Luận án tiến sĩ kinh tế nghiên cứu quan hệ lao động trong các công ty cổ phần tr

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án theo hiểu biết của tôi và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Phạm Ngọc Thành ii MỤC LỤC Trang PHẦN MỞ ĐẦU.1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUAN HỆ LAO ĐỘNG.16 TRONG CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN.16 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUAN HỆ LAO ĐỘNG.148 TRONG CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI.148 TRONG GIAI ĐOẠN ĐẾN 2020.183 iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT AFTA ASEAN Free Trade Area: Khu vực mậu dịch tự do ASEAN APEC Asia-Pacific Economic Cooperation: Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương ASEAN Association of Southeast Asian Nations: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ATLĐ An toàn vệ sinh lao động BHTN Bảo hiểm thất nghiệp BHLĐ Bảo hộ lao động BHXH Bảo hiểm xã hội BHYT Bảo hiểm y tế CBNV Cán bộ nhân viên CĐCS Công đoàn cơ sở CEO Chief Executive Officer: Giám đốc điều hành CNVC Công nhân viên chức CPI Consumer Price Index: Chỉ số giá tiêu dùng CTCP Công ty cổ phần CT TNHH Công ty trách nhiệm hữu hạn CTLD Công ty liên doanh ĐBQ Điểm bình quân ĐLC Độ lệch chuẩn DNNN Doanh nghiệp Nhà nước FDI Foreign Direct Investment: Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product: Tổng sản phẩm quốc nội HĐLĐ Hợp đồng lao động ILO International Labour Organization: Tổ chức Lao động Quốc tế ISO International Organization for Standardization Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế KTTT Kinh tế thị trường KT-XH Kinh tế - Xã hội LĐLĐ Liên đoàn lao động NLĐ Người lao động NSDLĐ Người sử dụng lao động NXB Nhà xuất bản OECD Organization for Economic Co-operation and Development: Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế QHLĐ Quan hệ lao động QLNN Quản lý nhà nước QTNS Quản trị nhân sự iv R&D Research & development: Nghiên cứu và phát triển THPT Trung học phổ thông TCLĐ Tranh chấp lao động TLTT Thương lượng tập thể TƯLĐTT Thỏa ước lao động tập thể TTLĐ Thị trường lao động UBND Ủy ban nhân dân USD Đô la Mỹ VCCI Vietnam Chamber of Commerce and Industry Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCA Viet Nam Cooperative Alliance: Liên minh hợp tác xã Việt Nam VHDN Văn hóa doanh nghiệp WEF World Economic Forum: Diễn đàn Kinh tế thế giới WTO World Trade Organization: Tổ chức Thương mại Thế giới XHCN Xã hội chủ nghĩa XKLĐ Xuất khẩu lao động v DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1:Tổng số doanh nghiệp đăng ký ở Hà Nội qua các năm.Error: Reference source not found Bảng 2.2:Cơ cấu CTCP ở Hà Nội theo phân ngành cấp 1về lĩnh vực hoạt động/vốn/lao động năm 2014.Error: Reference source not found Bảng 2.3: Cơ cấu lực lượng lao động theo trình độ chuyên môn kỹ thuật.Error: Reference source not found Bảng 2.4: Số lượng và cơ cấu lao động đang làm việc trong các doanh nghiệpở Hà Nội phân theo trình độ chuyên môn kỹ thuật.Error: Reference source not found Bảng 2.

Đánh giá về NLĐ trong các CTCPtrên địa bàn Hà Nội theo kết quả điều tra chọn mẫu.Error: Reference source not found Bảng 2.6: Cơ cấu doanh nghiệp điều tra có tổ chức công đoàn chia theo loại hình doanh nghiệp, chủ tịch công đoàn tại Hà Nội.Error: Reference source not found Bảng 2. Đánh giá về hoạt động của tổ chức công đoàn của các CTCP ở địa bàn Hà Nội được điều tra.Error: Reference source not found Bảng 2. Đánh giá về NSDLĐ trong các CTCP trên địa bàn Hà Nội theo kết quả điều tra chọn mẫu.Error: Reference source not found Bảng 2.9: Tổng hợp tình hình thực hiện quy chế lươngcủa doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội năm 2014.Error: Reference source not found Bảng 2. Mức tăng lương của các ngành trong năm 2012.Error: Reference source not found Bảng 2.11: Kết quả điều tra đối với NLĐ về công tác tiền lương.Error: Reference source not found Bảng 2.12: Tổng hợp tình hình ký TƯLĐTT của các doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội năm 2014.Error: Reference source not found Bảng 2.

