Luận án tiến sĩ mô hình chuỗi thời gian phi tuyến star trong phân tích và dự báo

LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả trong Luận án là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ một công trình nào. Tác giả luận án Nguyễn Minh Hải Lời cảm ơn ðầu tiên, tôi chân thành cảm ơn Bộ Giáo dục & ðào tạo, Trường ðại Học Kinh tế Quốc dân và Viện ñào tạo Sau ñại học ñã tạo ñiều kiện cho tôi ñược học tập, làm nghiên cứu sinh và ñã quan tâm ñộng viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu. Tôi xin bày tỏ lời cám ơn chân thành và sự kính trọng ñối với GS.

Nguyễn Khắc Minh và PGS. Ngô Văn Thứ, các Thầy ñã nhận tôi làm nghiên cứu sinh và hướng dẫn trong suốt quá trình thực hiện bản Luận án này. Các Thầy ñã tận tình chỉ bảo cả về lĩnh vực khoa học cũng như trong cuộc sống. Tôi ñã học ñược rất nhiều từ những ñiều chỉ dẫn, những buổi thảo luận và từ nhân cách của các Thầy.

Tôi cảm phục những hiểu biết sâu sắc về chuyên môn, những khả năng cũng như sự tận tình của các Thầy. Những kiến thức mà tôi nhận ñược từ các Thầy không chỉ là bản Luận án mà trên hết là cách nhìn nhận, ñánh giá cũng như phương thức giải quyết vấn ñề một cách toàn diện trong khoa học và sự trải nghiệm của cuộc sống. Tôi xin trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô trong khoa Toán Kinh Tế, Viện ñào tạo Sau ñại học, Trường ðH Kinh tế Quốc dân ñã ñộng viên, giúp ñỡ tôi rất nhiều trong suốt quá trình thực hiện các thực nghiệm cũng như thảo luận, giải thích kết quả thực nghiệm, ñồng thời có những ñóng góp gợi mở quý báu trong quá trình tôi hoàn thiện Luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Viện ñào tạo Sau ñại học về sự ủng hộ to lớn và những lời khuyên bổ ích trong suốt thời gian tôi làm nghiên cứu sinh.

Và cuối cùng, xin trân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trường ðại học Quang Trung và Ban Chủ nhiệm Khoa Kỹ thuật và Công nghệ, cũng như bạn bè ñồng nghiệp ñã ủng hộ và tạo mọi ñiều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành Luận án. Hà Nội, tháng 4 năm 2014 Tác giả Luận án Nguyễn Minh Hải MỤC LỤC LỜI CAM ðOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC HÌNH DANH MỤC CÁC BẢNG PHẦN MỞ ðẦU .1 Chương 1: TỔNG QUAN VỀ MÔ HÌNH HỒI QUY CHUYỂN TIẾP TRƠN TRONG PHÂN TÍCH KINH TẾ VĨ MÔ. Cơ sở lý thuyết mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn. Mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn (STR).

Trường hợp hàm chuyển tiếp trơn là hàm logistic tổng quát (LSTR). Trường hợp hàm chuyển tiếp trơn là hàm mũ (ESTR). Mô hình tự hồi quy chuyển tiếp trơn (STAR). Mô hình tự hồi quy chuyển tiếp trơn logistic (LSTAR).

Mô hình tự hồi quy chuyển tiếp trơn mũ (ESTAR). Quy trình mô hình hóa LSTR. Thiết lập mô hình. Ước lượng các tham số của mô hình LSTR.

Kiểm ñịnh thu hẹp mô hình. ðánh giá chất lượng mô hình bằng các kiểm ñịnh. Tổng quan về nghiên cứu mô hình chuỗi thời gian chuyển tiếp trơn trên thế giới. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài và trong nước về lạm phát.

Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài và trong nước về cầu tiền. Một số hướng nghiên cứu khác ở trong và ngoài nước có ứng dụng mô hình chuỗi thời gian phi tuyến. Tóm tắt chương 1.41 Chương 2: PHÂN TÍCH DIỄN BIẾN LẠM PHÁT, VAI TRÒ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ TRONG KIỂM SOÁT LẠM PHÁT Ở VIỆT NAM. Diễn biến lạm phát Việt Nam giai ñoạn từ 2000 ñến 2011.

