Luận án tiến sĩ ngành kinh tế phát triển nghiên cứu nghèo đa chiều ở tỉnh salava

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------ ------ Oudomphone SIVONGSA NGHIÊN CỨU NGHÈO ĐA CHIỀU Ở TỈNH SALAVAN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KINH TẾ PHÁT TRIỂN HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------ ------ Oudomphone SIVONGSA NGHIÊN CỨU NGHÈO ĐA CHIỀU Ở TỈNH SALAVAN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO Chuyên ngành: KINH TẾ PHÁT TRIỂN Mã số: 9340105 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1. ĐẶNG THỊ LỆ XUÂN 2. TRƯƠNG DUY HÒA HÀ NỘI - 2022 i LỜI CAM KẾT Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng luận án này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Nghiên cứu sinh Oudomphone SIVONGSA ii MỤC LỤC LỜI CAM KẾT. ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. v DANH MỤC HÌNH .vi DANH MỤC BẢNG. vii PHẦN MỞ ĐẦU.

1 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGHÈO ĐA CHIỀU. Cơ sở lý luận về nghèo, nghèo theo thu nhập và nghèo đa chiều. Quan niệm chung về nghèo. Quan niệm về nghèo theo thu nhập.

Quan niệm về nghèo đa chiều. Thước đo nghèo. Thước đo nghèo theo góc độ thu nhập. Thước đo nghèo đa chiều.

Các yếu tố ảnh hưởng đến nghèo đa chiều. Các chính sách và việc thực thi chính sách của Nhà nước. Điều kiện tự nhiên - kinh tế của địa phương. Rủi ro từ thiên tai, dịch bệnh và các rủi ro khác.

Đặc điểm hộ gia đình. Đặc điểm cơ sở hạ tầng - dịch vụ xã hội. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới và một số địa phương của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào trong giảm nghèo đa chiều. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới.

Kinh nghiệm của một số tỉnh ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Salavan. 54 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG NGHÈO ĐA CHIỀU Ở TỈNH SALAVAN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO. Khái quát về tỉnh Salavan.

Về vị trí địa lý và địa hình. Về khí hậu thời tiết. Về tài nguyên đất đai. Về tài nguyên rừng.

Về tài nguyên khoáng sản. Về tài nguyên nước. Về tiềm năng du lịch. Về đặc điểm kinh tế.

Về đặc điểm văn hóa xã hội. Thực trạng nghèo và hiệu quả công tác giảm nghèo tại tỉnh Salavan. Thực trạng nghèo tại tỉnh Salavan giai đoạn 2011 - 2020. Hiệu quả công tác giảm nghèo tại tỉnh Salavan giai đoạn 2011- 2020.

Đo lường mức độ nghèo đa chiều tại tỉnh Salavan. Đo lường mức độ thiếu hụt của các hộ dân tại tỉnh Salavan. Đo lường mức độ nghèo theo năm chiều. Các yếu tố tác động đến nghèo đa chiều tại tỉnh Salavan.

Các chính sách của nhà nước. Điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương của tỉnh Salavan. Đặc điểm hộ gia đình. Cơ sở hạ tầng.

Đánh giá chung về nghèo đa chiều ở tỉnh Salavan. Tồn tại, hạn chế. Nguyên nhân của hạn chế .106 CHƯƠNG 3 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO ĐA CHIỀU Ở TỈNH SALAVAN, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO. Bối cảnh chung của Lào và tỉnh Salavan về công tác giảm nghèo.

Quan điểm giảm nghèo đa chiều của tỉnh Salavan. Định hướng giảm nghèo đa chiều của tỉnh Salavan. Một số giải pháp giảm nghèo đa chiều tại tỉnh Salavan. Hoàn thiện cơ chế về chính sách giảm nghèo của Nhà nước.

Giải pháp phát triển kinh tế xã hội, hỗ trợ giảm nghèo đa chiều tại các hộ gia đình. Giải pháp ngăn chặn và phòng chống rủi ro thiên tai, dịch bệnh. Nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng. Giải pháp liên quan đến hộ gia đình, hỗ trợ sinh kế, nâng cao chất lượng cuộc sống cho các hộ gia đình nghèo .149 PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

152 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VIẾT TẮT TÊN TIẾNG ANH TÊN TIẾNG VIỆT ECOSOC United Nations Economic and Hội đồng Kinh tế và Xã hội Liên Social Council Hiệp Quốc ESCAP Economic and Social Commission Uỷ ban Kinh tế Xã hội Châu Á Thái for Asia and the Pacific Bình Dương GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm trong nước GRDP Gross Regional Domestic Product Tổng sản phẩm trên địa bàn HDI Human Development Index Chỉ số phát triển con người HPI Human Poverty Index Chỉ số nghèo MDGS Millennium Development Goals Các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ MPI Multidimensional Poverty Index Chỉ số nghèo đa chiều OPHI Oxford Poverty and Human Tổ chức sáng kiến về nghèo và phát Development Initiative triển con người của Oxford UBND Uỷ ban nhân dân UNDP United Nations Development Program Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc vi DANH MỤC HÌNH Hình 1. Quy trình nghiên cứu của đề tài .1: 3 chiều đo lường và 10 chỉ số tính toán MPI. Bản đồ hành chính tỉnh Salavan, Lào .2: Biểu đồ thể hiện mức độ thiếu hụt các chỉ số xã hội cơ bản của các hộ nghèo đa chiều khu vực thành thị và nông thôn tỉnh Salavan 2020 .3: Biểu đồ thể hiện cơ cấu nguồn vốn huy động cho mục tiêu giảm nghèo giai đoạn 2011 - 2020 của tỉnh Salavan. 98 vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Hệ thống chỉ báo đo lường mức độ nghèo đa chiều .1: Các tiêu chí sử dụng đo lường trong MPI. Các chiều và chỉ báo của các chiều sử dụng đo lường nghèo đa chiều tại Lào. Tỷ lệ nghèo tại Lào nói chung và tỉnh Salavan nói riêng năm 2020. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều phân theo khu vực thành thị và nông thôn tỉnh Salavan giai đoạn 2011 - 2020 .3: Tỷ lệ hộ cận nghèo đa chiều phân theo khu vực thành thị và nông thôn tỉnh Salavan giai đoạn 2011 - 2020 .4: Tỷ lệ nghèo và cận nghèo của dân tộc thiểu số trong tỉnh Salavan năm 2011- 2020.

