Luận án tiến sĩ kỹ thuật nghiên cứu phát triển các lược đồ chữ ký số tập thể

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN KỸ THUẬT QUÂN SỰ LƯU HỒNG DŨNG NGHIÊN CỨU, PHÁT TRIỂN CÁC LƯỢC ĐỒ CHỮ KÝ SỐ TẬP THỂ LUẬN ÁN TIẾN SỸ KỸ THUẬT HÀ NỘI - 2013 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN KỸ THUẬT QUÂN SỰ LƯU HỒNG DŨNG NGHIÊN CỨU, PHÁT TRIỂN CÁC LƯỢC ĐỒ CHỮ KÝ SỐ TẬP THỂ Chuyên ngành : KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ Mã số: 62 52 02 03 LUẬN ÁN TIẾN SỸ KỸ THUẬT NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. TS Vũ Minh Tiến 2. TS Nguyễn Văn Liên HÀ NỘI - 2013 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả trình bày trong Luận án là trung thực và chưa từng được công bố ở bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

ii MỤC LỤC MỞ ĐẦU. KHÁI QUÁT VỀ MÔ HÌNH CHỮ KÝ SỐ TẬP THỂ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI.1 Một số khái niệm và thuật ngữ liên quan.1 Một số khái niệm.2 Các thuật ngữ liên quan.2 An toàn thông tin trong các hệ thống truyền tin.1 Các hệ thống truyền tin và một số vấn đề về an toàn thông tin.2 Giải pháp an toàn thông tin trong các hệ thống truyền tin.3 Hướng nghiên cứu của đề tài luận án.2 Mô hình chữ ký số tập thể.3 Lược đồ chữ ký số tập thể.4 Kết luận Chương 1. PHÁT TRIỂN CÁC LƯỢC ĐỒ CHỮ KÝ SỐ TẬP THỂ DỰA TRÊN HỆ MẬT RSA.1 Hệ mật RSA.1 Thuật toán hình thành khóa.2 Thuật toán mật mã khóa công khai RSA.3 Thuật toán chữ ký số RSA.4 Cơ sở xây dựng hệ mật RSA.2 Xây dựng lược đồ cơ sở dựa trên hệ mật RSA.1 Lược đồ cơ sở - LD 1.2 Tính đúng đắn của lược đồ cơ sở LD 1.3 Mức độ an toàn của lược đồ cơ sở LD 1.3 Xây dựng lược đồ chữ ký số tập thể.1 Lược đồ chữ ký số đơn - LD 1.2 Lược đồ đa chữ ký song song - LD 1.3 Lược đồ đa chữ ký nối tiếp - LD 1.4 Kết luận Chương 2. PHÁT TRIỂN CÁC LƯỢC ĐỒ CHỮ KÝ SỐ TẬP THỂ DỰA TRÊN HỆ MẬT ELGAMAL VÀ CHUẨN CHỮ KÝ SỐ GOST R34.1 Hệ mật ElGamal và chuẩn chữ ký số GOST R34.1 Hệ mật ElGamal.2 Chuẩn chữ ký số GOST R34.3 Cơ sở xây dựng hệ mật ElGamal và Chuẩn chữ ký số GOSTR34.2 Xây dựng lược đồ cơ sở dựa trên hệ mật ElGamal và chuẩn chữ ký số GOST R34.1 Lược đồ cơ sở loại 1 - LD 2.2 Lược đồ cơ sở loại 2 - LD 2.3 Xây dựng lược đồ chữ ký số tập thể.1 Lược đồ chữ ký số đơn - LD 2.2 Lược đồ chữ ký số đơn và mã hóa - LD 2.3 Lược đồ đa chữ ký song song - LD 2.4 Lược đồ đa chữ ký nối tiếp - LD 2.5 Lược đồ đa chữ ký và mã hóa song song - LD 2.6 Lược đồ đa chữ ký và mã hóa nối tiếp - LD 2.4 Kết luận Chương 3.

