Luận án tiến sĩ kinh tế hoàn thiện nội dung phân tích tài chính trong các công t

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta. Việc cổ phần hóa được thực hiện thí điểm từ năm 1992. Cho đến nay, cổ phần hoá doanh nghiệp đã và đang đạt được kết quả tích cực, góp phần quan trọng vào việc đổi mới, sắp xếp lại doanh nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội. Khuyến khích, hỗ trợ công tác cổ phần hoá doanh nghiệp là một trong những giải pháp cơ bản để thực hiện chiến lược phát triển kinh tế, thực hiện sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững nền kinh tế nước ta trong điều kiện hội nhập kinh tế khu vực và thế giới.

Cùng với sự phát triển cả về quy mô và số lượng CTCP, sự cạnh tranh giữa các CTCP với nhau, giữa các CTCP với các loại hình doanh nghiệp khác diễn ra ngày càng quyết liệt đặt ra yêu cầu cấp thiết là nâng cao hiệu quả quản lý đối với các CTCP. Các CTCP cần sử dụng đồng bộ các công cụ quản lý. Trong đó, phân tích tài chính là một công cụ hết sức quan trọng. Thực tế, các CTCP đã và đang từng bước sử dụng công cụ phân tích trong quản lý.

Tuy nhiên, việc phân tích tài chính trong các CTCP nói chung và các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam nói riêng còn nhiều vấn đề bất cập nên chưa đáp ứng được yêu cầu của các nhà quản lý. Mặt khác, đã có khá nhiều công trình khoa học nghiên cứu về phân tích tài chính doanh nghiệp chung và phân tích tài chính cho một số loại hình DN, một số ngành nghề cụ thể. Nhưng chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về nội dung phân tích tài chính riêng cho các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam. Xuất phát từ những lý do trên và sự định hướng của các nhà khoa học hướng dẫn, NCS đã lựa chọn đề tài nghiên cứu của luận án: “Hoàn thiện nội dung phân tích tài chính trong các công ty cổ phần thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam”.

Đề tài có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Mục đích nghiên cứu của luận án: Luận án tập trung nghiên cứu, hệ 2 thống hóa và góp phần làm rõ hơn những vấn đề lý luận về CTCP và phân tích tài chính CTCP. Luận án tìm hiểu, khảo sát và đánh giá thực trạng về nội dung phân tích tài chính trong các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam. Luận án đề xuất những kiến nghị và các giải pháp hoàn thiện nội dung phân tích tài chính trong các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam phục vụ chủ yếu cho việc ra quyết định của các nhà quản lý trong Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam, các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam, của cơ quan quản lý nhà nước và các chủ sở hữu của các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án Đối tượng nghiên cứu của luận án là nội dung phân tích tài chính CTCP. Phạm vi nghiên cứu của luận án là nội dung phân tích tài chính trong các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu của luận án Luận án đã sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để nghiên cứu các vấn đề đảm bảo tính toàn diện, tính hệ thống, tính logic và tính thực tiễn của các giải pháp hoàn thiện. Đồng thời, luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học kinh tế như phương pháp tổng hợp, phương pháp phân tích, phương pháp hệ thống hóa, phương pháp diễn giải, quy nạp, phương pháp so sánh … Để có căn cứ tin cậy cho việc thực hiện đề tài, luận án đã tiến hành thu thập dữ liệu như sau: Nguồn dữ liệu thứ cấp: Luận án đã sử dụng nguồn dữ liệu thu thập tại phòng kế toán, tại website của các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam và Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam là các báo cáo tài chính năm đã kiểm toán, báo cáo tài chính giữa niên độ, báo cáo thường niên, … Nguồn dữ liệu sơ cấp: Luận án thu thập ý kiến của các nhà quản lý của các 3 CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam thông qua phiếu điều tra, khảo sát và trao đổi trực tiếp.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án - Luận án đã tập hợp và hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích tài chính CTCP góp phần hoàn thiện lý luận, tạo tiền đề vận dụng lý luận vào thực tiễn. - Luận án đã đánh giá được thực trạng nội dung phân tích tài chính trong các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam trong điều kiện hiện nay, chỉ rõ những kết quả đạt được, những vấn đề còn hạn chế, nguyên nhân của kết quả, nguyên nhân của hạn chế làm cơ sở cho việc hoàn thiện nội dung phân tích tài chính trong các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam. - Luận án đã đề xuất các giải pháp hoàn thiện nội dung phân tích tài chính trong các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam, chỉ rõ các điều kiện thực hiện các giải pháp để phát huy có hiệu quả công cụ phân tích tài chính trong công tác quản lý, điều hành và giám sát tài chính của cơ quan quản lý nhà nước, của Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam và các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam. Kết cấu của luận án Ngoài phần mở đầu, tổng quan nghiên cứu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án được kết cấu thành 3 chương: Chương 1: Lý luận cơ bản về phân tích tài chính CTCP.

