Luận án kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh - Nghiên cứu tại các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và chưa từng được công bố ở một công trình nghiên cứu khoa học nào khác. Tác giả luận án Ngô Xuân Tú ii LỜI CẢM ƠN Tác giả xin trân trọng cảm ơn tập thể lãnh đạo và các Thầy Cô giáo Khoa Kế toán, tập thể lãnh đạo và cán bộ Khoa Sau Đại học của Học viện Tài chính. Tác giả gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến người hướng dẫn khoa học PGS,TS.

Nguyễn Trọng Cơ và TS. Bùi Thị Thu Hương đã tận tình hướng dẫn và động viên tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu. Tác giả xin trân trọng cảm ơn tập thể lãnh đạo và cán bộ của các công ty dược phẩm niêm yết đã nhiệt tình trả lời phỏng vấn cũng như trả lời các phiếu khảo sát, cung cấp thông tin giúp tác giả hoàn thành Luận án. Tác giả xin cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp, lãnh đạo cơ quan và đặc biệt là những người thân trong gia đình đã tạo mọi điều kiện, chia sẻ khó khăn và luôn động viên tác giả trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận án.

Tác giả luận án Ngô Xuân Tú iii MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT .vii DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ. viii MỞ ĐẦU. 24 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT. Tổng quan về thị trường chứng khoán, doanh nghiệp niêm yết và vai trò của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh.

Thị trường chứng khoán. Doanh nghiệp niêm yết. Vai trò kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp niêm yết. Nhận diện, phân loại doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh.

Doanh thu và phân loại doanh thu. Nhận diện doanh thu. Phân loại doanh thu. Chi phí và phân loại chi phí.

Nhận diện chi phí. Phân loại chi phí. Kết quả kinh doanh và phân loại kết quả kinh doanh. Nhận diện kết quả kinh doanh.

Phân loại kết quả kinh doanh. Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp niêm yết. Kế toán doanh thu. Xác định doanh thu.

Ghi nhận doanh thu. Kế toán chi phí. Xác định chi phí. Ghi nhận chi phí.

Kế toán xác định kết quả kinh doanh. Trình bày thông tin doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trên Báo cáo tài chính. Cơ sở trình bày thông tin. Trình bày thông tin doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trên Báo cáo tài chính.

Nhân tố ảnh hưởng đến thông tin kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp niêm yết. Cơ sở lý thuyết nền tảng. Lý thuyết Thể chế. Lý thuyết Ngẫu nhiên.

Lý thuyết Ủy nhiệm. Lý thuyết Tăng trưởng nội sinh. Lý thuyết Phụ thuộc nguồn lực. Một số nghiên cứu thực nghiệm liên quan.

Các nhân tố ảnh hưởng. Quy định, chính sách đối với doanh nghiệp. Quy mô sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Quan điểm của nhà quản trị doanh nghiệp.

Nhân sự kế toán. Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp nước ngoài và bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp niêm yết ở Việt Nam. Các hệ thống kế toán nước ngoài. Trường phái kế toán Anglo-Saxon.

Trường phái kế toán Châu Âu lục địa. Hệ thống kế toán Nhật Bản. Một số doanh nghiệp nước ngoài ở Việt Nam. Bài học kinh nghiệm vận dụng cho kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp niêm yết ở Việt Nam.

81 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 84 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÁC CÔNG TY DƯỢC PHẨM NIÊM YẾT Ở VIỆT NAM. Khái quát chung về các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam. Sự hình thành, phát triển và quy mô các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam.

Sự hình thành và phát triển của ngành dược phẩm Việt Nam. Quy mô các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam. Đặc điểm sản xuất kinh doanh, phân phối tiêu thụ và tổ chức quản lý ảnh hưởng đến kế toán doanh thu chi phí và xác định kết quả kinh doanh của các công v ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam. Đặc điểm sản xuất kinh doanh ngành dược phẩm.

Đặc điểm tổ chức phân phối và tiêu thụ sản phẩm. Đặc điểm tổ chức quản lý và tổ chức kế toán. Đặc điểm thông tin kế toán tài chính. Nghiên cứu thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam.

Thực trạng kế toán doanh thu. Nhận diện và phân loại doanh thu. Xác định và ghi nhận doanh thu. Thực trạng kế toán doanh thu một số hợp đồng với khách hàng.

