Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Liên kết đào tạo và sử dụng lao động tại tỉnh Nghệ An

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN THỊ THANH TÂM LIÊN KẾT ĐÀO TẠO VÀ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG Ở TỈNH NGHỆ AN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2020 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI TRẦN THỊ THANH TÂM LIÊN KẾT ĐÀO TẠO VÀ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG Ở TỈNH NGHỆ AN Ngành: Kinh tế học Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. HOÀNG VĂN HẢI HÀ NỘI - LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu sử dụng phân tích trong luận án có nguồn gốc rõ ràng. Các kết quả nghiên cứu trong luận án do tôi tự tìm hiểu, nghiên cứu và phân tích một cách trung thực.

Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả Trần Thị Thanh Tâm i MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.v DANH MỤC CÁC BẢNG.vi DANH MỤC CÁC HÌNH. vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HỘP.viii MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.

Tình hình nghiên cứu về liên kết đào tạo và sử dụng lao động. Các nghiên cứu liên quan đến nội hàm liên kết đào tạo và sử dụng lao động. Các nghiên cứu liên quan đến mô hình liên kết và các nhân tố ảnh hưởng đến liên kết đào tạo và sử dụng lao động. Các nghiên cứu liên quan đến quản lý và thúc đẩy liên kết đào tạo và sử dụng lao động.

Khoảng trống nghiên cứu.24 Kết luận Chương 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ LIÊN KẾT ĐÀO TẠO VÀ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG. Một số khái niệm cơ bản. Đào tạo và sử dụng lao động.

Liên kết đào tạo và sử dụng lao động. Một số lý thuyết và mô hình liên kết đào tạo và sử dụng lao động. Lý thuyết vốn con người. Mô hình Triple Helix về mối quan hệ trường - doanh nghiệp - chính phủ 30 2.

Lý thuyết thị trường lao động và trường phái kinh tế học thể chế.Mô hình đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến liên kết đào tạo và sử dụng lao động. Nội dung liên kết đào tạo và sử dụng lao động. Nội dung và hình thức liên kết đào tạo và sử dụng lao động. Mức độ liên kết đào tạo và sử dụng lao động.

Vai trò của các chủ thể chính trong liên kết đào tạo và sử dụng lao động. Những nhân tố chính ảnh hưởng đến liên kết đào tạo và sử dụng lao động47 i 2. Các nhân tố động cơ lợi ích thúc đẩy. Các nhân tố rào cản liên kết.

Hệ sinh thái cho liên kết. Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến liên kết đào tạo và sử dụng lao động ở Nghệ An từ phía Nhà trường. Kinh nghiệm quốc tế, trong nước và bài học cho Nghệ An. Kinh nghiệm của các nước.

Kinh nghiệm ở một số địa phương. Bài học kinh nghiệm cho Nghệ An.62 Kết luận Chương 2. THỰC TRẠNG LIÊN KẾT ĐÀO TẠO VÀ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG Ở TỈNH NGHỆ AN. Đặc điểm và tình hình cung, cầu lao động qua đào tạo ở tỉnh Nghệ An.

Thực trạng liên kết đào tạo và sử dụng lao động ở tỉnh Nghệ An. Nhu cầu liên kết giữa Doanh nghiệp và cơ sở Giáo dục nghề nghiệp ở tỉnh Nghệ An. Nội dung và hình thức liên kết đào tạo và sử dụng lao động ở tỉnh Nghệ An 75 3. Mức độ và hiệu quả liên kết đào tạo và sử dụng lao động ở tỉnh Nghệ An.

Nhân tố chính ảnh hưởng đến liên kết đào tạo và sử dụng lao động ở tỉnh Nghệ An. Mô hình phân tích điều chỉnh và các giả thuyết nghiên cứu từ phía nhà trường. Động cơ thúc đẩy và rào cản liên kết từ phía nhà trường. Động cơ thúc đẩy và rào cản liên kết từ phía doanh nghiệp.

