Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu đánh giá hiệu quả tiêm botulinum toxin qua nội soi trong điều trị rối loạn phát âm co thắt của Nguyễn Thành Tuấn tại Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THÀNH TUẤN NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ TIÊM BOTULINUM TOXIN QUA NỘI SOI TRONG ĐIỀU TRỊ RỐI LOẠN PHÁT ÂM CO THẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC TP. HỒ CHÍ MINH - Năm 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THÀNH TUẤN NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ TIÊM BOTULINUM TOXIN QUA NỘI SOI TRONG ĐIỀU TRỊ RỐI LOẠN PHÁT ÂM CO THẮT CHUYÊN NGÀNH: TAI MŨI HỌNG MÃ SỐ: 62720155 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRẦN PHAN CHUNG THỦY 2. NGUYỄN THỊ NGỌC DUNG TP.

HỒ CHÍ MINH - Năm 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Thành Tuấn 2 MỤC LỤC Trang Lòi cam đoan.ii Danh mục các chữ viết tắt và đối chiếu thuật ngữ Anh - Việt.vi Danh mục các bảng.vii Danh mục các biểu đồ - sơ đồ.ix Danh mục các hình.ix MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tổng quan về rối loạn phát âm co thắt.

Khái niệm về rối loạn giọng. Khái niệm về rối loạn phát âm co thắt. Lịch sử và các nghiên cứu ban đầu về RLPACT. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng trong chẩn đoán bệnh lý rối loạn phát âm co thắt.

Đặc điểm lâm sàng bệnh lý rối loạn phát âm co thắt. Đặc điểm cận lâm sàng bệnh lý rối loạn phát âm co thắt. Ứng dụng phương pháp tiêm botulinum toxin qua nội soi trong điều trị rối loạn phát âm co thắt. Tổng quan về các phương pháp điều trị rối loạn phát âm co thắt.

Botulinum toxin và ứng dụng trong điều trị RLPACT. Phương pháp tiêm botulinum toxin qua nội soi trong điều trị rối loạn phát âm co thắt. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước về kết quả và tính an toàn của botulinum toxin trong điều trị rối loạn phát âm co thắt. Các nghiên cứu trong nước.

Các nghiên cứu nước ngoài. Giới thiệu một số đặc điểm về cơ sở nghiên cứu - Bệnh viện Đại Học Y Dược TP. Hồ Chí Minh và bệnh viện Tai Mũi Họng TP. Hồ Chí Minh.

39 CH L ONG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn mẫu.

Tiêu chuẩn loại trừ. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Biến số nghiên cứu. Biến số mô tả đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở bệnh nhân RLPACT.

Biến số đánh giá hiệu quả của phương pháp tiêm botulinum toxin qua nội soi trong điều trị RLPACT. Biến số đánh giá tính an toàn của BTX trong điều trị RLPACT. Phương pháp, công cụ đo lường, thu thập số liệu. Quy trình nghiên cứu.

Trang thiết bị nghiên cứu. Thuốc nghiên cứu. Phương pháp tiến hành nghiên cứu. Theo dõi đánh giá sau tiêm.

Phương pháp đánh giá mức độ rối loạn phát âm và hiệu quả điều trị64 5 2. Sai số và cách khống chế sai số. Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu. Đạo đức trong nghiên cứu.72 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ.

Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng bệnh nhân RLPACT. Đặc điểm dân số học. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. Hiệu quả của phương pháp tiêm BTX qua nội soi trong điều trị RLPACT.

Đặc điểm chung về điều trị của mẫu nghiên cứu. Liều điều trị BTX-A. Kết quả sau tiêm BTX-A sau 1. Kết quả sau tiêm BTX-A sau 2.

Kết quả sau tiêm BTX-A sau 6tháng (hoặc trước lần tiêm tiếp theo) 94 3. Thời gian hiệu quả của điều trị BTX-A. Hiệu quả chung của điều trị BTX-A. Tính an toàn của BTX trong điều trị RLPACT.

Tỉ lệ tác dụng phụ, tai biến sau tiêm BTX-A. Tỉ lệ các loại tác dụng phụ sau tiêm BTX-A. Thời gian và mức độ các tác dụng phụ sau tiêm BTX-A. Tỉ lệ các loại tác dụng phụ theo liều tiêm BTX-A.102 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN.

Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu. Đặc điểm dân số học. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. Hiệu quả của phương pháp tiêm BTX qua nội soi trong điều trị RLPACT.

Đặc điểm chung về điều trị của mẫu nghiên cứu. Hiệu quả của điều trị BTX-A theo thang điểm các tiêu chí đánh giá 124 4. Thời gian hiệu quả của điều trị BTX-A. Hiệu quả tổng hợp của điều trị BTX-A.

Tính an toàn của BTX trong điều trị RLPACT Error! Bookmark not defined. Hạn chế của nghiên cứu.139 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC Phụ lục 1: Bảng chỉ số khuyết tật giọng nói (VHI) Phụ lục 2: Giấy phép lưu hành sản phẩm Dysport® Phụ lục 3: Phiếu theo dõi hiệu quả điều trị của bệnh nhân Phụ lục 4: Bảng tự đánh giá về mức độ hài lòng với kết quả giọng nói sau tiêm botulinum toxin Phụ lục 5: Bệnh án nghiên cứu 8 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ ANH - VIỆT Chữ viết tắt Diễn giải BN Bệnh nhân MNG Màng nhẫn giáp NS Nội soi RLG Rối loạn giọng RLPACT Rối loạn phát âm co thắt Chữ viết Tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt tắt ASHA American Speech Language Hiệp hội thính học âm ngữ Hearing Association Hoa Kỳ BMI Body Mass Index Chỉ số khối cơ thể BTX Botulinum toxin Độc tố của vi khuẩn Clostridium botulinum BTX-A Botulinum toxin type A Độc tố nhóm A của vi khuẩn Clostridium botulinum CT scan Computerized tomography scan Chụp cắt lớp vi tính dB Decibel Đơn vị đo cường độ âm thanh EMG Electromyography Máy điện cơ FDA Food and Drug Administration Cục quản lý dược phẩm và thực phẩm Hoa Kỳ HNR Harmonics-to-noise ratio Tỉ số âm thanh so với tiếng ồn Hz Hertz Đơn vị đo tần số VHI Voice Handicap Index Chỉ số khuyết tật giọng nói 9 DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1. Một số chẩn đoán phân biệt của RLPACT. Các chế phẩm BTX trên thị trường [38].

Bảng câu hỏi tầm soát RLPACT. Bảng thử nghiệm phát âm chẩn đoán RLPACT. Bảng đánh giá nội soi thanh quản chẩn đoán RLPACT. Quy trình kỹ thuật tiêm botulinum toxin A.

Giá trị trung bình các chỉ số Jitter, Shimmer, HNR trước tiêm BTX-A 81 Bảng 3. Giá trị trung bình các chỉ số cơn co thắt trên nội soi trước tiêm BTX-A. Đặc điểm chung về điều trị của mẫu nghiên cứu. Liều điều trị RLPACT thể khép.

Mức độ RLPACT theo VHI trước và sau tiêm BTX-A 1 tháng. Mức độ RLPACT theo phân tích âm trước và sau tiêm BTX-A 1 tháng. Mức độ cơn co thắt đánh giá qua nội soi sau tiêm BTX-A 1 tháng88 Bảng 3. Mức độ RLPACT theo VHI trước và sau tiêm BTX-A 2 tháng.

Mức độ hài lòng sau tiêm BTX-A 1 tháng và 2 tháng. Mức độ RLPACT theo phân tích âm trước và sau tiêm BTX-A 2 tháng. Mức độ cơn co thắt đánh giá qua nội soi sau tiêm BTX-A 2 tháng91 Bảng 3. Mức độ RLPACT theo VHI trước và sau tiêm BTX-A 6 tháng (hoặc trước lần tiêm tiếp theo).

Mức độ RLPACT theo phân tích âm trước và sau tiêm BTX-A 6 tháng 10 (hoặc trước lần tiêm tiếp theo). Mức độ cơn co thắt đánh giá qua nội soi trước và sau tiêm BTX-A 6 tháng (hoặc trước lần tiêm tiếp theo). Thời gian hiệu quả của điều trị BTX-A. Thời gian và mức độ các tác dụng phụ.