Diễn biến lạm phát trong giai ñoạn 2000-2006. Lạm phát trong giai ñoạn từ 2007-2011. Mối quan hệ giữa lạm phát và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam trong giai ñoạn 2000-2011. Vai trò của chính sách tiền tệ trong kiểm soát lạm phát từ năm 2000 ñến 2011.

Quy trình hoạt ñộng của của chính sách tiền tệ. Cơ chế lan truyền của CSTT ñến tăng trưởng kinh tế và lạm phát. Hoạt ñộng ñiều hành CSTT của NHNN trong kiểm soát lạm phát và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam giai ñoạn 2000-2011. Phân tích các nhân tố cơ bản quyết ñịnh ñến lạm phát Việt Nam trong giai ñoạn 2000-2011.

Lạm phát bị ảnh hưởng bởi nhân tố tâm lý, kỳ vọng. Ảnh hưởng bởi nhân tố thay ñổi sản lượng. Ảnh hưởng từ giá dầu thế giới. Ảnh hưởng từ tăng trưởng tiền tệ.

Tóm tắt chương 2.89 Chương 3: XÂY DỰNG CÁC MÔ HÌNH CHUỔI THỜI GIAN PHI TUYẾN CHO PHÂN TÍCH LẠM PHÁT, CẦU TIỀN Ở VIỆT NAM GIAI ðOẠN 2000-2011. Thực trạng về nghiên cứu lạm phát ở Việt Nam trong thời gian gần ñây. Xây dựng ñường Phillips phi tuyến phân tích lạm phát theo cách tiếp cận hồi quy chuyển tiếp trơn. Xây dựng mô hình.

Mô tả số liệu và thống kê các biến. Kết quả kiểm ñịnh chỉ ñịnh mô hình. Ước lượng mô hình phi tuyến. Phân tích kết quả.

Kết luận và ñề xuất giải pháp. Dự báo lạm phát cho các năm 2012, 2013. Xây dựng hàm cầu tiền phi tuyến xác ñịnh ngưỡng lạm phát theo tiếp cận hồi quy chuyển tiếp trơn. Xây dựng hàm cầu tuyến phi tuyến dạng chuyển tiếp trơn.

Mô tả số liệu và thống kê các biến. Kết quả kiểm ñịnh chỉ ñịnh hàm cầu tiền theo tiêu chuẩn STR. Ước lượng hàm cầu tiền phi tuyến. Một số phân tích kết quả ước lượng.

Tóm tắt chương 3.125 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .127 CÔNG TRÌNH TÁC GIẢ ðà CÔNG BỐ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Nguyên văn CCTT Cán cân thanh toán CPI (Consumer Price Index) Chỉ số giá tiêu dùng TGHð Tỷ giá hối ñoái NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTW Ngân hàng Trung ương NHTM Ngân hàng thương mại CSTT Chính sách tiền tệ CSTG Chính sách tỷ giá ECM (Error Correction Model) Mô hình hiệu chỉnh sai số ESTAR (Exponential Smooth Transition Mô hình tự hồi quy chuyển Autoregressive Model) tiếp trơn mũ ESTR (Exponential Smooth Transition Mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn mũ Model) GDP (Gross Domestic Product) Tổng sản phẩm quốc nội GSO (General Statistics Office) Tổng cục Thống kê IMF (International Monetary Fund) Quỹ tiền tệ Quốc tế LSTAR (Logistic Smooth Transition Mô hình tự hồi quy chuyển tiếp trơn Logistic Autoregressive Model) LSTR (Logistic Smooth Transition Model) Mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn Logistic M1 Tổng khối lượng tiền hẹp (tổng khối lượng tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng và các khoản tiền gửi không kỳ hạn) M2 Tổng phương tiện thanh toán (tổng lượng tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng + tiền gửi VNð và bằng ngoại tệ của dân cư, doanh nghiệp tại các NHTM NID (Normally and Independently Phân phối chuẩn Distributed) NSNN Ngân sách Nhà nước PAM (Partial Adjustment Model) Mô hình hiệu chỉnh từng phần STR (Smooth Transition Models) Mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn TGHð Tỷ giá hối ñoái TTTC Thị trường tài chính USD (United States Dollar) ðôla Mỹ VECM (Vector Error Correction Model) Mô hình véc tơ hiệu chỉnh sai số VNð Việt Nam ðồng WTO (World Trade Organization) Tổ chức thương mại Thế giới WB (World Bank) Ngân hàng Thế giới DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. ðồ thị của hàm LSTR1 với c = 1. ðồ thị của hàm LSTR2 với c1 = -1, c2 =1. ðồ thị của hàm ESTR với c1* = 0.

