Luận án tiến sĩ mối quan hệ giữa phật giáo và tín ngưỡng dân gian việt nam qua n

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các tài liệu, số liệu trích dẫn trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác. Tác giả luận án Đặng Minh Châu (Thích Bảo Nghiêm) 0 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN MỞ ĐẦU 5 CHƢƠNG 1.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CỦA 11 LUẬN ÁN 1. Những công trình nghiên cứu về Phật giáo và Phật giáo 11 Việt Nam 1. Những công trình nghiên cứu về tín ngƣỡng dân gian 17 Việt Nam 1. Những công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa Phật 23 giáo và tín ngƣỡng dân gian Việt Nam 1.

Các công trình nghiên cứu về một số ngôi chùa 28 1. Những kết quả các công trình nghiên cứu đạt đƣợc và 34 những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu CHƢƠNG 2. MỘT SỐ KHÁI QUÁT CHUNG VỀ PHẬT GIÁO, 40 TÍN NGƢỠNG DÂN GIAN VIỆT NAM VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CHÚNG 2. Một số nét cơ bản của Phật giáo Việt Nam 40 2.

Quá trình du nhập và phát triển của Phật giáo ở Việt Nam 40 2. Đặc điểm của Phật giáo Việt Nam 46 2. Vài nét về tín ngƣỡng dân gian Việt Nam 52 2. Cơ sở hình thành tín ngưỡng dân gian Việt Nam 52 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Khái niệm tín ngưỡng và tín ngưỡng dân gian 54 2. Một số đặc điểm của tín ngưỡng dân gian Việt Nam 57 2. Phân loại tín ngưỡng dân gian Việt Nam 62 2. Cơ sở và phƣơng thức của mối quan hệ giữa Phật giáo 64 và tín ngƣỡng dân gian ở Việt Nam 2.

Cơ sở địa lý, kinh tế, văn hóa, xã hội, chính trị của mối 65 quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam 2. Phương thức thể hiện mối quan hệ giữa Phật giáo và tín 74 ngưỡng dân gian Việt Nam CHƢƠNG 3. BIỂU HIỆN MỐI QUAN HỆ GIỮA PHẬT GIÁO VÀ 79 TÍN NGƢỠNG DÂN GIAN QUA CÁC NGÔI CHÙA TIÊU BIỂU CỦA PHẬT GIÁO BẮC TÔNG 3. Khái quát về chùa của Phật giáo Bắc tông ở Việt Nam 79 3.

Ảnh hƣởng của Phật giáo đến tín ngƣỡng dân gian Việt 86 Nam trong các ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Bắc tông 3. Sự “ Phật hóa” của các thánh/ thần trong dân gian vào chùa 87 3. Sự thay đổi các nghi lễ thờ cúng, lễ hội, không gian tâm 93 linh trong tín ngưỡng dân gian theo Phật giáo 3. Sự tác động của tín ngƣỡng dân gian Việt Nam đến 99 Phật giáo trong các ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Bắc tông 3.

Đối tượng thờ phụng được mở rộng, bổ sung 99 3. Một số nghi lễ thờ cúng trong chùa Phật chịu ảnh hưởng 107 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đậm nét của tín ngưỡng dân gian 3. Ảnh hưởng của tín ngưỡng dân gian đến Phật giáo qua 112 truyền thuyết ra đời của một số ngôi chùa 3. Kiến trúc, điêu khắc chùa Phật giáo Bắc tông dưới ảnh 116 hưởng của tín ngưỡng dân gian 3.

Những giá trị văn hóa của mối quan hệ giữa Phật giáo 121 và tín ngƣỡng dân gian Việt Nam 3. Mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt 121 Nam thể hiện giá trị nhân bản sâu sắc, khuyến khích đời sống tâm linh hướng thiện, lành mạnh 3. Mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt 126 Nam tạo nên những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể tiêu biểu, làm nên nét đặc sắc của bản sắc văn hóa Việt Nam CHƢƠNG 4. XU HƢỚNG BIẾN ĐỔI VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM 131 PHÁT HUY NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRONG MỐI QUAN HỆ GIỮA PHẬT GIÁO VÀ TÍN NGƢỠNG DÂN GIAN VIỆT NAM 4.

Xu hƣớng biến đổi trong mối quan hệ giữa Phật giáo và 132 tín ngƣỡng dân gian Việt Nam hiện nay 4. Xu hướng hỗn dung Phật giáo và tín ngưỡng dân gian 132 4. Xu hướng đưa Phật giáo trở về Phật giáo nguyên thủy 139 4. Một số vấn đề đặt ra từ mối quan hệ giữa Phật giáo và 143 tín ngƣỡng dân gian Việt Nam 4.

Sự biến tướng của các nghi lễ Phật giáo kết hợp tín 143 ngưỡng dân gian Việt Nam 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cảnh quan kiến trúc của một số ngôi chùa Việt đang dần 145 bị phá vỡ, hiện tượng lợi dụng sinh hoạt tín ngưỡng để hành nghề mê tín dị đoan gia tăng 4. Một số kiến nghị nhằm phát huy giá trị văn hóa từ mối 147 quan hệ giữa Phật giáo và tín ngƣỡng dân gian Việt Nam KẾT LUẬN 156 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN 159 ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 160 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Phật giáo là một tôn giáo lớn ở Việt Nam, có vai trò quan trọng trong công cuộc dựng nước và giữ nước suốt chiều dài lịch sử dân tộc và là học thuyết có tính triết học sâu sắc và giá trị nhân văn.

