Luận án tiến sĩ kinh tế nghiên cứu mô hình tổ chức và hoạt động kinh doanh của c

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG NGUYỄN THỊ HƯƠNG LAN NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - NĂM 2015 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VIỆN NGHIÊN CỨU QUẢN LÝ KINH TẾ TRUNG ƯƠNG NGUYỄN THỊ HƯƠNG LAN NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế Mã số: 62 34 04 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. LÊ XUÂN BÁ HÀ NỘI - NĂM 2015 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học do tôi thực hiện. Số liệu công bố của các cá nhân và tổ chứcđược tham khảo và sử dụng đúng quy định. Các kết quả và số liệu trình bày trong luận án là trung thực,chưa được công bố bởi tác giả nào hay ở bất cứ công trình nào khác.

Tác giả Nguyễn Thị Hương Lan ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án, tác giả đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, hỗ trợ trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thiện luận án. Tác giả xin được trân trọng cảm ơn Ban Lãnh đạo Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Hội đồng Khoa học, Trung tâm Tư vấn quản lý và Đào tạo của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương đã hết sức tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu suốt những năm qua. Xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Thày giáo hướng dẫn – PGS. Lê Xuân Bá không chỉhướng dẫn khoa học mà còn chỉ bảo tận tình và liên tục theo sát quá trình nghiên cứu của tác giả.

Xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các chuyên gia, đại diện các tổ chức và cá nhân có tên trong Phụ lục Luận án đã dành thời gian chia sẻ ý kiến, sẵn sàng giúp đỡ tác giả hoàn thành các nội dung khảo sát. Tác giả biết ơn các nhà khoa học, các thày cô giáo đã góp nhiều ý kiến quý báu giúp tác giả từng bước thực hiện luận án và góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện luận án của tác giả. Cảm ơn Ban Lãnh đạo Trường Đại học Đại Nam, bạn bè, đồng nghiệp thân thiết đã luôn ở bên, khích lệ, hỗ trợ tác giả vượt qua những khó khăn, sắp xếp thời gian để hoàn thành luận án. Cuối cùng, xin gửi tình cảm yêu thương và lòng biết ơn từ tận đáy lòng tới cha mẹ, những thành viên thân yêu nhất trong gia đình nhỏ và cả gia đình lớn đã luôn dành cho tác giả sự chia sẻ, cảm thông, động viên lớn lao nhất.

Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, tháng 09 năm 2015 Tác giả luận án Nguyễn Thị Hương Lan iii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN i LỜI CẢM ƠN ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ix DANH MỤC BẢNG x DANH MỤC SƠ ĐỒ xi DANH MỤC BIỂU ĐỒ xi MỞ ĐẦU 1 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án 1 2. Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố 3 2.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố ở nước ngoài 3 2.2 Tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố ở trong nước 5 2.3 Những vấn đề thuộc đề tài chưa được các công trình nghiên cứu đã công 7 bố giải quyết 2.4 Những vấn đề luận án sẽ tập trung nghiên cứu giải quyết 9 3. Mục tiêu của đề tài luận án 10 3.1 Mục tiêu tổng quát 10 3.2 Mục tiêu cụ thể 10 4.

Đối tượng và giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài luận án 11 4.1 Đối tượng nghiên cứu 11 4.2 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 11 5. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu được sử dụng để giải quyết 13 từng vấn đề của luận án 5.1 Cách tiếp cận nghiên cứu 13 5.2 Phương pháp luận nghiên cứu 13 5.3 Những phương pháp nghiên cứu cụ thể 14 6. Kết cấu chính của luận án 15 CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH TỔ CHỨC VÀ HOẠT 16 ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÔNG TY TÀI CHÍNH 1.1 Công ty tài chính và vai trò của công ty tài chính trong nền kinh tế thị 16 trường 1.1 Các tổ chức tài chính trung gian 16 1.2 Chức năng 16 iv 1.3 Các tổ chức tài chính trung gian 17 1.2 Công ty tài chính 17 1.2 Phân loại công ty tài chính 18 1.3 Chức năng của công ty tài chính 19 1.4 Vai trò của công ty tài chính trong nền kinh tế thị trường 20 1.5 Những điểm đặc thù của CTTC trong các tập đoàn kinh tế 23 1.2 Mô hình tổ chức của công ty tài chính 26 1.1 Bản chất và cấu trúc mô hình tổ chức của công ty tài chính 26 1.2 Các loại mô hình tổ chức công ty tài chính 28 1.3 Các tiêu chí và chỉ tiêu xác định, đánh giá mô hình tổ chức công ty tài chính 32 1.4 Những yêu cầu đặt ra đối với mô hình tổ chức của công ty tài chính 34 1.3 Hoạt động kinh doanh của công ty tài chính 36 1.1 Hoạt động kinh doanh chủ yếu của công ty tài chính 36 1.1 Hoạt động ngân hàng của công ty tài chính 36 1.2 Nghiệp vụ mở tài khoản của công ty tài chính 36 1.3 Hoạt động góp vốn, mua cổ phần của công ty tài chính 37 1.4 Các hoạt động kinh doanh khác của công ty tài chính 37 1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của công ty tài chính 37 1.3 Các tiêu chí đánh giá hoạt động kinh doanh của công ty tài chính 38 1.4 Kinh nghiệm thế giới về mô hình tổ chức và hoạt động kinh doanh 40 của công ty tài chính và bài học cho Việt Nam 1.1 Khái quát về mô hình tổ chức và hoạt động kinh doanh của các công ty 40 tài chính ở một số nước trên thế giới 1.2 Mô hình tổ chức và hoạt động kinh doanh của các công ty tài chính trực 41 thuộc Tập đoàn ở một số nước trên thế giới 1.3 Một số nhận xét rút ra từ mô hình tổ chức và hoạt động kinh doanh của 50 các công ty tài chính trực thuộc Tập đoàn trên thế giới 1.4 Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam 54 CHƯƠNG 2.

