Luận án tiến sĩ kinh tế quản lý tài chính ở ban tôn giáo chính phủ

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HỮU NHƯỜNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2015 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HỮU NHƯỜNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ Chuyên ngành : Quản lý kinh tế Mã số : 62 34 04 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Hữu Thắng HÀ NỘI - 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả Nguyễn Hữu Nhường MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN 7 ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến vấn đề quản lý tài chính 7 1. Khái quát các công trình nghiên cứu có liên quan đến tôn giáo ở 19 Việt Nam 1. Đánh giá chung các kết quả nghiên cứu liên quan đến đề tài luận 25 án và vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG CƠ 35 QUAN NHÀ NƯỚC CÓ HOẠT ĐỘNG SỰ NGHIỆP 2. Khái quát về tài chính trong cơ quan nhà nước có hoạt động sự nghiệp 35 2.

Quản lý tài chính trong cơ quan nhà nước có hoạt động sự nghiệp 47 Chương 3: THỰC TRẠNG TÀI CHÍNH VÀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở 68 BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ 3. Khái quát về quá trình phát triển, tổ chức bộ máy và đặc điểm của 68 Ban Tôn giáo Chính phủ 3. Thực trạng quản lý tài chính ở Ban Tôn giáo Chính phủ 75 3. Đánh giá chung về quản lý tài chính ở Ban Tôn giáo Chính phủ 100 Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ 123 TÀI CHÍNH Ở BAN TÔN GIÁO CHÍNH PHỦ 4.

Bối cảnh hiện nay và phương hướng hoàn thiện quản lý tài chính ở 123 Ban Tôn giáo Chính phủ 4. Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính ở Ban Tôn giáo Chính phủ 135 KẾT LUẬN 152 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN 154 ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 155 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CQNN : Cơ quan nhà nước NSNN : Ngân sách nhà nước QLNN : Quản lý nhà nước TW : Trung ương UBND : Uỷ ban nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3.1: Tình hình thu tài chính của Ban Tôn giáo Chính phủ giai 76 đoạn 2008-2013 Bảng 3.2: Tình hình chi tài chính của Ban Tôn giáo Chính phủ giai 79 đoạn 2008-2013 Bảng 3.3: Cơ sở tính chi quản lý nhà nước giai đoạn 2008-2013 81 Bảng 3.4: Nội dung lập dự toán ngân sách của Ban Tôn giáo Chính 83 phủ giai đoạn 2008 - 2014 Bảng 3.5: Phân bổ dự toán chi thường xuyên của Ban Tôn giáo Chính 86 phủ giai đoạn 2008 - 2014 Bảng 3. Phân bổ dự toán cho mục tiêu chi đầu tư phát triển của Ban 87 Tôn giáo Chính phủ giai đoạn 2008 - 2014 Bảng 3.7: Nội dung chấp hành dự toán ngân sách của Ban Tôn giáo 88 Chính phủ giai đoạn 2008 - 2014 Bảng 3.8: Quyết toán chi ngân sách của Ban Tôn giáo Chính phủ giai 90 đoạn 2008 - 2011 Bảng 3.9: Tổng hợp nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp ở Ban Tôn 93 giáo Chính phủ giai đoạn 2008-2013 Bảng 3.10: Tổng hợp nguồn chi từ hoạt động sự nghiệp 95 Bảng 3.11: Cán bộ phụ trách tài chính của các đơn vị sự nghiệp ở 99 Ban Tôn giáo Chính phủ năm 2013 DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 3.1: Sơ đồ các đơn vị trực thuộc Ban Tôn giáo Chính phủ 70 Hình 3.2: Đánh giá nguồn tài chính cho hoạt động của các đơn vị 78 trực thuộc Ban Tôn giáo Chính phủ Hình 3.3: Tình hình thu - chi tài chính của Ban Tôn giáo Chính phủ 80 giai đoạn 2008-2013 Hình 3.4: Tổng hợp dự toán chi NSNN của Ban Tôn giáo Chính phủ 82 giai đoạn 2008 - 2014 Hình 3.5: Sơ đồ bộ máy quản lý tài chính của Phòng Tài chính - Kế 98 toán Ban Tôn giáo Chính phủ Hình 3.6: Đánh giá hiệu quả công tác lập dự toán thu - chi NSNN 110 của Ban Tôn giáo Chính phủ Hình 3.7: Nhận xét về định mức chi hỗ trợ các tôn giáo 117 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Quản lý tài chính nhà nước là quá trình tác động của nhà nước đến các nguồn tài chính nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước một cách hiệu quả nhất.

Việc quản lý sử dụng nguồn tài chính tại các cơ quan hành chính, sự nghiệp Nhà nước liên quan trực tiếp đến hiệu quả của tài chính nhà nước, do đó đòi hỏi phải có sự quản lý, giám sát, kiểm tra, nhằm tạo động lực khuyến khích các cơ quan hành chính, sự nghiệp tích cực, chủ động tự xác định số biên chế cần có, sắp xếp, tổ chức và phân công lao động hợp lý, nâng cao chất lượng công việc, sử dụng kinh phí với hiệu quả cao, hạn chế những đòi hỏi về tăng biên chế và chi phí hành chính. Thông qua đó, làm cho bộ máy hành chính nhà nước hoạt động có hiệu lực và hiệu quả, đáp ứng nhu cầu và đòi hỏi ngày càng cao của các tổ chức và công dân. Ở Việt Nam, từ khi thực hiện Luật NSNN năm 2002 và Nghị định 60/2003/NĐ-CP ngày 6/6/2003 của Chính phủ và các văn bản quy phạm pháp luật khác, các hoạt động quản lý tài chính ở CQNN được đổi mới căn bản; cơ chế phân cấp quản lý NSNN từng bước được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm tính thống nhất của Nhà nước XHCN, tập trung cho ngân sách trung ương sức mạnh tài chính phù hợp, vừa bảo đảm tính độc lập, tự chủ và quyền hạn của chính quyền địa phương. Nhờ đó, nguồn lực tài chính của Nhà nước được sử dụng có hiệu quả, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ của các cơ quan QLNN.

