng sinh häc.
Mét nhãm chuyªn gia vÒ thùc vËt häc cña Quü Quèc tÕ B¶o vÖ thiªn nhiªn (WWB) ®· dù ®o¸n r»ng sÏ cã kho¶ng 60.000 loµi thùc vËt (kho¶ng 1/4 tæng sè loµi cña thÕ giíi hiÖn nay) bÞ tuyÖt chñng vµo nh÷ng n¨m 2050, nÕu xu híng t¸c ®éng vµo thiªn nhiªn nh hiÖn nay vÉn tiÕp tôc.000 loµi ®îc ®a vµo "S¸ch ®á " cña nhiÒu níc ®Ó cã biÖn ph¸p b¶o vÖ ®Æc biÖt [8]. ViÖt Nam còng ®· xuÊt b¶n "S¸ch ®á ViÖt Nam", PhÇn thùc vËt, víi 356 loµi thùc vËt thuéc lo¹i quý hiÕm cÇn ®îc b¶o vÖ [12]. Sù mÊt ®i nhanh chãng tÝnh ®a d¹ng sinh häc (gåm thùc vËt, ®éng vËt vµ vi sinh vËt) thùc sù lµ mét th¶m ho¹ ®èi víi loµi ngêi. Xu thÕ chung cña nh©n lo¹i lµ trë l¹i sö dông c¸c s¶n phÈm tõ thiªn nhiªn.
V× vËy, viÖc ®iÒu tra c©y thuèc vµ kh¶o s¸t chóng vÒ mÆt ho¸ thùc vËt cã ý nghÜa to lín. NhiÒu ho¹t tÝnh sinh häc quÝ b¸u cña nh÷ng hîp chÊt quen biÕt tõ l©u l¹i míi ®îc ph¸t hiÖn. Trong nhiÒu c©y cá rÊt phæ biÕn vµ b×nh thêng ngêi ta ®¨ t×m ®îc ra nh÷ng ho¹t chÊt cã gi¸ trÞ. NhiÒu c©y thuèc vµ bµi thuèc d©n gian ®îc truyÒn tõ ®êi nµy sang ®êi kh¸c, nay ®îc lµm s¸ng tá vÒ c¬ chÕ t¸c dông ch÷a bÖnh nhê nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ ho¸ thùc vËt vµ ho¹t tÝnh sinh häc.
Nhê vËy mµ chóng ®îc sö dông mét c¸ch hîp lý h¬n, cã hiÖu qu¶ h¬n. LuËn ¸n cña chóng t«i n»m trong híng nµy vµ cã nhiÖm vô nghiªn cøu thµnh phÇn ho¸ häc vµ bíc ®Çu kh¶o s¸t mét sè ho¹t tÝnh sinh häc cña mét sè chÕ phÈm thu ®îc tõ mét sè loµi c©y ë níc ta, ®· ®îc sö dông l©u ®êi vµ phæ biÕn trong nh©n d©n ®Ó ch÷a bÖnh §Ó thùc hiÖn nhiÖm vô ®Ò ra chóng t«i chän ®èi tîng ®Ó nghiªn cøu trong luËn ¸n lµ c©y hy thiªm (Siegesbeckia orientalis L., Asteraceae) vµ c©y bßn bät (Glochidion eriocarpum Champ.§©y lµ hai c©y mäc hoang d¹i phæ biÕn ë níc ta vµ ®îc y häc d©n gian sö dông cã hiÖu qu¶ ®Ó TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 ch÷a mét sè bÖnh viªm nhiÔm nh môn nhät, lë ngøa, vÕt r¾n c¾n, báng, tiªu ch¶y, lþ, viªm khíp,., lµ nh÷ng bÖnh cã liªn quan tíi c¸c chñng vi khuÈn cã kh¶ n¨ng g©y bÖnh, còng nh thêng liªn quan tíi sù s¶n sinh qu¸ nhiÒu gèc tù do ë c¸c tæ chøc (m«, tÕ bµo ,. Nh÷ng néi dung chÝnh cña luËn ¸n lµ: *T×m ph¬ng ph¸p thÝch hîp ®Ó thu nhËn c¸c ph©n ®o¹n giµu polyphenol (bao gåm c¶ flavonoit) vµ tecpenoit cao h¬n (di - vµ tritecpenoit) lµ nh÷ng líp ho¹t chÊt ®ang ®îc quan t©m. * Ph©n t¸ch c¸c hçn hîp polyphenol vµ tecpenoit cao h¬n nh»m ph©n lËp c¸c hîp chÊt tinh khiÕt.