Kết quả điều tra hiểu biết về pháp luật QHLĐcủa NLĐ và NSDLĐ tại các CTCP ở Hà Nội.Error: Reference source not found vi Bảng 2. Đánh giá về chính sách nhân sựcủa các CTCP trên địa bàn Hà Nội (theo hai nhóm CTCP). Error: Reference source not found Bảng 2. Đánh giá về chính sách nhân sự của các CTCP trên địa bàn Hà Nội (đối với cả hai nhóm đối tượng khảo sát).Error: Reference source not found Bảng 2.

Trình độ công nghệ tại các CTCP ở Hà Nội.Error: Reference source not found Bảng 2. Cơ cấu nhân lực tại Công ty CP Bánh kẹo Hải Hàgiai đoạn 2010 – 2013. Error: Reference source not found Bảng 2. Kết quả điều tra về năng lực của NLĐ tại CTCP Bánh kẹo Hải Hà.

Error: Reference source not found Bảng2.19: Kết quả điều tra về tổ chức công đoàntại CTCP Bánh kẹo Hải Hà.Error: Reference source not found Bảng 2. Đánh giá về người sử dụng lao độngcủa CTCP Bánh kẹo Hải Hà.Error: Reference source not found Bảng 2. Kết quả điều tra về năng lực của NLĐ tại CTCP truyền thông VN. Error: Reference source not found Bảng2.

Kết quả điều tra về thực hiện các chức năng của tổ chức công đoàn tại CTCP truyền thông Việt Nam.Error: Reference source not found Bảng2. Đánh giá về người sử dụng lao động CTCP truyền thông Việt Nam Error: Reference source not found vii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 01: Mô hình nghiên cứu của luận án.Error: Reference source not found Hình 02. Lĩnh vực hoạt động của các CTCPtrên địa bàn thành phố Hà Nội trong mẫu điều tra.Error: Reference source not found Hình 03. Số lượng các CTCPtrên địa bàn Hà Nội theo số lượng lao động trong mẫu điều tra.Error: Reference source not found Hình 04.

Số lượng các CTCP trên địa bàn Hà Nội theo loại hình CTCP trong mẫu điều tra.Error: Reference source not found Hình 1. Mối quan hệ giữa các chủ thể của QHLĐ.Error: Reference source not found Hình 1. Cơ chế tương tác của QHLĐ trong doanh nghiệp. Error: Reference source not found Hình 1.

Các nhân tố ảnh hưởng đến quan hệ lao động của công ty cổ phần.Error: Reference source not found Hình 2. Tốc độ tăng GDP của Hà Nội so với cả nước.Error: Reference source not found viii Hình 2. Tỷ lệ tăng lương của các doanh nghiệp tại Việt Nam theo kết quả điều tra của Mercer và Talentnet.Error: Reference source not found Hình 2. Các hình thức tương tác trong đối thoại xã hội ở các CTCP trên địa bàn Hà Nội.

Error: Reference source not found Hình 2.4: Mức độ tiếp cận của NLĐ với TƯLĐTTở các CTCP trên địa bàn Hà Nội. Error: Reference source not found Hình 2.5: Số lượng các cuộc đình công ở Hà Nội giai đoạn 2008 - 2013.Error: Reference source not found Hình 2. Nguyên nhân của các mâu thuẫn phát sinh theo đánh giá của NLĐ.Error: Reference source not found Hình 2. Đánh giá về tác động của công nghệ.Error: Reference source not found Hình2.

