Luận án tiến sĩ kinh tế phát triển logistics xanh trên địa bàn thành phố hà nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO BỘ CÔN THƢƠNG VIÊN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƢỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƢƠNG ĐOÀN THỊ HỒNG ANH PHÁT TRIỂN LOGISTICS XANH TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Kinh doanh thƣơng mại Mã số: 62.21 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. ĐẶNG ĐÌNH ĐÀO 2. NGUYỄN VĂN LONG HN, 2021 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài “TrongTrong định hƣớng PT các ngành DV ở nƣớc ta, DV logistics đƣợc xác định là loại hình DV có giá trị gia tăng cao, giúp tối ƣu hóa ba dòng luân chuyển gồm HH, tài chính và thông tin trong quá trình sản xuất kinh doanh.

Do vậy, logistics luôn song hành với quá trình sản xuất kinh doanh của DN và các hoạt động của quá trình PT kinh tế quốc dân. Logistics PT đã đóng góp một phần quan trọng vào GDP, và với tốc độ PT hiện tại của ngành logistics 12-14%/năm, ƣớc tính đến năm 2025 lĩnh vực logistics sẽ đóng góp từ 8-10% GDP [78]. Với tốc độ tăng trƣởng cao cũng đặt ra vấn đề về ô nhiễm môi trƣờng mà hoạt động logistics gây ra. Đây chính là tác nhân gây ra biến đổi khí hậu, vấn đề hiện đã trở thành thách thức lớn nhất, l vấn đề nóng b ng cho toàn nhân loại.

Các vấn đề ô nhiễm môi trƣờng và an toàn thực phẩm nói chung liên quan đến các hoạt động logistics trong tất cả các khâu từ khai thác, cung ứng nguyên liệu, năng lƣợng, bao bì, đóng gói, bảo quản, lƣu kho đến phân phối, vận chuyển, giao nhận đến tay ngƣời tiêu dùng cuối cùng và QL chất thải của toàn bộ quá trình phân phối và sau khi sử dụng, …đã trở nên đáng báo động, ảnh hƣởng không nh đến môi trƣờng sinh thái cũng nhƣ sức kh e ngƣời tiêu dùng. Chính vì vậy, PT logistics xanh đƣợc xem l cơ chế hiệu quả để giải quyết các vấn đề môi trƣờng trong chuỗi giá trị toàn cầu, giúp giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ sức kh e cộng đồng và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên. Ở Việt Nam hiện nay, hoạt động logistics chủ yếu tập trung ở các TP lớn nhƣ HN, TP Hồ Chí Minh… Vì vậy, PT logistics xanh trên địa bàn TP HN có vai trò rất quan trọng. Mặt khác, chính phủ cũng nhƣ TP HN rất quan tâm đến xanh hóa các hoạt động kinh tế cũng nhƣ hoạt động logistics thông qua Quyết định số 1393/QĐ- TTg ngày 25/09/2012 của Thủ tƣớng chính phủ phê duyệt chiến lƣợc quốc gia về tăng trƣởng xanh; Quyết định 855/QĐ-TTg ngày 6/6/2011 của Thủ tƣớng chính phủ phê duyệt đề án kiểm soát ô nhiễm môi trƣờng trong hoạt động giao thông vận tải; Quyết định số 222/QĐ-TTg ngày 22/2/2012 của Thủ tƣớng chính phủ phê duyệt chiến lƣợc PT kinh tế - xã hội TP HN đến năm 2030 v tầm nhìn đến năm 2050, trong đó một trong những mục tiêu là XD TP xanh, không gian mặt nƣớc phong phú với hệ sinh thái bền vững, sạch, đẹp, môi trƣờng đƣợc bảo vệ tốt; Quyết định số 16/2019/QĐ-TTg ng y 28/3/2019 quy định lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải đối với xe ô tô tham gia giao thông v xe ô tô đã qua sử dụng nhập khẩu.” “Bên cạnh đó, UBND TP cũng ban h nh kế hoạch 149/KH-UBND ngày 22/7/2020 về H nh động tăng trƣởng xanh TP HN đến năm 2025, định hƣớng đến năm 2030, trong đó nêu rõ mục đích l cụ thể hóa Kế hoạch h nh động quốc gia về tăng trƣởng xanh giai đoạn 2015 – 2020, Kế hoạch PT đô thị tăng trƣởng xanh Việt Nam đến năm 2030, Chiến lƣợc PT bền vững của Việt Nam và cam kết của Việt Nam với quốc tế trong thực hiện cắt giảm phát thải khí nhà kính thành các mục tiêu, giải pháp giảm phát thải khí nhà kính; các chỉ tiêu, giảm pháp cụ thể thực hiện tăng trƣởng xanh phù hợp với TP HN.