* Kh¶o s¸t cÊu tróc c¸c hîp chÊt nhËn ®îc. * Kh¶o s¸t ho¹t tÝnh kh¸ng vi sinh vËt vµ kh¶ n¨ng chèng oxi ho¸ in vitro cña mét sè phÇn chiÕt vµ hîp chÊt tinh khiÕt nhËn ®îc. C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu nh»m gãp phÇn n©ng cao hiÓu biÕt vÒ ho¸ thùc vËt cña hai loµi c©y thuèc d©n gian ®îc nghiªn cøu vµ t¹o c¬ së khoa häc cho viÖc øng dông thùc tiÔn cña hai loµi c©y nµy. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 Ch¬ng 1 tæng quan 1.1 Tæng quan vÒ c¸c loµi c©y ®îc nghiªn cøu trong luËn ¸n 1.1 C©y hy thiªm (Siegesbeckia orientalis L.1 Thùc vËt häc [8], [14] Theo Ph¹m Hoµng Hé [8] cã hai loµi Siegesbeckia (Asteraceae) mäc ë níc ta: Siegesbeckia integrifolia Gagn.
Cho ®Õn nay chØ cã c©y Siegesbeckia orientalis L., tøc Hy thiªm (c¸c tªn gäi kh¸c: cá ®Ü, cøt lîn, cóc dÝnh, chã ®Î, cá bµ a, v.), ®îc y häc d©n gian dïng ®Ó ch÷a bÖnh. Hy thiªm (Siegesbeckia orientalis L.) lµ c©y cá sèng h»ng n¨m, cao chõng 40cm ®Õn 1m, cã nhiÒu cµnh, cã l«ng tuyÕn. L¸ mäc ®èi cuèng ng¾n, h×nh ba c¹nh hay thu«n h×nh qu¶ tr¸m, ®Çu l¸ nhän, phÝa cuèng còng thãt l¹i, mÐp cã r¨ng ca, mÆt díi h¬i cã l«ng, dµi 4-10cm, réng 3-6cm. Côm hoa h×nh ®Çu, mµu vµng, cuèng cã l«ng tuyÕn dÝnh.
Cã hai lo¹i l¸ b¾c kh«ng ®Òu nhau: l¸ b¾c ngoµi h×nh th×a dµi 9-10mm, mäc to¶ ra thµnh h×nh sao, cã l«ng dÝnh, c¸c l¸ b¾c trong dµi 5mm hîp thµnh mét tæng bao. Qu¶ bÕ, mµu ®en, h×nh trøng. C©y ra hoa vµo th¸ng 4 - 5, ®Ëu qu¶ vµo c¸c th¸ng 6 - 10. Thu h¸i c©y tríc khi ra hoa, ®em ph¬i kh« dïng lµm thuèc.
ë níc ta, nguån hy thiªm rÊt phong phó v× c©y nµy mäc ë kh¾p n¬i, r¶i r¸c tõ miÒn nói, trung du ®Õn vïng ®ång b»ng, trõ T©y Nguyªn.2 Nghiªn cøu ho¸ häc c¸c loµi Siegesbeckia TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 C©y hy thiªm (Siegesbeckia orientalis L.) vµ mét sè loµi Siegesbeckia kh¸c ®îc ph©n bè réng r·i ë c¸c vïng nhiÖt ®íi trªn thÕ giíi vµ lµ c©y thuèc ®îc dïng trong y häc d©n gian cña mét sè níc nh Trung Quèc, NhËt B¶n, b¸n ®¶o TriÒu Tiªn, ViÖt Nam,., nªn ®· ®îc quan t©m nghiªn cøu vÒ ho¸ häc. Lederer [74] ph©n lËp tõ Siegesbeckia orientalis cña Madagaskar mét -D-glucozit, C26H44O8, vµ ®Ò nghÞ ®Æt tªn cho chÊt nµy lµ darutozit. ChÊt nµy còng ®· ®îc Auffray [Auffray, Bull. de l’Il Maurice (1988), x.
[74],[100] ph©n lËp ®îc tõ S. Darutozit ngËm mét ph©n tö C2H5OH cã ®nc 2500C (kÕt tinh tõ etanol tuyÖt ®èi) vµ cã ®nc 2300C khi ngËm mét ph©n tö H2O (kÕt tinh tõ 50% etanol). Khi bÞ thuû ph©n bëi emulsin hoÆc men elateraza darutozit cho glucoz¬ vµ mét ditecpen ancol ba vßng cã ba nhãm hidroxi, C20H34O3, ®nc 168-1700C (kÕt tinh tõ benzen råi etanol). Lederer [74] gäi tªn ditecpen ancol nµy lµ darutigenol.