Hệ sinh thái cho liên kết đào tạo và sử dụng lao động ở Nghệ An. Một số mô hình liên kết đào tạo và sử dụng lao động ở tỉnh Nghệ An. Mô hình hạn chế các rào cản về khoảng cách đáp ứng trong liên kết giữa Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Trung Ương IV với doanh nghiệp. Đánh giá chung về liên kết đào tạo và sử dụng lao động ở Nghệ An.

Nguyên nhân của hạn chế.112 Kết luận Chương 3. GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG LIÊN KẾT ĐÀO TẠO VÀ SỬ i DỤNG LAO ĐỘNG Ở NGHỆ AN. Bối cảnh mới và yêu cầu liên kết cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp ở Nghệ An giai đoạn đến 2025. Bối cảnh và yêu cầu của cạnh tranh của cuộc cách mạng 4.

Yêu cầu liên kết cơ sở đào tạo - doanh nghiệp tại Nghệ An. Quan điểm về tăng cường liên kết đào tạo và sử dụng lao động qua đào tạo ở tỉnh Nghệ An đến năm 2025. Một số giải pháp tăng cường liên kết đào tạo và sử dụng lao động qua đào tạo ở Nghệ An. Đổi mới nội dung, hình thức, mô hình liên kết.

Tăng cường mức độ liên kết. Thúc đẩy động cơ lợi ích liên kết. Xây dựng cơ chế tự chủ trong trường và các đơn vị trực thuộc đối với hoạt động liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Phá vỡ các rào cản liên kết.

Khuyến nghị cải thiện hệ sinh thái liên kết.147 Kết luận Chương 4.150 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC i DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (Association of Southeast Asian Nations) BHXH, BHYT, BHTN Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, Bảo hiểm thất nghiệp CBKT Cán bộ kĩ thuật CBQL Cán bộ quản lý CĐNKTCN Cao đẳng nghề kĩ thuật công nghiệp CHLB Cộng hòa Liên bang CMCN Cách mạng công nghiệp CMKT Chuyên môn kĩ thuật CN&XD Công nghiệp và xây dựng CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNTT Công nghệ thông tin DN Doanh nghiệp GDNN Giáo dục nghề nghiệp GV Giáo viên HS SV Học sinh học viên ILO Tổ chức lao động quốc tế (International Labour Organization) KHKT&CN Khoa học kĩ thuật và Công nghệ KT-XH Kinh tế - Xã hội LĐ Lao động LĐTB&XH Lao động thương binh và xã hội NCS Nghiên cứu sinh NLNTS Nông lâm ngư thủy sản NNL Nguồn nhân lực NSNN Ngân sách nhà nước NT Nhà trường QLNN Quản lí nhà nước SXKD Sản xuất kinh doanh TCN Trung cấp nghề THCS&THPT Trung học cơ sở và trung học phổ thông TP Thành phố TTSX Thị trường sản xuất TW Trung ương UBND Ủy ban nhân dân VCCI Phòng Thương mại và Công nghiệp của Việt Nam (Vietnam Chamber of Commerce anh Industry) WEF Diễn đàn kinh tế thế giới (World economic forum) 7 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Tổng hợp phiếu khảo sát phân bố theo từng chủ thể. Liên kết doanh nghiệp - nhà trường trong nghiên cứu và đổi mới. Các hình thức và nội dung liên kết giữa trường - doanh nghiệp.

Các hình thức hợp tác giữa trường đại học - doanh nghiệp tại Pháp. Các hình thức liên kết trường - Doanh nghiệp tại Malaysia. Tổng hợp nội dung liên kết Nhà trường và Doanh nghiệp trên thế giới. Vai trò của các chủ thể trong trong liên kết đào tạo và sử dụng lao động.

