Luận án: Các nhân tố ảnh hưởng đến thị trường bảo hiểm sức khỏe phi nhân thọ tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN -------------------------- TRẦN TIẾN DŨNG NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM SỨC KHOẺ PHI NHÂN THỌ TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN -------------------------- TRẦN TIẾN DŨNG NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM SỨC KHOẺ PHI NHÂN THỌ TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: KINH TẾ BẢO HIỂM Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN VĂN ĐỊNH HÀ NỘI – 2022 i LỜI CAM KẾT Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng bài luận án này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Nghiên cứu sinh Trần Tiến Dũng ii MỤC LỤC LỜI CAM KẾT .ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. v DANH MỤC BẢNG.

vi DANH MỤC HÌNH. viii LỜI MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Tổng quan nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến thị trường bảo hiểm sức khỏe.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam. Tổng quan các mô hình nghiên cứu về ý định mua bảo hiểm sức khoẻ. Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action).

Mô hình hành vi hướng tới mục tiêu (MGB). Lý thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of Planned Behavior). Khoảng trống nghiên cứu .18 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM SỨC KHOẺ PHI NHÂN THỌ. Khái quát về thị trường bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ.

Khái niệm và đặc điểm của bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ. Nội dung của bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ. Thị trường bảo hiểm sức khỏe phi nhân thọ. Các nhân tố ảnh hưởng đến thị trường bảo hiểm sức khoẻ.

Các nhân tố trong môi trường vĩ mô. Các nhân tố vế ảnh hưởng đến cung bảo hiểm sức khỏe phi nhân thọ. Các nhân tố ảnh hưởng đến cầu bảo hiểm sức khỏe phi nhân thọ. Ý định mua bảo hiểm và các nhân tố ảnh hưởng đến ý định mua bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ.

Ý định mua bảo hiểm. Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định mua bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ .45 CHƯƠNG 3 MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu.

Mô hình nghiên cứu định tính. Mô hình nghiên cứu định lượng. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu dữ liệu thứ cấp.

Phương pháp nghiên cứu dữ liệu sơ cấp. Thiết kế thang đo. Phương pháp phân tích dữ liệu. Đối với nghiên cứu định tính.

Đối với nghiên cứu định lượng.65 CHƯƠNG 4 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ĐẾN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM SỨC KHOẺ PHI NHÂN THỌ TẠI VIỆT NAM. Thị trường bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ tại Việt Nam. Điều kiện môi trường vĩ mô. Các doanh nghiệp bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ hoạt động trên thị trường Việt Nam.

Sản phẩm bảo hiểm bảo hiểm sức khỏe phi nhân thọ tại Việt Nam. Kênh phân phối sản phẩm bảo hiểm sức khỏe phi nhân thọ tại Việt Nam. Doanh thu phí và tỷ trọng doanh thu phí bảo hiểm sức khỏe phi nhân thọ tại Việt Nam. Tiềm năng phát triển của thị trường bảo hiểm sức khỏe phi nhân thọ tại Việt Nam.

Đánh giá chung thực trạng thị trường bảo hiểm sức khoẻ Việt Nam. Nhu cầu bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ tại Việt Nam. Kênh thông tin về bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ. Kênh mua bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ.

Nhu cầu mua bảo hiểm sức khoẻ trong thời gian tới. Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố đến thị trường bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ tại Việt Nam. Nhân tố trong môi trường vĩ mô. Các nhân tố ảnh hưởng đến cung thị trường bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ tại Việt Nam.

Các nhân tố ảnh hưởng đến cầu thị trường bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ tại Việt Nam. Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố đến ý định mua bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ tại Việt Nam. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu. Phân tích độ tin cậy của các thang đo.

Phân tích nhân tố khám phá EFA. Phân tích hồi quy sự ảnh hưởng của các nhân tố. Phân tích phương sai ANOVA đánh giá sự khác biệt về ý định mua BHSK phi nhân thọ .117 CHƯƠNG 5 GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM SỨC KHOẺ PHI NHÂN THỌ TẠI VIỆT NAM. Định hướng của Nhà nước đối với thị trường bảo hiểm sức khỏe.

Xu hướng phát triển của thị trường bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ tại Việt Nam. Kiến nghị và giải pháp nâng cao ảnh hưởng tích cực của các nhân tố đến thị trường bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ tại Việt Nam. Kiến nghị và giải pháp nâng cao ảnh hưởng của nhân tố môi trường vĩ mô. Các giải pháp nâng cao ảnh hưởng của các nhân tố thuộc về cung bảo hiểm sức khỏe phi nhân thọ tại Việt Nam.

