Luận án tiến sĩ luật học giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng với thương n

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN TRỌNG ĐIỆP GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP GIỮA NGƯỜI TIÊU DÙNG VỚI THƯƠNG NHÂN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Lê Mai Thanh 2. Bùi Nguyên Khánh 2 HÀ NỘI - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kì công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Trọng Điệp DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BLDS Bộ luật Dân sự BLHS Bộ luật Hình sự Bộ luật TTDS Bộ luật Tố tụng Dân sự CAA Nhật Bản Tổng cục Bảo vệ Người tiêu dùng Nhật Bản GQTC Giải quyết tranh chấp Luật BVQLNTD Luật Bảo vệ Quyền lợi người tiêu dùng NTD Người tiêu dùng TANDTC Tòa án nhân dân tối cao UBND Ủy ban nhân dân VIAC Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Danh mục từ viết tắt Mục Lục Danh mục bảng, hình MỤC LỤC. 1 DANH MỤC BẢNG, HÌNH. 9 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT. 9 VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

21 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP. 21 GIỮA NGƯỜI TIÊU DÙNG VỚI THƯƠNG NHÂN. Quan hệ pháp luật tiêu dùng. Chủ thể trong quan hệ pháp luật tiêu dùng.

Khách thể của quan hệ pháp luật tiêu dùng. Nội dung và đặc điểm của quan hệ pháp luật tiêu dùng. Tranh chấp và phương thức giải quyết tranh chấp tiêu dùng. Tranh chấp và phân loại tranh chấp tiêu dùng.

Phương thức giải quyết tranh chấp tiêu dùng. Pháp luật giải quyết tranh chấp tiêu dùng. Đặc trưng pháp luật về giải quyết tranh chấp tiêu dùng. Pháp luật về giải quyết tranh chấp tiêu dùng.

59 2 THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP. 59 GIỮA NGƯỜI TIÊU DÙNG VỚI THƯƠNG NHÂN TẠI VIỆT NAM. Thực trạng giải quyết tranh chấp tiêu dùng bằng biện pháp hành chính. Pháp luật điều chỉnh.

Thực tiễn áp dụng. Thực trạng giải quyết tranh chấp tiêu dùng bằng biện pháp thay thế. Thương lượng. Thực trạng giải quyết tranh chấp tiêu dùng bằng Tòa án.

Pháp luật điều chỉnh .2 Thực tiễn áp dụng. 124 HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP. 124 GIỮA NGƯỜI TIÊU DÙNG VỚI THƯƠNG NHÂN. Quan điểm và định hướng hoàn thiện pháp luật giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng với thương nhân.

Giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Hoàn thiện các phương thức giải quyết tranh chấp. Đối với giải quyết tranh chấp thông qua hành chính. Giải quyết tranh chấp thông qua biện pháp thay thế.

Giải quyết tranh chấp thông qua khởi kiện tại tòa án. Giải pháp hỗ trợ nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng với thương nhân. Tăng cường xã hội hóa cơ chế bảo vệ. Giải pháp tuyên truyền.

Giải pháp liên kết doanh nghiệp trong hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. 142 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 156 167 DANH MỤC BẢNG, HÌNH Bảng 2. Ưu điểm và nhược điểm của các phương thức giải quyết Error tranh chấp giữa người tiêu dùng với thương nhân : Refer ence sourc e not foun d Bảng 2.

Cơ quan quản lý hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Error trong ASEAN : Refer ence sourc e not foun d Hình 2. Mô tả quy trình khiếu nại bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại Error Việt Nam : Refer ence sourc e not foun d 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh hoạt động trao đổi hàng hóa, dịch vụ ngày càng phát triển không chỉ giới hạn bởi biên giới quốc gia mà mở rộng ra khu vực và toàn thế giới thì pháp luật điều chỉnh các hoạt động này, đặc biệt là quan hệ tiêu dùng đã được mở rộng ở cả ba cấp độ: quốc gia, khu vực và quốc tế. Nhiều quốc gia ở khắp Châu Á, Châu Âu và Châu Mỹ đã sớm xây dựng hệ thống pháp luật điều chỉnh quan hệ tiêu dùng như Luật Bảo vệ người tiêu dùng (Consumer Protection Act) của Anh năm 1987, Luật Bảo vệ người tiêu dùng của Ấn Độ năm 1986… Hệ thống pháp luật điều chỉnh quan hệ tiêu dùng nhanh chóng phát triển với nhiều nguyên tắc và chế định mới mà thông qua đó vị thế của người tiêu dùng trong mối quan hệ với bên cung ứng hàng hóa, dịch vụ trở nên cân bằng hơn.