Chương 2: Thực trạng nội dung phân tích tài chính trong các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện nội dung phân tích tài chính trong các CTCP thuộc Tổng công ty Công nghiệp xi măng Việt Nam. 4 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Phân tích tài chính trong các DN nói chung, phân tích tài chính trong các CTCP nói riêng đã được nhiều nhà khoa học, nhiều người quan tâm nghiên cứu. Mỗi công trình đều có những quan điểm cụ thể về những vấn đề tổng quan của phân tích tài chính và nội dung phân tích tài chính.

Bên cạnh những công trình nghiên cứu về phân tích tài chính thì vấn đề quản lý về tài chính, kế toán đối với các DN ngành công nghiệp xi măng cũng đã thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học. Mỗi nhà khoa học tiếp cận nghiên cứu về các DN ngành công nghiệp xi măng ở những góc độ khác nhau nhưng đều hướng đến mục tiêu chung là nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác quản lý về tài chính, kế toán của các DN. Việc nghiên cứu tổng quan các công trình có liên quan đến đề tài có ý nghĩa rất quan trọng, giúp cho tác giả hệ thống hóa được những vấn đề có tính lý luận chung về phân tích tài chính CTCP. Bên cạnh đó, làm rõ được những vấn đề đã được nghiên cứu, những vấn đề còn đang bỏ ngỏ làm định hướng cho những nghiên cứu của mình.

Trong quá trình tiếp cận nghiên cứu các công trình, tác giả tiến hành khái quát hóa các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài theo 3 nhóm: - Những công trình nghiên cứu về phân tích TCDN: là những công trình nghiên cứu chuyên sâu về phân tích TCDN hoặc có một phần nội dung chuyên sâu về phân tích TCDN; - Những công trình nghiên cứu về phân tích tài chính CTCP là những công trình nghiên cứu chuyên sâu về phân tích tài chính CTCP hoặc có một phần nội dung chuyên sâu về phân tích tài chính CTCP; - Những công trình nghiên cứu liên quan đến DN ngành công nghiệp xi măng: là những công trình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực tài chính, kế toán của các DN xi măng hoặc các DN thuộc TCT CNXM Việt Nam. Thứ nhất: Tổng quan nghiên cứu những công trình nghiên cứu về phân tích TCDN. Tiêu biểu cho các nghiên cứu về phân tích TCDN đã được công bố là sách 5 xuất bản và luận án tiến sĩ.  Các cuốn sách đã xuất bản tiêu biểu mà tác giả được biết, gồm: Giáo trình phân tích báo cáo tài chính của trường Đại học kinh tế Quốc dân [38], giáo trình phân tích tài chính doanh nghiệp của Học viện Ngân hàng [53], giáo trình phân tích tài chính doanh nghiệp của Học viện Tài chính [26], phân tích báo cáo tài chính của Nguyễn Ngọc Quang [40], đọc và phân tích báo cáo tài chính của Học viện tài chính [29], Phân tích tài chính doanh nghiệp của Josette Peyrard (người dịch: Đỗ Văn Thận) [25], Phân tích và sử dụng báo cáo tài chính của Học viện Ngân hàng (dịch từ nguyên bản tiếng anh)[54],… Nghiên cứu các công trình này, tác giả nhận thấy: Về cơ bản, các công trình đều tập trung vào 2 vấn đề chính là tổng quan về phân tích TCDN và nội dung phân tích TCDN.

* Tổng quan về phân tích TCDN - Các công trình đều đưa ra khái niệm về phân tích tài chính. Theo quan điểm của Nguyễn Trọng Cơ, Nghiêm Thị Thà và các tác giả “Giáo trình phân tích TCDN” của Học viện Tài chính: “Phân tích tài chính là tổng thể các phương pháp cho phép đánh giá tình hình tài chính đã qua và hiện nay, dự đoán tình hình tài chính trong tương lai của doanh nghiệp, giúp cho nhà quản lý đưa ra các quyết định quản lý hợp lý, phù hợp với mục tiêu mà họ quan tâm” .14] Theo quan điểm của Josette Peyrard: “Phân tích tài chính có thể được định nghĩa như một tổng thể các phương pháp cho phép đánh giá tình hình tài chính quá khứ và hiện tại, giúp cho việc ra quyết định quản trị và đánh giá DN một cách chính xác” [25, tr.12] Theo quan điểm của Nguyễn Năng Phúc và các tác giả “Giáo trình phân tích báo cáo tài chính” của trường Đại học Kinh tế quốc dân: “Phân tích Báo cáo tài chính là phân tích các chỉ tiêu trên hệ thống báo cáo hoặc các chỉ tiêu tài chính mà nguồn thông tin từ hệ thống báo cáo nhằm đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp cung cấp thông tin cho mọi đối tượng có nhu cầu theo những mục tiêu khác nhau” [38, tr.