Diara vµ céng sù [100], [101] ®· kh¶o s¸t chñ yÕu b»ng c¸c ph¬ng ph¸p ho¸ häc vµ ®a ra cÊu tróc cña darutigenol 1 OH OH 17 15 CH 11 C H 20 16 CH2OH CH2OH 1 14 a H a 3 HO 4 H HO H 19 18 1 1b TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Darutigenol sau ®ã còng ®· ®îc t×m thÊy díi d¹ng aglycon ë trong thiªn nhiªn, trong c©y Palafoxia arida [43]. CÊu tróc cña darutigenol ®îc kh¼ng ®Þnh thªm bëi c¸c phæ khèi lîng vµ céng hëng tõ proton [43]. Trong c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu nªu ë trªn, cÊu h×nh ë C-15 cña darutigenol cßn cha x¸c ®Þnh. Wenkert vµ céng sù [89] gi¶i quyÕt dùa vµo c¸c kh¶o s¸t phæ céng hëng tõ h¹t nh©n 13C; darutigenol cã cÊu h×nh C(15)R vµ ®îc biÓu diÔn b»ng c«ng thøc 1b.
Dùa trªn c¸c chuyÓn dÞch cña tÝn hiÖu cacbon, J. Tanaka [55] ®· chøng minh ®îc lµ ë darutozit liªn kÕt -D- glucozyl ph¶i ®Þnh vÞ ë nhãm 3-equatorial hidroxi cña aglycon darutigenol vµ nhãm hidroxi nµy cã cÊu h×nh R, chø kh«ng ph¶i ë nhãm hidroxi ë C-15 nh Diara vµ nh÷ng ngêi kh¸c [101] ®· dù do¸n. VËy cÊu tróc cña darutozit ph¶i ®îc biÓu diÔn bëi c«ng thøc 2. OH HOH2C 15 C H CH2OH O 2C C CH2 Me 3 HOH2C CH2 O GlcO H O 2 3 Glc= -D-glucopyranozyl Trong mét b»ng ph¸t minh, P.
Fabre [33] ®· ®a ra mét quy tr×nh chiÕt darutozit tõ Siegesbeckia orientalis b»ng butanol. Shin [83] ®· ph©n lËp ®îc tõ c©y Siegesbeckia orientalis cña TriÒu Tiªn c¸c phytosterol stigmasterol vµ -sitosterol. Tõ toµn bé c©y Siegesbeckia orientalis kh«, T. Yang vµ céng sù [96] ®· ph©n lËp ®îc 3, 7-dimetylquercetin vµ hai tecpenoit kh«ng râ cÊu tróc.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 3,7-dimetylquercetin lµ chÊt flavonoit duy nhÊt cho ®Õn nay ®îc ph©n lËp tõ S. Rybalko vµ céng sù [75] ®· ph©n lËp ®îc mét sesquitecpen lacton vµ ®Æt tªn cho nã lµ orientin. Còng theo c¸c t¸c gi¶ nµy orientin cã cÊu tróc 3 cha ®îc x¸c ®Þnh døt kho¸t. Baruah vµ céng sù 18],[19], ®· ph©n lËp ®îc tõ S.
orientalis ba lacton míi thuéc nhãm melampolid vµ chøng minh cÊu tróc cña chóng, ®ã lµ c¸c chÊt orientalid 4, vµ c¸c lacton 5 vµ 6. O 14 4 R=OH, R'= , R"= Ac CHO 1 OR" 10 2 9 8 OR' O 5 3 4 7 5 R=H, R'= , R"= Ac 6 13 11 15 CH2R 12 O O O 6 R=OH, R'= , R"= Me R.
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ
Trích dẫn luận án này
Lê Thị Kiều Nhi (2001). Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoá học một số hoạt chất có tác d [Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội]. LuanAn.net. https://luanan.net/tai-lieu-khac/luan-an-tien-si-nghien-cuu-hoa-hoc-mot-so-hoat-chat-co-tac-dung-chong-oxy-hoa-va-chong-nhiem-khuan-tu-cay-hy-thiem-siegesbeckia-orientalis-l-va-cay-bon-bot-glochidion-eriocarpum-champ-cua-viet-nam
Câu hỏi thường gặp
Luận án "Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoá học một số hoạt chất có tác d" nghiên cứu về vấn đề gì?
Luận án: Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoá học một số hoạt chất có tác dụng chống oxy hoá và chống nhiễm khuẩn từ cây hy thiêm siegesbeckia orientalis l và cây bòn
Luận án "Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoá học một số hoạt chất có tác d" được bảo vệ tại trường nào?
Luận án này được bảo vệ tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội. Năm bảo vệ: 2001.
Luận án "Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoá học một số hoạt chất có tác d" thuộc chuyên ngành gì?
Luận án "Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoá học một số hoạt chất có tác d" thuộc chuyên ngành Hóa hữu cơ. Danh mục: Tài liệu khác.
Luận án "Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoá học một số hoạt chất có tác d" có bao nhiêu trang?
Luận án "Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoá học một số hoạt chất có tác d" có 120 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.
Cách tải luận án "Luận án tiến sĩ nghiên cứu hoá học một số hoạt chất có tác d" về máy như thế nào?
Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.