133 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ.135 TÀI LIỆU THAM KHẢO.136 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv Các ký hiệu gcd(a,b) Ước số chung lớn nhất của a và b H(.) Hàm băm || Toán tử nối/trộn 2 xâu a|b a là ước số của b IDi Thông tin nhận dạng thực thể cuối Ui M Thông điệp dữ liệu xi Khóa bí mật của thực thể ký Ui yi Khóa công khai của thực thể ký Ui Các chữ viết tắt CA Certificate Authority CRL Certificate Revocation List DSA Digital Signature Algorithm DSS Digital Signature Standard EE End Entity LDAP Lightweight Directory Access Protocol ITU Internet Telecommumications Union ISO International Organization for Standardization PKC Public Key Certificate PKC1 Public Key Cryptography PKI Public Key Infrastructure RA Registration Authority RSA Rivest Shamir Adleman SHA Secure Hash Algorithm v DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1.1 Cấu trúc của một hệ truyền tin cơ bản 10 Hình 1.2 Cấu trúc của một hệ truyền tin an toàn 11 Hình 1.3 Mô hình chữ ký số tập thể với cấu trúc cơ bản 14 Hình 1.4 Mô hình chữ ký số tập thể với cấu trúc phân cấp 15 Hình 1.5 Cấu trúc cơ bản và cơ chế hình thành của một 18 Chứng chỉ khóa công khai Hình 1.6 Cơ chế kiểm tra tính hợp lệ của Chứng chỉ khóa 19 công khai Hình 1.7 Cấu trúc cơ bản và cơ chế hình thành của một 20 Thông báo chứng chỉ bị thu hồi Hình 1.8 Cơ chế hình thành chữ ký số tập thể 21 Hình 1.9 Cơ chế hình thành chữ ký cá nhân của thực thể ký 22 Hình 1.10 Cơ chế hình thành chữ ký của CA 23 Hình 1.11 Cơ chế kiểm tra chữ ký cá nhân 24 Hình 1.12 Cơ chế kiểm tra chữ ký tập thể 25 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, khi mà Chính phủ điện tử và Thương mại điện tử đã trở thành xu hướng tất yếu của hầu hết các quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam, thì chứng thực số [11] sẽ là một yếu tố không thể thiếu được và ngày càng trở nên quan trọng. Việc ra đời chứng thực số không những đảm bảo cho việc xây dựng thành công Chính phủ điện tử và Thương mại điện tử theo nhu cầu phát triển của xã hội mà còn có tác dụng rất to lớn trong việc phát triển các ứng dụng trên mạng Internet. Hạ tầng công nghệ của chứng thực số là Hạ tầng cơ sở khoá công khai (PKI - Public Key Infrastructure) [1] với nền tảng là mật mã khoá công khai (PKC 1 - Public Key Cryptography) [9] và chữ ký số (Digital Signature) [13].

Trong các giao dịch điện tử, chữ ký số được sử dụng nhằm đáp ứng yêu cầu chứng thực về nguồn gốc và tính toàn vẹn của thông tin. Chứng thực về nguồn gốc của thông tin là chứng thực danh tính của những thực thể (con người, thiết bị kỹ thuật,.) tạo ra hay có mối quan hệ với thông tin được trao đổi trong các giao dịch điện tử. Các mô hình ứng dụng chữ ký số hiện tại cho phép đáp ứng tốt các yêu cầu về chứng thực nguồn gốc thông tin được tạo ra bởi những thực thể có tính độc lập. Tuy nhiên, trong các mô hình hiện tại khi mà các thực thể tạo ra thông tin là thành viên hay bộ phận của một tổ chức (đơn vị hành chính, hệ thống kỹ thuật,.) thì nguồn gốc thông tin ở cấp độ tổ chức mà thực thể tạo ra nó là một thành viên hay bộ phận lại không được chứng thực.

