Luận án: Đặc điểm lâm sàng, giải phẫu bệnh và kết quả điều trị ung thư ống tiêu hóa không thuộc biểu mô

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHẠM GIA ANH NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, GIẢI PHẪU BỆNH VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ ỐNG TIÊU HÓA KHÔNG THUỘC BIỂU MÔ TẠI BỆNH VIỆN VIỆT ĐỨC LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI PHẠM GIA ANH NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, GIẢI PHẪU BỆNH VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ ỐNG TIÊU HÓA KHÔNG THUỘC BIỂU MÔ TẠI BỆNH VIỆN VIỆT ĐỨC Chuyên ngành : Ngoại tiêu hóa Mã số : 62720125 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS. TRỊNH HỒNG SƠN HÀ NỘI – 2022 LỜI CẢM ƠN Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn GS. Trịnh Hồng Sơn – Phó giám đốc, trưởng khoa Ung Bướu - Bệnh viện HN Việt Đức đã dìu dắt, chỉ bảo tận tình, cung cấp cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm quý giá trong suốt quá trình thực hiện luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn: Ban giám hiệu, Khoa Sau đại học, Bộ môn Ngoại - Trường Đại học Y Hà Nội; Ban Giám đốc, Phòng Kế hoạch Tổng hợp, khoa Ung Bướu, Khoa Giải phẫu bênh - Bệnh viện hữu nghị Việt Đức Đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài này.

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô trong hội đồng các cấp đã hướng dẫn và đóng góp ý kiến giúp tôi hoàn thiện bản luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu. Cuối cùng tôi dành tất cả tình cảm yêu quý tới cha mẹ và những người thân trong gia đình đã hết lòng vì tôi trong cuộc sống và học tập. Hà Nội, ngày 10 tháng 01 năm 2022 Phạm Gia Anh LỜI CAM ĐOAN Tôi là Phạm Gia Anh, nghiên cứu sinh khóa 32 Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Ngoại tiêu hóa, xin cam đoan: 1.

Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 10 tháng 01 năm 2022 Người viết cam đoan Phạm Gia Anh DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AIDS : Acquired Immuno Deficiency Syndrome AJCC : American Joint Committee for Cancer CD : Cluster Differentiation CS : Cộng sự CT : Computed Tomography DOG : Discovered On GIST protein 1 EMR : Endoscopic Mucosal Resection ESD : Endoscopy Submucosal Dissection EBV : Epstein Barr Virus EGFR : Epidermal growth factor receptor FDA : Food and Drug Administration FNCLCC : Federation Nationale des Centers de Lutte Contre le Cancer GIST : Gastrointestinal Stromal Tumour H.E : Hematoxylin Eosin HP : Helicobacter Pylori HPF : High Power Field HHV-8 : Human Herpes Virus 8 HBV : Hepatitis B Virus HTLV-1: : Human T-Lymphotropic Virus Type 1 HMB45 : Human Melanoma Black 45 ICD-O : International Classification of Diseases for Oncology LNA-1 : Latent Nuclear Antigen-1 MALT : Mucosa Associated Lympho Tumor MRI : Magnetic Resonance Imaging NIH : National Institutes of Health NCCN : National Comprehensive Cancer Network NF1 : Neuro-Fibromatosis 1 ÔTH : Ống tiêu hóa PET-CT : Positron Emission Tomography - Computed Tomography PDGFRA : Platelet Derived Growth Factor Receptor Alpha PD-L1 : Programmed cell death protein 1 PTAH : Phosphotangstic acid hematoxylin stain PNST : Perripheral Nerve Sheath Tumor PNET : Primitive Neuroectodermal Tumors ULP : U lympho SMA : Smooth muscle actin TNM : Tumor Node Metastasis VFM : Viêm phúc mạc VEGF : Vascular endothelial growth factor VACA : Vincristine, dactinomycin, doxorubicin, cyclophosphamide XHTH : Xuất huyết tiêu hóa WHO : World Health Organization MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 Chương 1: TỔNG QUAN. ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ, GIẢI PHẪU VÀ MÔ HỌC CỦA ỐNG TIÊU HÓA 3 1. Đại trực tràng, hậu môn. TỔNG QUAN VỀ CÁC HÌNH THÁI LÂM SÀNG VÀ GIẢI PHẪU BỆNH CỦA CÁC LOẠI UNG THƯ ÔTH KHÔNG THUỘC BIỂU MÔ.

U mô đệm dạ dày ruột (GIST - Gastrointestinal Stroma Tumour)16 1. U vỏ bao thần kinh ác tính (Malignant Schwannoma). Ung thư Kaposi (Kaposi’s Sarcoma - KS). U hắc tố ác tính (Melanoma Malignant).

U tế bào hạt (Granular Cell Tumor). TỔNG QUAN TÌNH HÌNH ĐIỀU TRỊ CÁC LOẠI UNG THƯ ỐNG TIÊU HÓA KHÔNG THUỘC BIỂU MÔ. U mô đệm dạ dày ruột. U vỏ bao thần kinh ác tính.

Ung thư Kaposi. U hắc tố ác tính. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÁC LOẠI UNG THƯ ỐNG TIÊU HÓA KHÔNG THUỘC BIỂU MÔ TẠI VIỆT NAM. 44 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Thiết kế nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. CHỈ TIÊU NGHIÊN CỨU.