Tổng hợp diễn biến kết quả giảm số hộ nghèo tỉnh Salavan 2016-2020 .6: Tổng hợp diễn biến kết quả giảm số hộ nghèo tỉnh Salavan năm 2020 .7: Tổng hợp diễn biến kết quả giảm số hộ cận nghèo tỉnh Salavan năm 2016-2020. Một số kết quả về giáo dục ở tỉnh Salavan năm 2020. Một số kết quả về y tế ở tỉnh Salavan năm 2020 .10: Tỷ lệ thiếu hụt về trình độ giáo dục người lớn của các hộ nghèo đa chiều theo địa phương tỉnh Salavan 2011- 2020 .11: Tỷ lệ thiếu hụt về tình trạng đi học của trẻ em các hộ nghèo đa chiều theo địa phương tỉnh Salavan từ 2011 - 2020 .12: Tỷ lệ thiếu hụt về tiếp cận dịch vụ y tế phân theo khu vực thành thị nông thôn tại tỉnh Salavan từ 2011 - 2020 .13: Tỷ lệ thiếu hụt về bảo hiểm y tế phân theo khu vực thành thị nông thôn tại tỉnh Salavan từ 2011 - 2020 .14: Tỷ lệ thiếu hụt về diện tích nhà ở của hộ nghèo và hộ cận nghèo phân theo khu vực thành thị, nông thôn của tỉnh Salavan từ 2011 - 2020 .15: Tỷ lệ thiếu hụt về chất lượng nhà ở hộ nghèo và hộ cận nghèo phân theo khu vực thành thị, nông thôn của tỉnh Salavan từ 2011 - 2020 .16: Tỷ lệ thiếu hụt về chỉ tiêu điều kiện sống của hộ nghèo và hộ cận nghèo phân theo khu vực thành thị, nông thôn của Salavan từ 2011- 2020 .17: Tỷ lệ thiếu hụt về chỉ tiêu tiếp cận thông tin của hộ nghèo và hộ cận nghèo phân theo khu vực thành thị, nông thôn của tỉnh Salavan năm 2011- 2020 85 Bảng 2. Tỷ lệ dân số mù chữ, biết chữ, có bằng cấp (không tính số nhân khẩu dưới tuổi đi học) ở các huyện.

Qui mô hộ gia đình chia theo nhóm chi tiêu bình quân đầu người. Tỷ lệ số người sống phụ thuộc chia theo nhóm chi tiêu bình quân đầu người. Phần trăm các hộ không có đất. Diện tích đất trung bình của hộ phân theo địa phương và nhóm chi tiêu 101 Bảng 2.

Nguồn vốn vay phân theo nhóm chi tiêu năm 2020 (%) .24: Bảng tổng kết xây dựng - sửa chữa đường giao thông năm 2020. 103 Bảng so sánh bộ tiêu chí chuẩn nghèo đang áp dụng tại Lào và đề xuất của đề tài. 154 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nghèo là một trong những rào cản lớn làm giảm khả năng phát triển con người, cộng đồng và toàn bộ nền kinh tế - xã hội của một quốc gia vì vậy nghèo là hiện tượng xã hội luôn được quan tâm hàng đầu ở tất cả các nước trên thế giới.

Tuy nhiên, cách nghiên cứu về nghèo, các chỉ tiêu, chuẩn nghèo ở mỗi một giai đoạn, mỗi một vùng lãnh thổ lại khác nhau. Bản chất của nghèo là đa chiều, trong cùng một thời điểm người nghèo buộc phải đối mặt với nhiều vấn đề, có những vấn đề có thể quy ra bằng tiền nhưng có những vấn đề thì không đo được bằng tiền như mức độ tham gia xã hội, an ninh, vị thế xã hội… hoặc không mua được bằng tiền như tiếp cận giao thông, thị trường, an ninh, môi trường, một số dịch vụ y tế, giáo dục. Trước đây, nghiên cứu nghèo trên thế giới lấy thu nhập làm thước đo duy nhất và các mặt khác của đời sống con người đều xuất phát từ thu nhập, thu nhập thấp thì dẫn đến chất lượng cuộc sống thấp và thu nhập cao sẽ có chất lượng cuộc sống cao. Song trong thực tế có những trường hợp không nghèo về thu nhập nhưng lại thiếu hụt về các chỉ số như giáo dục, điều kiện nhà ở.

và dễ trở thành hộ nghèo phát sinh trong tương lai. Sáng kiến của UNDP chỉ ra rằng để đánh giá được chính xác mối quan hệ giữa sự phát triển con người và nghèo đã đến lúc cần thay đổi phương thức tiếp cận nghèo theo hướng đa chiều, để đầy đủ, chi tiết hơn để dựa vào đó ta sẽ không bỏ sót các đối tượng nghèo cũng như phân loại nghèo một cách chính xác nhất. Trong nền kinh tế tri thức ngày nay, các quốc gia đều đặt trọng tâm vào phát triển con người.