Nói cách khác, yêu cầu về việc chứng thực đồng thời danh tính của thực thể tạo ra thông tin và danh tính của tổ chức mà thực thể tạo ra thông tin là một thành viên hay bộ phận của nó không được đáp ứng trong các mô hình ứng dụng chữ ký số hiện tại. Trong khi đó, các yêu cầu như thế ngày càng trở nên thực tế và cần thiết để bảo đảm cho các 2 thủ tục hành chính trong các giao dịch điện tử. Mục tiêu của đề tài Luận án là nghiên cứu, phát triển một số lược đồ chữ ký số theo mô hình ứng dụng mới đề xuất nhằm bảo đảm các yêu cầu chứng thực về nguồn gốc và tính toàn vẹn cho các thông điệp dữ liệu trong các giao dịch điện tử mà ở đó các thực thể ký là thành viên hay bộ phận của các tổ chức có tư cách pháp nhân trong xã hội. Trong mô hình này, các thông điệp điện tử sẽ được chứng thực ở 2 cấp độ khác nhau: thực thể tạo ra nó và tổ chức mà thực thể tạo ra nó là một thành viên hay bộ phận của tổ chức này.

Trong Luận án , mô hình ứng dụng chữ ký số với các yêu cầu đặt ra như trên được gọi là mô hình chữ ký số tập thể và các lược đồ chữ ký số xây dựng theo mô hình như thế được gọi là các lược đồ chữ ký số tập thể. Một hướng nghiên cứu như vậy, có thể hiện tại chưa được đặt ra như một yêu cầu có tính cấp thiết, nhưng trong một tương lai không xa, khi Chính phủ điện tử và Thương mại điện tử cùng với hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông đã phát triển mạnh mẽ thì nhu cầu ứng dụng chữ ký số tập thể trong các dịch vụ chứng thực điện tử sẽ là tất yếu. Trước tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước về chữ ký tập thể thì việc nghiên cứu, phát triển và từng bước đưa chữ ký tập thể ứng dụng vào thực tiễn xã hội là rất cần thiết. Xuất phát từ thực tế đó, NCS đã chọn đề tài “Nghiên cứu, phát triển các lược đồ chữ ký sô tập thể” với mong muốn có những đóng góp vào sự phát triển khoa học và công nghệ chung của đất nước.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của Luận án bao gồm: - Cơ sở của các hệ mật khóa công khai và các lược đồ chữ ký số. - Nguyên lý xây dựng các hệ mật khóa công khai và lược đồ chữ ký số. - Các mô hình ứng dụng mật mã khóa công khai và chữ ký số. Phạm vi nghiên cứu của Luận án bao gồm: 3 - Hệ mật khóa công khai RSA, hệ mật ElGamal, chuẩn chữ ký số GOST R34.10-94 của Liên bang Nga và các cơ sở toán học liên quan.

- Phương pháp mã hóa và giải mã, phương pháp hình thành và kiểm tra chữ ký số, chữ ký số tập thể. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của Luận án bao gồm: - Đề xuất mô hình ứng dụng chữ ký số nhằm đáp ứng các yêu cầu đặt ra khi triển khai một Chính phủ điện tử trong thực tế xã hội, áp dụng phù hợp cho đối tượng là các tổ chức, cơ quan hành chính, các doanh nghiệp,. - Phát triển một số lược đồ chữ ký số theo mô hình đã đề xuất. Phương pháp nghiên cứu - Phát triển một số lược đồ cơ sở dựa trên các hệ mật và các chuẩn chữ ký số được đánh giá có độ an toàn cao, sử dụng các lược đồ này làm cơ sở để xây dựng các lược đồ chữ ký số theo mục tiêu nghiên cứu đặt ra.

- Xây dựng một số lược đồ chữ ký tập thể theo mô hình ứng dụng mới đề xuất có khả năng ứng dụng trong thực tiễn. Nội dung nghiên cứu Nội dung nghiên cứu của Luận án bao gồm: - Các hệ mật RSA, hệ mật ElGamal và chuẩn chữ ký số GOST R34.10-94 của Liên bang Nga. - Phát triển một số lược đồ cơ sở dựa trên hệ mật RSA, hệ mật ElGamal và chuẩn chữ ký số GOST R34. - Xây dựng một số lược đồ chữ ký số dựa trên các lược đồ cơ sở theo mô hình ứng dụng mới đề xuất.