Luận án tiến sĩ luật học pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ m

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN NGỌC ANH ĐÀO PHÁP LUẬT VỀ SỬ DỤNG CÁC CÔNG CỤ KINH TẾ TRONG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI - 2013 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN NGỌC ANH ĐÀO PHÁP LUẬT VỀ SỬ DỤNG CÁC CÔNG CỤ KINH TẾ TRONG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành : Luật Kinh tế Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. PHẠM HỮU NGHỊ HÀ NỘI - 2013 HÀ NỘI – 2013 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận án đều được trích dẫn nguồn trung thực. Những kết luận khoa học của Luận án chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Ngọc Anh Đào MỤC LỤC Trang MỤC LỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ 7 LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 7 1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới 7 1. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam 10 1.

Mấy nhận định về tình hình nghiên cứu 16 1. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu 17 1. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu 17 1. Phương pháp nghiên cứu 20 Kết luận chương 1 21 CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁP LUẬT SỬ 23 DỤNG CÁC CÔNG CỤ KINH TẾ TRONG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 2.

Công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường: Khái niệm, đặc 23 điểm và vai trò 2. Khái niệm công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường 23 2. Đặc điểm của công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường 24 2. Vai trò của công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường 26 2.

Pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi 29 trường: Khái niệm, nội hàm, các nguyên tắc, tiêu chí và các nguồn 2. Khái niệm pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong 29 bảo vệ môi trường 2. Nội hàm của pháp luật về sử dụng công cụ kinh tế trong 31 bảo vệ môi trường 2. Các nguyên tắc cơ bản của việc áp dụng pháp luật về sử 33 dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường 2.

Tiêu chí cơ bản xác định mức độ phù hợp của pháp luật về 36 sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường 2. Nguồn của pháp luật về các công cụ kinh tế trong bảo vệ 38 môi trường 2. Kinh nghiệm một số nước về pháp luật sử dụng các công 43 cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường và gợi mở cho Việt Nam 2. Kinh nghiệm pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế 43 trong bảo vệ môi trường của một số nước trên thế giới 2.

Bài học kinh nghiệm về pháp luật sử dụng các công cụ 55 kinh tế trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam Kết luận chương 2 60 CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ SỬ DỤNG CÁC 61 CÔNG CỤ KINH TẾ TRONG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM 3. Pháp luật về chính sách tài trợ để quản lý và bảo vệ môi 61 trường 3. Pháp luật về ngân sách nhà nước trong bảo vệ môi trường 61 3. Pháp luật về Quỹ Bảo vệ môi trường 65 3.

Pháp luật về nhóm các công cụ kinh tế kích thích lợi ích 72 kinh tế 3. Pháp luật về thuế bảo vệ môi trường 72 3. Pháp luật về phí bảo vệ môi trường 81 3. Pháp luật về nhóm các công cụ nâng cao trách nhiệm xã 101 hội trong hoạt động bảo vệ môi trường 3.

Pháp luật về ký quỹ để cải tạo, phục hồi môi trường trong 101 hoạt động khai thác khoáng sản 3. Pháp luật về đặt cọc - hoàn trả 108 3. Pháp luật về nhãn sinh thái 108 3. Pháp luật về chế tài xử phạt các hành vi vi phạm pháp 109 luật về bảo vệ môi trường 3.

Hệ thống các văn bản pháp luật về xử lí vi phạm liên quan 110 đến việc áp dụng chế tài xử phạt trong lĩnh vực bảo vệ môi trường 3. Tình hình thực thi việc kiểm tra, thanh tra và xử lý vi 113 phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường 3. Đánh giá hiệu lực quản lý nhà nước trong hoạt động kiểm 116 tra, thanh tra và xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường Kết luận chương 3 120 CHƯƠNG 4 QUAN ĐIỂM, YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP HOÀN 122 THIỆN PHÁP LUẬT VỀ SỬ DỤNG CÁC CÔNG CỤ KINH TẾ TRONG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM 4. Quan điểm và mục tiêu hoàn thiện hệ thống pháp luật về 122 sử dụng các công cụ kinh tế bảo vệ môi trường ở Việt Nam 4.

Quan điểm hoàn thiện hệ thống pháp luật về sử dụng các 122 công cụ kinh tế bảo vệ môi trường ở Việt Nam 4. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống pháp luật về sử dụng các 125 công cụ kinh tế bảo vệ môi trường ở Việt Nam 4. Các yêu cầu đối với pháp luật về sử dụng các công cụ 126 kinh tế trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam 4. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về sử dụng các công cụ 128 kinh tế trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam 4.