Thực trạng kế toán chi phí. Nhận diện và phân loại chi phí. Xác định và ghi nhận chi phí. Thực trạng kế toán một số khoản chi phí riêng biệt trong các doanh nghiệp dược phẩm niêm yết ở Việt Nam.

Thực trạng kế toán xác định kết quả kinh doanh. Trình bày thông tin kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trên Báo cáo tài chính. Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến thông tin kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam. Mô hình nghiên cứu.

Kiểm định độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha. Phân tích nhân tố khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis). Phân tích tương quan (Correlation). Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến(Multivariate Linear regression).

Thảo luận kết quả. Đánh giá thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam. Những kết quả đạt được. Những hạn chế còn tồn tại.

Phân tích nguyên nhân hạn chế. 152 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 155 HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÁC CÔNG TY DƯỢC PHẨM NIÊM YẾT Ở vi VIỆT NAM. Định hướng phát triển và yêu cầu hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam 155 3.

Định hướng phát triển ngành dược phẩm Việt Nam. Yêu cầu hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam. Nội dung hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam. Giải pháp tổng quát hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh.

Điều chỉnh báo cáo tài chính lập theo VAS sang báo cáo tài chính lập theo IFRS. Hoàn thiện kế toán doanh thu một số hợp đồng với khách hàng. Hợp đồng có nhiều nghĩa vụ thực hiện. Hợp đồng có giá thanh toán thay đổi.

Nhiều hợp đồng gắn kết với nhau. Hợp đồng được sửa đổi. Hợp đồng có kèm quyền trả lại. Hoàn thiện kế toán một số khoản chi phí riêng biệt.

Chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D). Chi phí phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động. Hoàn thiện trình bày thông tin kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trên Báo cáo tài chính. Một số điều kiện nhằm hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam.

Về phía Nhà nước. Các điều kiện chung. Bổ sung, sửa đổi các khung lý thuyết và quy định pháp lý cho việc áp dụng hệ thống chuẩn mực kế toán theo thông lệ quốc tế. Về phía các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam.

184 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 189 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ. 190 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 194 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BCTC Báo cáo tài chính CTCP Công ty cổ phần DP Dược phẩm TSCĐ Tài sản cố định GTGT Giá trị gia tăng TNDN Thu nhập doanh nghiệp BHXH Bảo hiểm xã hội BHYT Bảo hiểm y tế CPBH Chi phí bán hàng CPQLDN Chi phí quản lý doanh nghiệp FASB Financial Accounting Standards Board Hội đồng chuẩn mực kế toán tài chính của Mỹ IASB International Accounting Standards Board Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế IAS International Accounting Standards Chuẩn mực kế toán quốc tế IFRS International Financial Reporting Standards Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế VAS Vietnamese Accounting Standards Chuẩn mực kế toán Việt Nam R&D Research and development Nghiên cứu và phát triển ESOP Employee Stock Ownership Plan Kế hoạch phát hành cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động viii DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ Bảng 2.1: Các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam .2: Tỷ trọng thị phần của ngành dược Việt Nam .3: Quy mô kinh doanh các công ty dược phẩm niêm yết ở Việt Nam .4: Sơ đồ tiêu thụ sản phẩm theo phương thức tiêu thụ trực tiếp .5: Sơ đồ tiêu thụ sản phẩm gián tiếp thông qua các chi nhánh .6: Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý công ty .7: Sơ đồ tổ chức kế toán theo hình thức tập trung .8: Sơ đồ tổ chức kế toán theo hình thức phân tán .9: Bảng phân loại doanh thu theo nội dung hoạt động năm 2020 .10: Bảng phân loại doanh thu theo nguồn gốc hàng tồn kho năm 2020 .11: Phân loại doanh thu theo sản phẩm của CTCP Dược Hậu Giang .12: Trình tự khái quát kế toán doanh thu với phương thức bán hàng trực tiếp tại Công ty cổ phần Dược phẩm Hà Tây.13: Trình tự khái quát quá trình bán hàng thông qua hệ thống các chi nhánh tại Công ty cổ phần Dược phẩm Hà Tây.14: Bảng phân loại chi phí theo mục đích, công dụng kinh tế của .15: Bảng phân loại chi phí theo nội dung, tính chất kinh tế năm 2020 .16: Bảng theo dõi và tổng hợp chi phí theo phòng ban nghiên cứu và phát triển của Công ty cổ phần Dược phẩm Hậu Giang .17: Sơ đồ mô hình nghiên cứu .18: Các thang đo và biến quan sát .