Tuy vậy, tranh chấp về quyền và lợi ích giữa hai chủ thể bao gồm thương nhân cung ứng hàng hóa, dịch vụ và một bên là cộng đồng người tiêu dùng vẫn luôn tồn tại và phát sinh như một tất yếu. Khi mối quan hệ này càng mở rộng ra ngoài phạm vi lãnh thổ quốc gia về địa lý, mở rộng về quy mô và phạm vi thị trường tiếp nhận hàng hóa, hay tính chất phức tạp của chuỗi cung ứng hàng hóa cũng đồng nghĩa với sự gia tăng về lượng và tính chất phức tạp của các tranh chấp tiêu dùng, đòi hỏi những nghiên cứu thấu đáo và đầy đủ về nội hàm quan hệ tiêu dùng để từ đó có cách thức lập pháp phù hợp để bảo đảm quyền lợi của hai bên khi tranh chấp phát sinh. Trước những tiền đề đó, kế thừa kinh nghiệm lập pháp trong hoạt động bảo vệ người tiêu dùng, Việt Nam đã ban hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng từ năm 2010 cùng các văn bản hướng dẫn. Tuy nhiên, hiệu quả thực thi pháp luật và thực tiễn nghiên cứu về quan hệ pháp luật tiêu dùng, các phương thức giải quyết tranh chấp tiêu dùng hiện nay ở Việt Nam còn rất hạn chế, trong khi hoạt động xây dựng luật còn cứng nhắc và chưa tính tới những đặc thù riêng có trong môi trường pháp lý Việt Nam.

Nhiều vấn đề pháp lý đụng chạm tới các ngành luật khác như pháp luật dân sự, tố tụng dân sự… khiến giới học giả và các nhà lập pháp chưa thể 2 giải quyết trong bối cảnh yêu cầu đặt ra đối với hoạt động lập pháp, lập quy ngày càng cao. Nhiều quy phạm được ban hành với mục đích điều chỉnh tốt hơn mối quan hệ tiêu dùng, tuy nhiên lại không thiếu hướng dẫn nên mất tính thực tiễn như: khởi kiện tập thể; tố tụng rút gọn… Trước yêu cầu đó, tác giả đã nhìn nhận nội dung nghiên cứu quan hệ pháp luật tiêu dùng nói chung và các phương thức giải quyết tranh chấp tiêu dùng nói riêng một cách có hệ thống với cơ sở lý luận và thực tiễn rõ ràng sẽ là căn cứ quan trọng nhằm hình thành những nhận thức đúng đắn về phạm vi điều chỉnh của pháp luật, giá trị chuẩn mực về vị thế của các chủ thể, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể khi tham gia.… Điều này sẽ góp phần xây dựng nên chân giá trị của “sự công bằng” trong mối quan hệ giữa người tiêu dùng và người cung ứng hàng hóa, dịch vụ. Vì vậy, tác giả lựa chọn “Giải quyết tranh chấp giữa người tiêu dùng với thương nhân ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài nghiên cứu luận án. Đối tượng và mục đích nghiên cứu 2.

Đối tượng nghiên cứu (i) Các quan điểm, nghiên cứu, học thuyết về quan hệ pháp luật tiêu dùng, phương thức giải quyết tranh chấp tiêu dùng và cơ chế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. (ii) Hệ thống các văn bản pháp luật của Việt Nam cũng như thế giới về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. (iii) Thực tiễn tại Việt Nam. (iv)Kinh nghiệm pháp lý nước ngoài trong việc xây dựng cơ chế GQTC NTD 2.

Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của luận án là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về giải quyết tranh chấp tiêu dùng; phân tích, đánh giá các nội dung lí luận liên quan tới quan hệ pháp luật tiêu dùng, các phương thức giải quyết tranh chấp tiêu dùng của Việt Nam và kinh nghiệm một số quốc gia trên thế giới về giải quyết tranh chấp tiêu dùng, đồng thời luận án đề xuất các giải pháp tăng cường hiệu quả bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong quá trình giải quyết tranh chấp. Phạm vi nghiên cứu Luận án tập trung nghiên cứu một cách có hệ thống, sâu sắc những khía cạnh pháp lý của từng thành tố trong quan hệ pháp luật tiêu dùng như chủ thể, khách thể, nội dung, giải quyết tranh chấp tiêu dùng theo các phương thức hành chính, thay thế và Tòa án. Luận án sử dụng căn cứ pháp luật, cơ chế Việt Nam hiện hành và kinh nghiệm thiết lập cơ chế của các nước nhằm đảm bảo vị thế người tiêu dùng khi phát sinh tranh chấp với thương nhân. Nghiên cứu còn sử dụng thực tiễn giải quyết tranh chấp tiêu dùng ở Việt Nam cũng như pháp luật bảo vệ người tiêu dùng của một số quốc gia phát triển nhằm đánh giá về quy định pháp luật bảo vệ người tiêu dùng của Việt Nam và đưa ra những quan điểm hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp tiêu dùng.

tại Việt Nam hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu, hệ thống hoá các công trình khoa học của các tác giả đi trước có liên quan đến đề tài luận án, tác giả kế thừa có chọn lọc và phát triển ý tưởng khoa học, từ đó đưa ra những luận điểm của mình về vấn đề nghiên cứu.