Tổng hợp một số tiêu chí động cơ liên kết Nhà trường và Doanh nghiệp trên thế giới. Tổng hợp một số tiêu chí rào cản liên kết Nhà trường và Doanh nghiệp trên thế giới. Cơ cấu lao động theo cấp trình độ đào tạo trong lực lượng lao động giai đoạn 2014-2019. Qui mô đào tạo nghề của các cơ sở Giáo dục nghề nghiệp tỉnh Nghệ An giai đoạn 2014 - 2019.

Số lượng và cơ cấu Doanh nghiệp tỉnh Nghệ An giai đoạn 2014 - 2019. Cơ cấu và số lượng các cơ sở Giáo dục nghề nghiệp ở Nghệ An giai đoạn 2014 - 2019. Tỷ lệ Doanh nghiệp theo nội dung hợp tác với cơ sở đào tạo. Hình thức liên kết giữa Nhà trường - Doanh nghiệp.

Số lượng và tỷ lệ Doanh nghiệp có hợp tác với cơ sở đào tạo ở các mức độ. Kết quả kiểm định sự tin cậy thang đo của các nhân tố. Kết quả hồi quy mô hình. Thứ hạng các yếu tố “Động lực sản xuất” của Việt Nam và các nước ASEAN.

Đặc điểm DN và nội dung liên kết. Quan hệ về nội dung và mức độ liên kết giữa cơ sở đào tạo và Doanh nghiệp.129 8 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Hệ sinh thái hợp tác nhà trường - doanh nghiệp. Các mô hình liên kết Nhà trường - Doanh nghiệp - Chính phủ.

Mô hình đào tạo đáp ứng nhu cầu thị trường lao động. Mô hình liên kết Nhà trường độc lập với Doanh nghiệp. Rào cản trong liên kết giữa trường - Doanh nghiệp. Mô hình đào tạo theo CIPO.

Mô hình nghiên cứu. Mô hình đào tạo song hành. Mô hình hợp tác giữa Trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Đồng Nai và Doanh nghiệp. Mô hình gắn kết giữa Trường Cao đẳng nghề Kĩ thuật công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh và Doanh nghiệp.

Mô hình hợp tác giữa Trường Cao đẳng nghề Bách Nghệ Hải Phòng và Doanh nghiệp. Cơ cấu Lao động theo cấp trình độ đào tạo trong lực lượng lao động năm 2019 (%). Tỷ lệ Lao động có bằng từ đại học trở lên làm nghề chuyên môn kỹ thuật bậc trung trở xuống ở Nghệ An (%). So sánh tỷ lệ lao động được đào tạo của Nghệ An so với cả nước và vùng.

Hợp tác liên kết giữa cơ sở Giáo dục nghề nghiệp và Doanh nghiệp theo ngành kinh tế (%). Hợp tác liên kết giữa cơ sở Giáo dục nghề nghiệp và Doanh nghiệp theo quy mô (%). Hợp tác liên kết giữa cơ sở Giáo dục nghề nghiệp và Doanh nghiệp theo loại hình sở hữu (%). Hình thức tuyển dụng của Doanh nghiệp theo tình trạng Doanh nghiệp hợp tác với cơ sở Giáo dục nghề nghiệp.

Nội dung và hình thức liên kết giữa đào tạo và sử dụng lao động (%) 75 Hình 3. Đánh giá của học viên năm cuối về tính hiệu quả khi tham gia khóa thực tập tại DN. Mô hình điều chỉnh. Cách thức tìm việc của học viên tốt nghiệp.

Mô hình hợp tác giữa Trường Trung cấp kinh tế - công nghiệp - thủ công nghiệp Nghệ An và Doanh nghiệp. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của tỉnh Nghệ An năm 2018, 2019.119 v DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HỘP Hộp 3. Nội dung và hình thức liên kết nhìn từ phía nhà trường. Mức độ liên kết nhìn từ phía doanh nghiệp.

Lợi ích của liên kết nhìn từ phía người lao động. Lợi ích liên kết nhìn từ phía học viên học nghề. Khoảng cách đáp ứng nhìn từ phía trường. Khoảng cách đáp ứng nhìn từ phía doanh nghiệp.