Luận án tiến sĩ nghiên cứu đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán nhằm nâng cao

iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Số liệu sử dụng trong Luận án là trung thực. Những kết quả của Luận án chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào. Tác giả của Luận án Đoàn Thanh Nga iv MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa…………………………………………………….

ii Lời cam đoan……………………………………………………. iii Mục lục…………………………………………………………… iv Danh mục các chữ viết tắt………………………………………. vii Danh mục sơ đồ, bảng, biểu……………………………………… ix LỜI MỞ ĐẦU…………………………………………………… 1 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐÁNH GIÁ TRỌNG YẾU VÀ RỦI RO KIỂM TOÁN VỚI VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG HOẠT ĐỘNG TRONG CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN……………………. Lý luận chung về trọng yếu và rủi ro kiểm toán.

Lý luận cơ bản về trọng yếu. Lý luận cơ bản về rủi ro kiểm toán………………………… 14 1. Đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán với việc nâng cao chất lƣợng hoạt động trong các công ty kiểm toán…………… 22 1. Đánh giá trọng yếu………………………………………….

Đánh giá rủi ro kiểm toán…………………………………. Chất lượng kiểm toán ………………………………. Mối quan hệ giữa đánh giá trọng yếu, rủi ro kiểm toán với việc nâng cao chất lượng kiểm toán……………………………… 61 1. Các nhân tố tác động đến đánh giá trọng yếu, rủi ro kiểm toán và chất lượng kiểm toán…………………………………….

70 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐÁNH GIÁ TRỌNG YẾU VÀ RỦI RO KIỂM TOÁN TRONG QUAN HỆ VỚI CHẤT LƢỢNG KIỂM TOÁN CỦA CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP VIỆT NAM …………………………………………. Đặc điểm tổ chức và hoạt động của các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam với chọn mẫu nghiên cứu ……………………. Đặc điểm hình thành và phát triển của các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam……………………………………………. Đặc điểm hoạt động của các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam ……………………………………………………………….

Tình hình đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán với chất lƣợng kiểm toán của các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam………………………………………………. Đánh giá rủi ro chấp nhận hợp đồng kiểm toán…………. Đánh giá trọng yếu………………………………………… 88 2. Đánh giá rủi ro kiểm toán………………………………….

Thực trạng chất lượng kiểm toán của các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam trong mối liên hệ với đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán………………………………………………………. Nhận xét chung tình hình đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán trong quan hệ với chất lƣợng kiểm toán của các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam…………. Những kết quả đạt được trong công tác đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán………………………………………………. Những hạn chế, tồn tại trong công tác đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán……………………………………………… 141 2.

Nguyên nhân của những hạn chế…………………………. 144 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN ĐÁNH GIÁ TRỌNG YẾU VÀ RỦI RO KIỂM TOÁN VỚI VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG KIỂM TOÁN CỦA CÁC CÔNG TY KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP VIỆT NAM……………………………………………………………. Tính tất yếu và phƣơng hƣớng hoàn thiện đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán trong kiểm toán báo cáo tài chính do các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam thực hiện. T nh tất yếu phải hoàn thiện đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán trong kiểm toán báo cáo tài ch nh do các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam thực hiện.

Phương hướng hoàn thiện đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán của kiểm toán độc lập Việt Nam. Giải pháp hoàn thiện đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán nhằm nâng cao chất lƣợng kiểm toán của các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam. Nhóm giải pháp về nghiệp vụ chuyên môn. Nhóm giải pháp về tổ chức.