Chỉ tiêu phục vụ mục tiêu thứ nhất của nghiên cứu: “Mô tả các hình thái lâm sàng và giải phẫu bệnh của ung thư ống tiêu hóa không thuộc biểu mô”. Chỉ tiêu phục vụ mục tiêu thứ hai của nghiên cứu: “Mô tả các phương pháp phẫu thuật và đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật của ung thư ống tiêu hóa không thuộc biểu mô”. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU. Thu thập số liệu.

Xử lý số liệu. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU. 63 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG.

Tỉ lệ giới. Tỉ lệ các loại ung thư không biểu mô tại ống tiêu hóa. Vị trí ống tiêu hóa có tổn thương. Liên quan giữa các loại u và vị trí tổn thương tại ÔTH.

Liên quan về giới với các loại u và vị trí tổn thương. Liên quan tuổi với các loại u và vị trí tổn thương. Liên quan triệu chứng, hội chứng lâm sàng và vị trí ống tiêu hóa có tổn thương. Liên quan triệu chứng và hội chứng lâm sàng của các loại u.

Liên quan giữa lý do vào viện và các loại tổn thương. Liên quan giữa lý do vào viện và vị trí tổn thương tại ÔTH. Liên quan giữa các loại u, các tạng tổn thương mà phải phẫu thuật cấp cứu. Liên quan nguyên nhân phẫu thuật cấp cứu với loại u.

Đặc điểm cận lâm sàng. ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU BỆNH. KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT. Đặc điểm và phương pháp phẫu thuật.

Kết quả chung và biến chứng sau phẫu thuật. Kết quả xa. 81 Chương 4: BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG.

Tỉ lệ của các loại ung thư không biểu mô của ÔTH và vị trí của u. Đặc điểm về vị trí tổn thương tại ÔTH của từng loại ung thư không thuộc biểu mô. Mối liên quan giữa đặc điểm lâm sàng và các loại ung thư không thuộc biểu mô ÔTH. ĐẶC ĐIỂM CẬN LÂM SÀNG.

ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU BỆNH. Đặc điểm đại thể. Đặc điểm vi thể và vai trò của HMMD. KẾT QUẢ PHẪU THUẬT.

Phương pháp và cách thức phẫu thuật. Tính chất phẫu thuật cấp cứu:. Kết quả chung sau phẫu thuật. Biến chứng sớm sau phẫu thuật.

Kết quả xa. 127 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN. 128 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Phân loại giải phẫu bệnh u không thuộc biểu mô của ÔTH.

Mã hình thái theo phân loại quốc tế về bệnh tật cho ung thư học. HMMD các loại ULP của ống tiêu hóa. Liên quan giữa các loại u và vị trí u. Liên quan về giới với các loại u và vị trí tổn thương.

Liên quan về tuổi với các loại u và vị trí tổn thương. Triệu chứng, hội chứng lâm sàng và vị trí u. Triệu chứng, hội chứng lâm sàng cuả các loại u. Liên quan giữa lý do vào viện và các loại tổn thương.

Liên quan giữa các loại u, các tạng tổn thương mà phải phẫu thuật cấp cứu. Các dấu hiệu cận lâm sàng. Kết quả một số xét nghiệm chỉ thị u. Liên quan giữa kết quả đại thể và các loại u.

Đặc điểm đại thể. Làm hóa mô miễn dịch khẳng định chẩn đoán. Tỉ lệ làm HMMD của các loại u và định tuýp của u lympho. Loại và cách thức phẫu thuật.

Liên quan cách thức phẫu thuật và các tạng. Liên quan cách thức phẫu thuật với các loại u. Kết quả chung sau phẫu thuật. Biến chứng sớm sau phẫu thuật.

Kết quả xa sau phẫu thuật. Thời gian sống, tỉ lệ sống - chết và điều trị hỗ trợ sau mổ. Thời gian sống, tỉ lệ sống - chết và điều trị hỗ trợ của 3 nhóm U GIST, u lympho ác tính và Các loại u khác. Thời gian theo dõi và tỷ lệ tử vong theo các nhóm.

Mô hình hồi quy Cox về các yếu tố liên quan đến thời gian sống thêm. 86 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Tỉ lệ giới. Tỉ lệ các loại ung thư không biểu mô tại ống tiêu hóa.

Vị trí ống tiêu hóa có tổn thương. Liên quan giữa lý do vào viện và vị trí tổn thương tại ÔTH. Nguyên nhân phẫu thuật cấp cứu liên quan với loại u. Thời gian sống thêm sau phẫu thuật theo năm.

Thời gian sống thêm sau phẫu thuật của mỗi loại u. (A) Thời gian sống thêm sau phẫu thuật của 2 nhóm có và không điều trị bổ trợ của U lympho. (B) Thời gian sống thêm sau phẫu thuật của u GIST, u lympho ác tính và các loại u khác. 84 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.

Các lớp của thành ống tiêu hóa. Liên quan thực quản. Các lớp cơ dạ dày. Các lớp của thành ruột non.

Khung đại tràng. Hình ảnh đại thể u ở hồi manh tràng (A) và dạ dày (B). Hình ảnh vi thể. HMMD dương tính với SMA (A) - Desmin (B) - H.

Tổn thương dạng đa polyp, loét gây hẹp ở ruột non. Tổn thương Tế bào T dạng nhiều loét nhỏ và dạng loét vòng chu vi. Hình ảnh đại thể của u GIST. HMMD với CD34(a), KIT(b), DOG1(c), PDGFR(d) và Hình ảnh cơ chế sinh học phân tử.

U thần kinh ác tính ở hồi tràng gây lồng ruột. U mỡ ác tính tại dạ dày. U mỡ ác tính ruột non, ảnh chụp từ viên camera nội soi .