Đánh giá về các yếu tố cấu thành VHDNcủa các CTCP ở Hà Nội.Error: Reference source not found Hình 2. Kết quả điều tra về mức độ hài lòng của NLĐ về các hình thức đối thoại xã hội được áp dụng ở Công ty Bánh kẹo Hải Hà.Error: Reference source not found Hình2. Kết quả điều tra về mức độ hài lòng của NLĐ về các hình thức đối thoại xã hội được áp dụng ở CTCP truyền thông Việt Nam.Error: Reference source not found Hình 3. Quy trình thương lượng tập thể tại doanh nghiệp.Error: Reference source not found ix 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Thực tiễn đã khẳng định con người là nguồn lực quan trọng, có tính quyết định và là yếu tố bền vững trong mọi tổ chức. Tuy nhiên, làm thế nào để có và duy trì được nguồn lực đó phục vụ cho tổ chức thì không phải là vấn đề đơn giản. Để có thể thu hút, duy trì, phát triển và sử dụng yếu tố con người một cách có hiệu quả thì các doanh nghiệp cần thiết lập một hệ thống quản lý nhân sự bài bản, chuyên nghiệp, làm cơ sở nền tảng cho quá trình triển khai các hoạt động chính của doanh nghiệp. Đặc biệt các doanh nghiệp cần có một chế độ đãi ngộ thoả đáng để NLĐ tận tâm tận lực cống hiến cũng như gắn bó lâu dài với tổ chức, đồng thời làm cho mọi người trong tổ chức chủ động phối hợp với nhau để hoàn thành mục tiêu chung.

Đây là những vấn đề mà bất cứ nhà quản trị nào cũng nhận thức được. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp không thu hút được hoặc nếu thu hút được lao động giỏi thì lại không giữ chân được hoặc không khai thác được hết khả năng của họ. Rõ ràng, điều này phụ thuộc chủ yếu vào chính sách đãi ngộ của doanh nghiệp có thỏa đáng hay không. Sự thỏa đáng này phải đứng cả về góc độ NLĐ và doanh nghiệp, nghĩa là NLĐ thấy thỏa đáng trong phạm vi chấp nhận được của doanh nghiệp.

Khi lợi ích các bên bị xâm phạm thì mối quan hệ giữa NLĐ và doanh nghiệp sẽ đổ vỡ hoặc rạn nứt làm giảm hiệu quả hoạt động. Vấn đề đặt ra ở đây là, cần phải có cơ sở để giải quyết hài hoà những quan hệ lợi ích trong tổ chức, đặc biệt là lợi ích kinh tế giữa NLĐ và doanh nghiệp theo đúng xu hướng vận động của các quy luật khách quan. Muốn vậy, cần tạo một nền tảng để trên cơ sở đó các doanh nghiệp giải quyết được hài hòa các mối quan hệ phát sinh giữa NLĐ và NSDLĐ. Đó là việc giải quyết tốt các QHLĐ trong quá trình quản trị doanh nghiệp.

QHLĐ bắt đầu được thừa nhận và trở thành hiện tượng phổ biến, khi sức lao động thực sự trở thành hàng hóa, được đem ra trao đổi và chịu sự chi phối bởi các quy luật đặc thù của nền KTTT, khởi đầu là những quan hệ làm công cùng với sự xuất hiện của chủ nghĩa tư bản. Những nghiên cứu của các nhà khoa học đã chỉ ra 2 rằng: QHLĐ là một hệ thống bao gồm nhiều chủ thể tương tác lẫn nhau trong quá trình lao động sản xuất. Các chủ thể này gồm các cá nhân đơn lẻ và cả các tổ chức đại diện của họ tồn tại trong hệ thống thứ bậc từ thấp đến cao. Ngoài ra, còn có những chủ thể khác đóng vai trò hỗ trợ trên TTLĐ.

Như vậy, QHLĐ là những mối quan hệ cá nhân và tập thể giữa những NLĐ và NSDLĐ tại nơi làm việc cũng như các mối quan hệ giữa các đại diện của họ vớinhau và với Nhà nước. Khi có sự cân bằng về lợi ích, sự tôn trọng, hỗ trợ và hợp tác giữa các chủ thể thì quan hệ đó được coi là lành mạnh.