Kiến nghị thực hiện các giải pháp…. 218 KẾT LUẬN……………………………………………………… 224 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ……………. xi DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………. xii PHỤ LỤC……………………………………………………….

xiii vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Ký hiệu viết tắt Viết đầy đủ Tiếng Việt Viết đầy đủ Tiếng Anh 1 AACC Công ty TNHH Kế toán Vietnam Accounting, Auditing Kiểm toán và Tư vấn Việt and Consultancy Company Nam (AACC) Limited 2 AASC Công ty TNHH Dịch vụ Tư Auditing and Accounting vấn Tài chính Kế toán và Financial Consultancy Service Kiểm toán Company Limited 3 AASCN Công ty TNHH Dịch vụ Tư Nam Viet Auditing and vấn Tài chính Kế toán và Accounting Financial Kiểm toán Nam Việt Consultancy Service Company Limited 4 ACPA Công ty TNHH Kiểm toán và NEXIA ACPA Auditing and Tư vấn NEXIA ACPA Consulting Company Limited 5 AISC Công ty TNHH Kiểm toán và Auditing and Informatics Dịch vụ Tin học Services Company Limited 6 AnPhu Công ty TNHH Kiểm toán AnPhu Auditing Company An Phú Limited 7 AVA Công ty TNHH Tư vấn Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (AVA) 8 A&C Công ty TNHH Kiểm toán và Auditing and Consulting Tư vấn Company Limited 9 ATC Công ty Cổ phần Kiểm toán - Tư vấn Thuế ATC 10 BCTC Báo cáo tài chính 11 CA&A Công ty TNHH Tư vấn và Kiểm toán CA&A 12 CPA ViệtNam Công ty Hợp danh Kiểm toán Việt Nam (CPA VietNam) 13 Delloite Việt Công ty TNHH Delloite Việt Nam Nam 14 DTL Công ty TNHH Kiểm toán DTL 15 FADACO Công ty TNHH Kiểm toán và The Asian Auditing and Tư vấn Đầu tư Tài chính Financial Investment Châu Á Consultant Co., Ltd viii 16 HTKSNB Hệ thống kiểm soát nội bộ 17 IFC Công ty TNHH Kiểm toán và International Auditing and Tư vấn Tài chính Quốc tế Financial Consulting Company Limited 18 KTV Kiểm toán viên 19 NWA Công ty TNHH Kiểm toán New World Auditing Company Thế Giới Mới Limited 20 TNHH Trách nhiệm hữu hạn 21 TL Công ty Cổ phần Kiểm toán Thăng Long (TL) 22 UHY Công ty TNHH Dịch vụ Kiểm toán và Tư vấn UHY 23 VAAC Công ty TNHH Kiểm toán và Vietnam Auditing and Kế toán Việt Nam Accounting Company Limited 24 VAE Công ty TNHH Kiểm toán và Vietnam Auditing and Định giá Việt Nam Evaluation Company Limited 25 VFA Công ty TNHH Kiểm toán VFA 26 VIA Công ty TNHH Kiểm toán Vietnam International Auditing Quốc tế Việt Nam Company Limited 27 VINAUDI Công ty TNHH Kiểm toán, Vietnam Profession of Kế toán và Dịch vụ Tài chính Auditing, Accounting and Việt Nam Financial services Co., Ltd 28 VNFC AUDIT Công ty TNHH Kiểm toán Vietnam National Independent độc lập Quốc gia Việt Nam Auditing Company Limited (VNFC AUDIT) ix DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ Danh mục bảng, biểu Bảng số Tên bảng Trang Bảng 1.1 Bảng xác định mức ước lượng ban đầu về trọng yếu theo chỉ 26 tiêu lợi nhuận gộp Bảng 1.2 Bảng tóm tắt 10 “nguyên tắc ngón tay cái” sử dụng để xác 29 định mức ước lượng ban đầu về trọng yếu Bảng 1.3 Mối quan hệ giữa rủi ro phát hiện với rủi ro tiềm tàng và rủi 55 ro kiểm soát Bảng 2.1 Tiêu chí chấm điểm để phân loại các công ty kiểm toán độc 78 lập Việt Nam Bảng 2.2 Bảng danh sách các công ty kiểm toán thuộc mẫu điều tra 82 của Luận án Bảng 2.3 Bảng Xác định mức trọng yếu theo doanh thu 91 Bảng 2.4 Bảng tính mức trọng