Nhóm các giải pháp chung 129 4. Nhóm các giải pháp cụ thể 134 Kết luận chương 4 149 KẾT LUẬN 151 NHỮNG CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ 154 LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 155 PHỤ LỤC 166 BẢNG CHỮ VIẾT TẮT 1. BVMT Bảo vệ môi trường 2. BOD Biological Oxygen Demand: Nhu cầu oxy tối thiểu 3.

BPP Beneficiary Pay Principle: Nguyên tắc “Người hưởng thụ phải trả tiền” 4. BLHS Bộ luật hình sự 5. CAC Command and control – Mệnh lệnh và kiểm soát 6. CCKT EIs - Economic instruments – công cụ kinh tế 7.

CNH – HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa 8. COD Chemical Oxygen Demand: Nhu cầu oxy hóa học 9. CTR Chất thải rắn 10. DN Doanh nghiệp 11.

GDP Thu nhập bình quân của Quốc gia 12. KCN – KCX Khu công nghiệp – Khu chế xuất 13. KT – XH Kinh tế - xã hội 14. KTTT Kinh tế thị trường 15.

LEFASO Hiệp hội Da giày Việt Nam 16. OECD Organization of Economic Cooperation and Development: Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế 17. PPP Pollution Pay Principle: Nguyên tắc “Người gây ô nhiễm phải trả tiền” 18. QMT Quỹ môi trường 19.

NSNN Ngân sách Nhà nước 20. TN&MT Tài nguyên và Môi trường 21. TW Trung ương 22. UBND Ủy ban nhân dân 23.VASEP Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu Thủy sản Việt Nam 24.VITAS Hiệt hội Dệt may Việt Nam 25.VPHC Vi phạm hành chính 26.

WHO Tổ chức y tế thế giới MỞ ĐẦU Cùng xu thế chung của thế giới, là một quốc gia đang phát triển, Việt Nam đã đạt được những thành công nhất định trong xóa đói, giảm nghèo, song lại phải đương đầu với những thách thức lớn lao về môi trường. Những thách thức này đòi hỏi Đảng và Nhà nước phải sớm tìm ra các giải pháp giải quyết có hiệu quả các vấn đề môi trường ở Việt Nam. Nhận thức được điều đó, trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm đến việc thực hiện các biện pháp khác nhau để BVMT. Nghị quyết số 24- NQ/TW ngày 03/6/2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 7 (Khóa XI) về chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường đã khẳng định: “Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường là những vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, có tầm ảnh hưởng lớn, quan hệ, tác động qua lại, cùng quyết định sự phát triển bền vững của đất nước; là cơ sở, tiền đề cho hoạch định đường lối, chính sách phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội.

Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của cả hệ thống chính trị; là trách nhiệm và nghĩa vụ của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư, trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự tham gia, giám sát của toàn xã hội”. Nghị quyết khẳng định: “Môi trường là vấn đề toàn cầu. Bảo vệ môi trường vừa là mục tiêu, vừa là một nội dung cơ bản của phát triển bền vững. Tăng cường bảo vệ môi trường phải theo phương châm ứng xử hài hòa với thiên nhiên, theo quy luật tự nhiên, phòng ngừa là chính; kết hợp kiểm soát, khắc phục ô nhiễm, cải thiện môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; lấy bảo vệ sức khỏe nhân dân làm mục tiêu hàng đầu; kiên quyết loại bỏ những dự án gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Đầu tư cho bảo vệ môi trường là đầu tư cho phát triển bền vững”. Bên cạnh đó, trong Chiến lược Bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 khẳng định quan điểm :“Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của toàn xã hội, là nghĩa vụ của mọi người dân; phải được thực hiện thống nhất trên cơ sở xác định rõ trách nhiệm của các Bộ, ngành, phân cấp cụ thể giữa Trung ương và địa phương; kết hợp phát huy vai trò của cộng đồng, các tổ chức quần chúng và hợp tác với các nước trong khu vực và trên thế giới… ” 1 Một trong những công cụ quan trọng trong việc bảo vệ môi trường luôn được Đảng và Nhà nước ta coi trọng là hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường. Định hướng xây dựng, hoàn thiện pháp luật về môi trường được coi là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế bền vững, thực hiện tốt các cam kết quốc tế của Việt Nam. Nghị quyết 24-NQ/TW cũng khẳng định “Chú trọng xây dựng và hoàn thiện pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và các lĩnh vực có liên quan như đầu tư, thuế, xử lý vi phạm hành chính, dân sự.

theo hướng bổ sung, kết hợp khắc phục các chồng chéo, xung đột pháp luật nhằm tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho việc thực hiện các nhiệm vụ. Hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, xung đột trong ứng phó với biến đổi khí hậu, khai thác, sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường. Sửa đổi, bổ sung các chế tài hành chính, kinh tế, hình sự.