Kiến nghị và giải pháp nâng cao ảnh hưởng của các nhân tố về cầu và ý định mua bảo hiểm sức khỏe phi nhân thọ tại Việt Nam. 154 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 155 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 170 v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên đầy đủ ATB Thái độ đối với hành vi BHSK Bảo hiểm sức khỏe BHYT Bảo hiểm y tế DNBH Doanh nghiệp bảo hiểm EFA Phân tích nhân tố khám phá KCB Khám chữa bệnh NCT Người cao tuổi NĐBH Người được bảo hiểm OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế SN Chuẩn mực chủ quan STBH Số tiền bảo hiểm STBH Số tiền bảo hiểm TCTD Tổ chức tín dụng TPB Lý thuyết hành vi dự định TTBH Thị trường bảo hiểm WB World Bank, Ngân hàng thế giới WTO Tổ chức thương mại thế giới vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Phân biệt bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe phi nhân thọ.

Thang đo Thái độ đối với rủi ro và BHSK phi nhân thọ. Thang đo Chuẩn chủ quan về BHSK phi nhân thọ. Thang đo Kiểm soát hành vi có nhận thức. Thang đo Năng lực đáp ứng nhu cầu của các DNBH phi nhân thọ.

Thang đo Truyền thông, quảng cáo về BHSK phi nhân thọ. Thang đo Ý định mua BHSK phi nhân thọ. Số liệu thị trường bảo hiểm Việt Nam 2010 – 2020. Tỷ lệ bồi thường của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ kinh doanh BHSK tại Việt Nam (2011-2020).

Số lượng sản phẩm BHSK theo của một số DNBH phi nhân thọ. Doanh thu phí, tăng trưởng doanh thu phí và tỷ trọng doanh thu phí BHSK trên thị trường bảo hiểm Việt Nam (2010 - 2020). Thống kê tình trạng biết đến bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ. Kênh thông tin tìm hiểu về bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ.

Thống kê mô tả mẫu theo tình trạng tham gia bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ. Thống kê kênh mua bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ. Thống kê số lần tái tục bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ. Thống kê nhu cầu mua bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ trong thời gian tới.

Các nhân tố ảnh hưởng đến thị trường BHSK phi nhân thọ tại Việt Nam. Chiều hướng tác động của các nhân tố đến thị trường BHSK phi nhân thọ tại Việt Nam. Thống kê mô tả mẫu theo tỉnh thành. Thống kê mô tả mẫu theo giới tính.

Thống kê mô tả mẫu theo độ tuổi. Thống kê mô tả mẫu theo trình độ học vấn. Thống kê mô tả mẫu theo thu nhập. Tổng hợp kết quả đánh giá độ tin cậy của thang đo.

Kết quả kiểm định KMO và Bartlett cho các nhân tố. Thống kê mô tả các biến trong mô hình. Hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình. Tóm tắt kết quả của mô hình hồi quy.

Hệ số hồi quy mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến Ý định mua bảo hiểm sức khoẻ phi nhân thọ. Kết quả phân tích phương sai ANOVA. Kiểm định phương sai đồng nhất cho các nhóm khách hàng theo vùng miền. Kiểm định sự khác biệt về trung bình ý định mua của các nhóm khách hàng theo vùng miền.

Kiểm định phương sai đồng nhất cho các nhóm khách hàng theo nhóm tuổi. Kiểm định sự khác biệt về trung bình ý định mua của các nhóm khách hàng theo vùng miền. Kiểm định phương sai đồng nhất cho các nhóm khách hàng theo giới tính. Kiểm định sự khác biệt về trung bình ý định mua của các nhóm khách hàng theo giới tính.

Kiểm định phương sai đồng nhất cho các nhóm khách hàng theo nhóm tuổi. Kiểm định sự khác biệt về trung bình ý định mua của các nhóm khách hàng theo vùng miền. Kiểm định phương sai đồng nhất cho các nhóm khách hàng theo thu nhập. Kiểm định sự khác biệt về trung bình ý định mua của các nhóm khách hàng theo thu nhập.

Kiểm định phương sai đồng nhất cho các nhóm khách hàng theo số lần tái tục. Kiểm định sự khác biệt về trung bình ý định mua của các nhóm khách hàng theo số lần tái tục. 124 viii DANH MỤC HÌNH Hình 1. Mô hình lý thuyết hành động hợp lý (TRA).

Mô hình lý thuyết hành vi hướng tới mục tiêu (MGB). Mô hình lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB). Quy trình nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu định tính.

Mô hình nghiên cứu định lượng. Thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam. Thu nhập bình quân GDP/người của Việt Nam so với các quốc gia (T+5 là khoảng cách thời gian 5 năm). Số tiền bồi thường theo nghiệp vụ BHSK giai đoạn 2011 - 2020.

Tăng trưởng GDP và GDP bình quân trên đầu người qua các năm. Tăng trưởng doanh thu phí bảo hiểm sức khoẻ giai đoạn 2011 - 2020. Tháp dân số Việt Nam, năm 2009 – 2019. Mô hình BHYT nhà nước là trọng tâm, BHYT thương mại bổ trợ .134 1 LỜI MỞ ĐẦU 1.