yếu của AASC 93 Bảng 2.5 Bảng Hướng dẫn tính giá trị chênh lệch có thể chấp nhận 100 được Bảng 2.6 Bảng Xác định tỷ lệ tính sai phạm có thể bỏ qua của ACPA 102 Bảng 2.7 Ma trận kiểm tra định hướng của Delloite Việt Nam 113 Bảng 2.8 Mô hình độ tin cậy kiểm toán 119 Bảng 2.9 Bảng Thống kê kết quả kháo sát bằng phần mềm SPSS 128 Bảng 2.10 Bảng Hệ số tương quan 129 Bảng 2.11 Bảng các chỉ tiêu phân loại nhóm nghiên cứu 131 Bảng 2.12 Bảng kết quả phân tích bằng Kiểm định tham số trung bình 131 hai mẫu (hai mẫu độc lập) Bảng 3.1 Bảng Cân đối kế toán tại ngày 31/12/N của Công ty ABC 159 Bảng 3.2 Bảng phân bổ mức trọng yếu cho các khoản mục trên BCTC 160 Bảng 3.3 Các nội dung liên quan đến rủi ro kinh doanh trong phân 169 tích SWOT Bảng 3.4 Sử dụng phân tích PEST đối với các tác động của môi 172 trường x Bảng 3.5 Bảng đánh giá rủi ro kiểm soát đối với từng cơ sở dẫn liệu 179 trên phương diện số dư tài khoản và loại nghiệp vụ Bảng 3.6 Bảng thiết kế các thử nghiệm kiểm soát đối với từng cơ sở 180 dẫn liệu trên phương diện số dư tài khoản và loại nghiệp vụ Bảng 3.7 Các ký hiệu về sơ đồ cơ bản 187 Bảng 3.8 Tiêu chí chấm điểm để phân loại các công ty kiểm toán độc 194 lập Việt Nam Biểu 2.1 Giấy tờ làm việc về phân tích sơ bộ Bảng cân đối kế toán 116 Danh mục sơ đồ Sơ đồ số Tên sơ đồ Trang Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa các loại rủi ro kiểm toán 21 Sơ đồ 1.2 Các bước trong quy trình đánh giá trọng yếu 24 Sơ đồ 1.3 Trình tự đánh giá rủi ro kiểm toán 36 Sơ đồ 1.4 Quy trình đánh giá HTKSNB và rủi ro kiểm soát 47 Sơ đồ 1.5 Quan hệ giữa rủi ro kiểm toán với chi phí kiểm toán (Bằng 66 chứng kiểm toán) Sơ đồ 1.6 Mối quan hệ giữa đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán với 71 việc nâng cao chất lượng kiểm toán Sơ đồ 3.1 Các bước đánh giá rủi ro kinh doanh của khách hàng 163 Sơ đồ 3.2 Các nhân tố tác động đến môi trường kinh doanh của 164 doanh nghiệp cần được xem xét trong quá trình kiểm toán Sơ đồ 3.3 Mô hình thẻ điểm cân bằng 175 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của Đề tài luận án Kiểm toán đang dần khẳng định vị trí quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Kiểm toán độc lập Việt Nam được chính thức thành lập vào năm 1991 với sự ra đời của hai công ty kiểm toán thuộc Bộ Tài chính là Công ty Kiểm toán Việt Nam (nay là Delloite Việt Nam) và Công ty Dịch vụ Tư vấn Tài chính Kế toán và Kiểm toán (AASC). Sau gần 20 năm hoạt động, cùng với tiến trình hội nhập và phát triển kinh tế của đất nước, các công ty kiểm toán độc lập của Việt Nam đã không ngừng gia tăng về số lượng và nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp.

Hiện nay, Dịch vụ Kiểm toán BCTC vẫn là dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu của các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam. Kiểm toán BCTC đưa ra sự đảm bảo hợp lý của KTV về tính trung thực, hợp lý, hợp pháp của BCTC, từ đó đảm bảo BCTC không còn chứa các sai phạm trọng yếu ảnh hưởng đến quyết định của người sử dụng thông tin trên BCTC. Cùng với xu thế hội nhập về dịch vụ kế toán, kiểm toán với khu vực và quốc tế, những đòi hỏi từ thực tiễn quản lý đã đặt ra yêu cầu phải nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp của các công ty kiểm toán độc lập Việt Nam.