Tỉ lệ các loại tác dụng phụ theo liều tiêm lần đầu. Tỉ lệ các loại tác dụng phụ theo liều tiêm những lần sau. Đặc điểm dân số học và lâm sàng trước điều trị trong các nghiên cứu về tiêm BTX-A điều trị RLPACT. Tỉ lệ hiệu quả với điều trị botulinum toxin trong các nghiên cứu 131 Bảng 4.

Tỉ lệ tác dụng phụ trong các nghiên cứu.134 12 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ - SƠ ĐỒ BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3. Phân bố theo tuổi. Phân bố theo giới. Phân bố theo BMI.

Tiền sử gia đình. Tiền căn sử dụng giọng nói. Ảnh hưởng xã hội của RLPACT. Tính chất RLPACT.

Triệu chứng chính. Yếu tố làm tăng triệu chứng. Yếu tố làm giảm triệu chứng. Thời gian từ khi xuất hiện rối loạn phát âm đến khi được chẩn đoán.

Mức độ rối loạn phát âm. Mức độ rối loạn phát âm theo phân tích âm trước tiêm BTX-A82 Biểu đồ 3. Mức độ cơn co thắt đánh giá qua nội soi trước tiêm BTX-A. Mức độ hài lòng của bệnh nhân sau tiêm BTX-A 1 tháng.

Tổng hợpđánh giá kết quả điều trị. Tổng hợpđánhgiá kết quả điều trị sau 2 tháng. Tình trạng RLPACT của bệnh nhân cuối đợt điều trị. Tổng hợpđánhgiá kết quả điều trị BTX-A.

Hiệu quả điều trị phân tích theo liều tiêm. Tác dụng phụ trong mẫu nghiên cứu. Tỉ lệ các loại tác dụng phụ. Sơ đồ thu thập số liệu.

Sơ đồ chẩn đoán RLPACT thể khép.55 14 DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 1. Hệ thống thần kinh diễn đạt cảm xúc và ngôn ngữ ở người. Gen THAP1 trong bộ gen người. Hình ảnh phân tích âm.

Hình ảnh soi hoạt nghiệm trên bệnh nhân RLPACT. Hình ảnh điện cơ thanh quản của cơ giáp phễu đối chiếu trên sóng âm 17 Hình 1. Cấu trúc của botulinum toxin A. Cơ chế tác động của botulinum toxin trên SNARE.

Giải phẫu học chức năng cơ giáp phễu và cơ nhẫn phễu sau. Địa điểm nghiên cứu trên bản đồ hành chính Thành phố Hồ Chí Minh 43 Hình 2. Hệ thống nội soi thanh quản ống mềm kết hợp chức năng soi hoạt nghiệm của hãng Karl Storz. Phòng cách âm, thiết bị ghi âm và phân tích âm tại khoa Thính học, Bệnh viện Tai Mũi Họng TP.

Hình Máy điện cơ thanh quản (EMG). Kim tiêm chuyên dụng cho botulinum toxin có kết nối với EMG. Quy trình kỹ thuật tiêm BTX-A điều trị RLPACT thể khép. Nội soi thanh quản ống mềm kết hợp soi hoạt nghiệm.

Đo các tiêu chí đánh giá cấu hình thanh quản bằng phần mềm. Hình ảnh nội soi thanh quản. Hình ghi âm và kết quả phân tích âm bệnh nhân RLPACT. Kết quả phân tích âm bệnh nhân RLPACT tiêm botulinum toxin.

Hình soi hoạt nghiệm thanh quản bệnh nhân RLPACT.92 1 MỞ ĐẦU Rối loạn phát âm co thắt (RLPACT) - Spasmodic dysphonia là một bệnh lý đặc trưng bởi những cơn co thắt không chủ ý hoặc các rối loạn tư thế của cơ nội tại thanh quản, gây ra giọng nói bất thường. Đây là một bệnh hiếm gặp, tỉ suất mắc bệnh ước tính khoảng 1/100.000 dân, nữ giới thường mắc bệnh hơn nam giới. Bệnh không nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại là thủ phạm làm suy giảm chất lượng cuộc sống của bệnh nhân, khiến họ gặp nhiều khó khăn, hạn chế trong giao tiếp hàng ngày cũng như trong công việc, có thể dẫn đến mất việc làm, rối loạn lo âu, trầm cảm [41].