ðồ thị của hàm LSTAR1 với K = 1, γ = 0. ðồ thị ứng 1 với giá trị thấp nhất của γ nằm gần ñường thẳng G (γ , c, st ) =. ðồ thị của hàm LSTAR 2 với K = 2, γ = 0. ðồ thị ứng 1 với giá trị thấp nhất của γ nằm gần ñường thẳng G (γ , c, st ) =.

ðồ thị của hàm ESTAR với γ = 0. Tăng trưởng kinh tế và lạm phát, 2000-2011. Biểu ñồ chỉ số giá tiêu dùng (CPI) các tháng năm 2000. Tốc ñộ tăng trưởng và tỷ lệ lạm phát, thời kỳ 2000-2006.

Biểu ñồ chỉ số giá tiêu dùng (CPI) các tháng năm 2008. Biểu ñồ chỉ số giá tiêu dùng (CPI) các tháng năm 2009. Biểu ñồ chỉ số giá tiêu dùng (CPI) các tháng năm 2010. Biểu ñồ chỉ số giá tiêu dùng (CPI) các tháng năm 2011.

Tốc ñộ tăng trưởng GDP và tỉ lệ lạm phát từ quý I/2000 ñến quý IV/2012. Quy trình hoạt ñộng CSTT của NHTW. Cơ chế lan truyền của CSTT ñến lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Lạm phát, tín dụng, GDP và tốc ñộ tăng M2 từ 2000 – 2011.

Tóm tắt vai trò của chính sách tiền tệ ở Việt Nam, từ 2007-2011. Mối quan hệ giữa tăng trưởng sản lượng thực, sản lượng tiềm năng và chỉ số CPI, 2000-2010. Quan hệ giá dầu thế giới và lạm phát ở Việt Nam, 2000-2011. Tín dụng cho nền kinh tế, huy ñộng và M2 (% GDP).

Các kênh truyền tải ñến lạm phát. ðồ thị của mô tả các biến trong mô hình hồi quy chuyển tiếp trơn của ñường Phillips có bổ sung yếu tố kỳ vọng. Giá trị ngưỡng của biến chuyển tiếp GAPt-1. ðồ thị biễu diễn quá trình chuyển tiếp trơn của mô hình LSTR1 .107 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.

Hành vi của yt-d ñối với các giá trị trung gian của y trong mô hình LSTAR. Hành vi của yt-d trong mô hình ESTAR. Mục tiêu của chính sách tiền tệ trong giai ñoạn 2000-2006. Mục tiêu của chính sách tiền tệ trong giai ñoạn 2007-2011.

Mục tiêu và kết quả thực hiện của chính sách tiền tệ trong giai ñoạn 2001-2006. Mục tiêu và kết quả thực hiện của chính sách tiền tệ trong giai ñoạn 2007-2011. So sánh quốc tế về tốc ñộ tăng trưởng (%) trong giai ñoạn 2007-2011. Xuất, nhập khẩu và cán cân thương mại.

Mô tả các biến cơ sở và ký hiệu sử dụng. Tóm tắt thống kê mô tả của các biến cơ sở ñược sử dụng. Kiểm ñịnh nghiệm ñơn vị của các biến ñưa vào mô hình STR. Kết quả chọn lựa ñộ trễ cho mô hình STR ñường cong Phillips.

Kiểm ñịnh tuyến tính dựa vào chỉ ñịnh của STR. Kết quả ước lượng mô hình hai cơ chế LSTR1 của lạm phát. Kết quả dự báo dlnCPI từ mô hình cho năm 2011. So sánh giá trị của kết quả dự báo và giá trị thực của tỷ lệ lạm phát cho CPI cho năm 2011.

Kết quả dự báo về tốc ñộ tăng trưởng lạm phát năm 2012 và 2013. Kết quả kiểm ñịnh lồng nhau ñể chọn biến lạm phát. Tên biến trong mô hình ñược sử dụng. Tóm tắt thống kê mô tả của các biến số ñược sử dụng trong mô hình hàm cầu tiền R .