Ban Tôn giáo Chính phủ Việt Nam là một cơ quan thuộc Bộ Nội vụ, thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn QLNN về lĩnh vực tôn giáo trong phạm vi cả nước; QLNN đối với các dịch vụ công thuộc lĩnh vực tôn giáo theo quy định của pháp luật tại Nghị định 91/2003/NĐ-CP, ngày 13/8/2003. Hoạt động của Ban Tôn giáo Chính phủ vừa thực hiện chức năng QLNN về tôn giáo, vừa tham mưu đề xuất với Đảng, Nhà nước các chủ trương, chính 2 sách về tôn giáo, hướng dẫn cho chức sắc, chức việc, tín đồ các tôn giáo hoạt động theo đúng pháp luật. Đồng thời, cung cấp các dịch vụ công về tôn giáo như xuất bản các ấn phẩm, tài liệu tôn giáo; đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ tôn giáo cho các cán bộ làm công tác tôn giáo, phổ biến hướng dẫn chức sắc, chức việc, tín đồ tôn giáo hoạt động theo đúng pháp luật; các hoạt động thông tin truyền thông. Để đáp ứng hoạt động của đơn vị, hàng năm, Ban Tôn giáo Chính phủ được dự toán nguồn tài chính trên dưới 100 tỷ đồng, đòi hỏi quản lý tài chính ở Ban Tôn giáo Chính phủ phải luôn được chú trọng.

Thực hiện Luật NSNN 2002, các hoạt động tài chính ở Ban Tôn giáo Chính phủ đã từng bước được đổi mới căn bản. Các nguồn lực tài chính của Nhà nước được sử dụng có hiệu quả, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ QLNN về tôn giáo cho các tổ chức, chức sắc, tín đồ của các tôn giáo đang hoạt động trên phạm vi cả nước. Tuy nhiên, các hoạt động tôn giáo rất phức tạp, đa dạng, trong khi nguồn lực tài chính có hạn nên công tác tài chính ở Ban Tôn giáo Chính phủ chưa thực sự đáp ứng những yêu cầu, nhiệm vụ đề ra. Tình hình tôn giáo phức tạp, sự lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch nhằm gây mất ổn định trật tự an toàn xã hội khiến cho nguồn ngân sách dành cho công tác tôn giáo dù có tăng lên hàng năm, song vẫn không đáp ứng được nhu cầu thực tế của công tác tôn giáo, đặc biệt đối với các điểm nóng về tôn giáo.

Đặc trưng nguồn kinh phí duy trì hoạt động của Ban Tôn giáo Chính phủ có rất nhiều các khoản chi đặc thù như hỗ trợ đối với các chức sắc, chức việc các tôn giáo hay chi hỗ trợ cho các hoạt động tôn giáo đòi hỏi một nguồn kinh phí tương đối lớn, trong thời gian dài nên việc cân đối thu - chi từ ngân sách đối với các hoạt động của Ban Tôn giáo Chính phủ là rất khó khăn. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến tình hình quản lý tài chính tại Ban Tôn giáo Chính phủ nói riêng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của Ban nói chung. Vì vậy, nghiên cứu về quản lý tài chính ở một CQNN như Ban Tôn giáo Chính phủ đòi hỏi phải có cái nhìn toàn diện về vấn đề tài chính và quản 3 lý tài chính ở CQNN nói chung và ở Ban Tôn giáo Chính phủ nói riêng, đồng thời phải xem xét tới lĩnh vực hoạt động có tính đặc thù của cơ quan đó mà cụ thể ở đây là lĩnh vực tôn giáo. Từ thực tế đó, việc nghiên cứu làm rõ đặc thù của hoạt động quản lý tài chính nhà nước tại Ban Tôn giáo Chính phủ, phân tích thực trạng và đề xuất những giải pháp phù hợp nhằm góp phần nâng cao chất lượng quản lý tài chính ở Ban Tôn giáo Chính phủ là một nhiệm vụ quan trọng, bức thiết.

Đó là lý do của việc lựa chọn vấn đề: "Quản lý tài chính ở Ban Tôn giáo Chính phủ" làm đề tài nghiên cứu tiến sỹ kinh tế. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài Mục đích nghiên cứu đề tài là trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận, đánh giá thực trạng quản lý tài chính ở Ban Tôn giáo Chính phủ để tìm giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính ở Ban Tôn giáo Chính phủ trong điều kiện hiện nay. Để đạt được mục đích trên, nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra là: - Hệ thống hoá và bổ sung cơ sở lý luận về quản lý tài chính trong các CQNN có tính đặc thù như Ban Tôn giáo Chính phủ. - Phân tích thực trạng quản lý tài chính tại Ban Tôn giáo Chính phủ và đánh giá những ưu điểm và nhược điểm, chỉ ra nguyên nhân và các vấn đề cần tập trung giải quyết để nâng cao chất lượng quản lý tài chính tại Ban Tôn giáo Chính phủ.