Vì vậy việc tiến tới PT xanh các ng nh các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực logistics l xu hƣớng tất yếu. Chính vì thế, cần thực hiện PT logistics xanh trên địa bàn TP HN để mang tính định hƣớng cho cả nƣớc. Tuy nhiên, hiện tại chƣa có nghiên cứu n o đề cập đến PT logistics xanh trên địa bàn TP HN. Nhận thấy PT logistics xanh là yêu cầu cấp thiết của nền kinh tế nói chung đặc biệt là thủ đô HN nói riêng nên tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu PT logistics xanh trên địa bàn TP HN cho luận án tiến sỹ.

Câu hỏi nghiên cứu Luận án đặt ra những câu h i nghiên cứu nhƣ sau: - Logsitics xanh là gì? PT logistics xanh bao gồm những th nh phần n o và nội dung các tiêu chí đánh giá PT logistics xanh? - Thực trạng PT logistics xanh trên địa b n TP HN hiện nay nhƣ thế n o? - Đâu l những giải pháp PT logistics xanh trên địa b n TP HN? 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục tiêu nghiên cứu L m rõ cơ sở khoa học về PT logistics xanh, từ đó, đề xuất các giải pháp PT logistics xanh trên địa bàn TP HN đến năm 2025 v tầm nhìn đến năm 2030. Nhiệm vụ nghiên cứu - Luận giải và hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về PT logistics xanh; - Xác định nội hàm và chỉ tiêu PT logistics xanh; - Nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến sự PT logistics xanh; - Phân tích thực trạng PT logistics xanh trên địa bàn TP HN hiện nay; - Phân tích thực trạng các nhân tố ảnh hƣởng đến PT logistics xanh trên địa bàn TP HN; - Đƣa ra phƣơng hƣớng v đề xuất các nhóm giải pháp PT logistics xanh trên địa bàn TP HN đến năm 2025 v tầm nhìn đến năm 2030.

Đối tƣợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của luận án là những vấn đề lý luận và thực tiễn về PT logistics xanh thông qua việc xanh hóa các hoạt động vận tải, xanh hóa hoạt động kho bãi, xanh hóa hoạt động phân phối, PT hoạt động logistics ngƣợc và xanh hóa các hoạt động logistics trong DN trên địa bàn TP HN. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Tiếp cận nghiên cứu PT logistics xanh của luận án thông qua xanh hóa các các hoạt động logistics gồm: Xanh hóa hoạt động vận tải HH, xanh hóa hoạt động kho bãi, PT logistics ngƣợc, xanh hóa hoạt động phân phối và xanh hóa các hoạt động logistics trong DN (xanh hóa hoạt động đầu v o v o đầu ra), đồng thời nghiên cứu các yếu tố tạo lập môi trƣờng cho PT logistics xanh nhƣ: cơ sở pháp lý, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực logistics,. - Về góc độ chủ thể: Luận án đi sâu góc độ DN cung cấp DV logistics và DN sử dụng DV logistics nhƣng chủ yếu là DN cung cấp DV logistics.