THỰC TRẠNG MÔ HÌNH TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG 56 KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM 2.1 Khái quát về các công ty tài chính ở Việt Nam 56 2.1 Quá trình hình thành và phát triển các công ty tài chính ở Việt Nam 56 2.2 Khái quát về tình hình hoạt động của các công ty tài chính ở Việt Nam 58 2.1 Nhóm các công ty tài chính tiêu dùng 58 v 2.2 Nhóm các công ty tài chính có vốn góp của các tập đoàn/tổng công ty 59 2.3 Tổng hợp tình hình của các công ty tài chính ở Việt Nam 60 2.2 Phân tích, đánh giá thực trạng mô hình tổ chức của các công ty tài 63 chính ở Việt Nam 2.1 Thực trạng mô hình pháp lý của các công ty tài chính ở Việt Nam 63 2.2 Thực trạng mô hình tổ chức hoạt động của công ty tài chính ở Việt Nam 70 2.1 Đặc điểm chung liên quan đến tổ chức tín dụng 70 2.2 Những điểm khác nhau cơ bản so với NHTM 70 2. Thực trạng hoạt động kinh doanh của các công ty tài chính ở Việt Nam 72 2.1 Thực trạng hoạt động kinh doanh của các công ty tài chính cổ phần 72 2.1 Sơ lược về tình hình cơ cấu cổ đông 72 2.2 Tình hình kinh doanh của các CTTC cổ phần 74 2.2 Thực trạng hoạt động kinh doanh của các công ty tài chính TNHH MTV 77 2.1 Công ty Tài chính TNHH MTV Cao su Việt Nam (RFC) 77 2.2 Công ty Tài chính TNHH MTV Bưu Điện (PTF) 79 2.3 Công ty Tài chính TNHH MTV Công nghiệp Tàu thủy (VFC) 81 2.4 Công ty Tài chính TNHH MTV Than - Khoáng sản Việt Nam (CMF) 83 2.4 Đánh giá chung về mô hình tổ chức và hoạt động kinh doanh của các 85 công ty tài chính ở Việt Nam 2.1 Đánh giá chung về mô hình tổ chức của các công ty tài chính 85 2.1 Ưu điểm của mô hình tổ chức các CTTC 85 2.2 Hạn chế của mô hình tổ chức các CTTC và nguyên nhân 87 2.2 Đánh giá chung về tình hình kinh doanh của các công ty tài chính 91 2.1 Những kết quả đạt được 91 2.2 Hạn chế và nguyên nhân 92 2.3 Tổng hợp đánh giá thực trạng mô hình tổ chức và hoạt động kinh doanh 101 của các CTTC ở Việt Nam CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN MÔ HÌNH TỔ CHỨC 106 VÀ ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM 3.1 Cơ hội, thách thức đối với các công ty tài chính ở Việt Nam thời kỳ tới 106 3.1 Cơ hội đối với các công ty tài chính 105 3.1 Nhu cầu về nguồn vốn và các dịch vụ tài chính của xã hội rất lớn 106 3.2 Số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam chiếm tỷ trọng lớn 106 3.3 Thị trường tín dụng tiêu dùng của Việt Nam đang rộng mở 106 vi 3.2 Thách thức đối với các công ty tài chính 110 3.1 Mức độ cạnh tranh ngày càng khốc liệt 110 3.2 Rủi ro có thể rất cao nếu đẩy mạnh tín dụng tiêu dùng 111 3.3 CTTC phải chuẩn bị và thiết lập hệ thống phân phối mới và rất rộng 111 3.4 Áp lực về việc phải tạo ra và duy trì được hệ thống hồ sơ gọn nhẹ và 112 đáp ứng khoản vay nhanh chóng 3.2 Chủ trương của Đảng, Nhà nước và quan điểm của tác giả về hoàn 111 thiện mô hình tổ chức và đẩy mạnh hoạt động kinh doanh của các CTTC ở Việt Nam 3.1 Một số chủ trương chung của Đảng và Nhà nước 112 3.1 Tái cơ cấu các công ty tài chính 112 3.2 Các tập đoàn/tổng công ty cần chú trọng phát triển theo chiều sâu và 114 thực hiện thoái vốn tại các CTTC trực thuộc 3.2 Quan điểm của tác giả 115 3.1 CTTC trực thuộc các tập đoàn/tổng công ty nhà nước là mô hình 115 không phù hợp với điều kiện Việt Nam 3.2 Cần thực hiện tái cơ cấu các CTTC mạnh mẽ và nhanh chóng hơn 116 nhằm hạn chế việc thất thoát vốn của nhà nước 3.3 Về lâu dài, việc thành lập CTTC trực thuộc nên xuất phát từ nhu cầu 116 và đặc thù riêng của chính các tập đoàn/tổng công ty 3.4 Củng cố tổ chức và hoạt động kinh doanh của nhóm CTTC cổ phần 117 3.