Trước khi Phật giáo du nhập vào Việt Nam, người Việt Nam đã có tín ngưỡng của riêng mình; khi Phật giáo vào Việt Nam, người Việt đã tiếp nhận tôn giáo này trong xu hướng hòa quyện với tín ngưỡng bản địa và tạo nên một bản sắc văn hoá tôn giáo độc đáo. Hơn 2000 năm có mặt trên đất Việt, Phật giáo đã để lại nhiều dấu ấn vật chất, mà tiêu biểu hơn cả là những ngôi chùa với nhiều loại hình/dạng khác nhau. Sự ra đời và phát triển của những dạng chùa này không chỉ đánh dấu sự phát triển của nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thể hiện ở dạng văn hóa vật thể, mà còn phản ánh những chuyển biến về mặt tư tưởng của người dân cùng đời sống tôn giáo, tín ngưỡng của họ trong những giai đoạn lịch sử nhất định. Kết hợp với nhau, Phật giáo và tín ngưỡng dân gian đã thẩm thấu vào nhau để Phật giáo ở Việt Nam trở thành Phật giáo Việt Nam - với tư tưởng nhập thế rõ ràng nên đã tạo nên sự gắn bó giữa Phật giáo với dân tộc và đồng hành cùng dân tộc, góp phần tạo nên những thành quả dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Phật giáo Bắc tông là một trong hai hệ phái tiêu biểu của Phật giáo. Đây là hệ phái Phật giáo phát triển chủ trương linh động trong thực hiện giới luật, không câu nệ vào câu chữ trong kinh mà lựa chọn sự phù hợp, hữu ích có hiệu quả cho tu hành và đời sống xã hội. Chính đặc điểm này của Phật giáo Bắc tông đã làm cho hệ phái này nhanh chóng đi sâu vào đời sống cộng đồng 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com người Việt, dung hợp với tín ngưỡng dân gian, là biểu trưng tiêu biểu cho sự kết hợp của Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Việc nghiên mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam được thể hiện qua những ngôi chùa của Phật giáo Bắc tông nói riêng, chùa Việt Nam nói chung đem lại cho ta hiểu rõ các lớp văn hóa bồi tụ, lắng đọng trong thần tích và lễ hội trong cùng một không gian kiến trúc, làm rõ những nét riêng có của Phật giáo Việt Nam.

Hơn nữa, nghiên cứu sự kết hợp giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam còn nhằm khẳng định căn tính đặc thù của Phật giáo Việt Nam, khẳng định giá trị văn hóa, lịch sử của những ngôi chùa Việt, giữ gìn và phát huy truyền thống, bản sắc dân tộc, góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển. Vì các lý do trên, tôi chọn đề tài: “Mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam (qua nghiên cứu một số ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Bắc tông)” làm công trình nghiên cứu của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích Trên cơ sở hệ thống hóa một số nội dung lý luận về mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian ở Việt Nam, luận án tập trung làm rõ cơ sở hình thành, cơ chế tác động, phương thức thể hiện cũng như những biểu hiện cụ thể của mối quan hệ này qua một số ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Bắc tông; trên cơ sở đó chỉ ra xu hướng và đề xuất một số kiến nghị nhằm phát huy những giá trị văn hoá của mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian ở nước ta hiện nay, đặc biệt là trong công tác bảo tồn và phát huy những giá trị của di sản văn hóa Phật giáo.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhiệm vụ - Hệ thống hoá một số nội dung lý luận cơ bản về Phật giáo, tín ngưỡng dân gian Việt Nam và mối quan hệ giữa chúng. - Phân tích biểu hiện mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian qua một số ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Bắc tông ở Việt Nam. - Phân tích xu hướng biến đổi và đề xuất một số kiến nghị, giải pháp nhằm phát huy những giá trị văn hoá của mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian ở nước ta hiện nay.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu Luận án nghiên cứu mối quan hệ giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam thể hiện qua một số ngôi chùa tiêu biểu của Phật giáo Bắc tông. Những ngôi chùa được tác giả luận án khảo sát để thu thập tài liệu và trích dẫn trong luận án, gồm: + Ở miền Bắc: Chùa Thầy, chùa Trăm Gian, chùa Bối Khê, chùa Dâu, chùa Một Cột, chùa Bà Đá, chùa Bằng, chùa Lý Triều Quốc Sư, chùa Trấn Quốc, chùa Hoàng Mai, chùa Kim Liên; chùa Láng, chùa Duệ Tú, chùa Yên Phú, chùa Quảng Bá, chùa Thành, chùa Tam Thanh, chùa Tiên, chùa Giám, chùa Keo (Nam Định), chùa Cổ Lễ, chùa Trông, chùa Đại Bi, chùa Lương, chùa Keo (Thái Bình).

+ Ở miền Trung: 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chùa Tượng Sơn, chùa Am, chùa Từ Hiếu, chùa Linh Ứng, chùa Thiên Mụ, chùa Linh Sơn - Đông Thiền, chùa Tiên Phước, chùa Thanh Quang, chùa Tam Thai, Động Huyền Không. + Ở miền Nam: Chùa Giác Lâm, chùa Giác Viên, chùa Sùng Hưng, chùa Tam Bảo, chùa Hội Khánh, chùa Vĩnh Tràng…. Ngoài ra, một số chùa khác cũng được tác giả khai thác từ nguồn tài liệu tham khảo.