Chính phủ và UBND TP.HN và các sở Ban ngành có liên quan tạo môi trƣờng, điều kiện cho PT logistics xanh trên địa bàn TP. - Về không gian: Các hoạt động logistics diễn ra trên địa bàn TP HN có ảnh hƣởng trực tiếp đến PT logistics xanh cũng nhƣ PT kinh tế bền vững của thủ đô hiện tại và trong những năm tới. Về thời gian: Luận án tập trung nghiên cứu các luận cứ khoa học và thực tiễn PT logistics xanh và các số liệu thứ cấp đƣợc sử dụng từ những năm 2015 đến nay. Phƣơng pháp nghiên cứu 5.

Quy trình nghiên cứu NCS xác định quy trình nghiên cứu sẽ thực hiện trong đề tài bao gồm những bƣớc nhƣ hình sau: Thu thập và tổng quan tài liệu Xác định mô hình nghiên cứu Thu thập dữ liệu thứ cấp Xây dựng các câu h i nghiên cứu Xác định nội hàm và tiêu chí phát triển logistics xanh Xác định mẫu khảo sát Điều chỉnh Thiết kế phiếu khảo sát phiếu Khảo sát thử Khảo sát diện rộng bằng phiếu h i Phân tích dữ liệu sơ cấp, thứ cấp đã thu thập Phân tích thực trạng phát triển logistics xanh Đánh giá chung về thực trạng phát triển logistics xanh trên địa bàn TP.Hà Nội Đƣa ra các các giải pháp, kiến nghị để phát triển logistics xanh trên địa bàn TP.Hà Nội Hình 0. Quy trình nghiên cứu của đề tài Nguồn: Tác giả 2019 “Quy trình nghiên cứu của luận án bắt đầu từ việc thu thập và tổng quan tài liệu các công trình nghiên cứu khái quát chung về logistics và DN logistics, các công trình tiếp cận theo logistics và PT kinh tế xanh, tạo lập môi trƣờng cho PT logistics xanh và các công trình nghiên cứu về logistics xanh, PT logistics xanh và chuỗi cung ứng xanh. Trong tổng thể quá trình nghiên cứu thì công tác nghiên cứu tài liệu đóng vai trò rất quan trọng vì sẽ giúp lựa chọn đề t i, đánh giá phạm vi các nguồn tài nguyên hỗ trợ, đặt vấn đề nghiên cứu Hơn nữa, trong quá trình nghiên cứu sẽ giúp củng cố các luận cứ, luận chứng, bổ sung các đánh giá phê bình khoa học. Kết thúc việc nghiên cứu tài liệu sẽ giúp xác định đƣợc khoảng trống nghiên cứu cho luận án.

Bƣớc tiếp theo là XD mô hình nghiên cứu thông qua việc XD hệ thống cơ sở lý luận cho luận án, xác định những câu h i nghiên cứu, từ đó, XD phiếu h i để thu thập dữ liệu sơ cấp. Các dữ liệu thứ cấp có liên quan tới mô hình cũng đƣợc thu thập để phục vụ cho việc phân tích thực trạng. Đối với việc thu thập dữ liệu sơ cấp: - Từ các câu h i nghiên cứu, tác giả XD v xác định mẫu khảo sát, thiết kế phiếu khảo sát. Phiếu khảo sát sẽ đƣợc điều chỉnh và chuẩn hóa thông qua khảo sát thử, để sau đó có thể tiến hành khảo sát trên diện rộng.

Phân tích dữ liệu sơ cấp kết hợp với phân tích dữ liệu thứ cấp để đƣa ra đƣợc những kết luận về thực trạng vấn đề nghiên cứu l bƣớc tiếp theo. Từ đó kết luận về những kết quả đã đạt đƣợc, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân. Cuối cùng của quy trình nghiên cứu là việc đề xuất các giải pháp, kiến nghị cho PT logistics xanh trên địa bàn TP HN.