Luận án tiến sĩ kế toán chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất xi mă

bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé tµi chÝnh häc viÖn tµi chÝnh    TRẦN ANH QUANG KẾ TOÁN CHI PHÍ MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT XI MĂNG VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ hµ néi - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé tµi chÝnh häc viÖn tµi chÝnh    TRẦN ANH QUANG KẾ TOÁN CHI PHÍ MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT XI MĂNG VIỆT NAM Chuyên ngành : Kế toán Mã số : 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1.NGUYỄN MẠNH THIỀU 2. BÙI THỊ THU HƯƠNG hµ néi - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi; các số liệu và kết quả trong Luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Trần Anh Quang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii LỜI CẢM ƠN Tác giả luận án xin chân thành cảm ơn Tập thể lãnh đạo, Thầy cô giáo và tập thể cán bộ lãnh đạo Khoa sau đại học của Học viện Tài chính. Tác giả đặc biệt muốn gửi lời tri ân sâu sắc nhất đến nhà khoa học hướng dẫn là PGS,TS.

Nguyễn Mạnh Thiều, TS. Bùi Thị Thu Hương và sự khuyến khích, động viên của thầy cô đã giúp tác giả tập trung vào đúng hướng, tự tin và kiên định hơn trong nghiên cứu, giúp tác giả hoàn thành luận án. Tác giả xin được gửi lời cám ơn đến các DNSX xi măng đã nhiệt tình, hợp tác giúp tác giả thu thập được phiếu khảo sát và các dữ liệu sơ cấp khác. Tác giả xin cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp, những người thân trong gia đình đã tạo điều kiện, chia sẻ khó khăn và luôn động viên tác giả trong quá trình học tập và thực hiện Luận án.

Xin trân trọng cảm ơn! Tác giả luận án Trần Anh Quang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT. Khái quát về kế toán chi phí môi trường. Một số khái niệm cơ bản.

Chức năng cơ bản của kế toán chi phí môi trường. Lợi ích, vai trò và nhiệm vụ của kế toán chi phí môi trường. Kế toán chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất. Nhận diện và phân loại chi phí môi trường.

Xây dựng định mức và lập dự toán chi phí môi trường. Các phương pháp xác định chi phí môi trường. Ghi nhận kế toán chi phí môi trường. Cung cấp và sử dụng thông tin kế toán chi phí môi trường.

Nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng kế toán chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất. Nhận thức của nhà quản trị doanh nghiệp đối với các vấn đề môi trường. Hiệu quả tài chính. Khả năng thu thập, xử lý và cung cấp thông tin.

Áp lực từ bên ngoài doanh nghiệp. Áp lực từ nội bộ doanh nghiệp. Kế toán chi phí môi trường ở một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam. Kế toán chi phí môi trường ở Mỹ.

Kế toán chi phí môi trường ở Đức. Kế toán chi phí môi trường ở Nhật Bản. Kế toán chi phí môi trường ở Hàn Quốc. Bài học kinh nghiệm về vận dụng kế toán chi phí môi trường trong các doanh nghiệp Việt Nam.

63 TÓM TẮT CHƯƠNG 1. 65 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iv CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG KẾ TOÁN CHI PHÍ MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT XI MĂNG VIỆT NAM. Tổng quan về các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam. Lịch sử hình thành và phát triển của các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam.

Đặc điểm công nghệ sản xuất xi măng tại Việt Nam ảnh hưởng đến kế toán chi phí môi trường. Đặc điểm tổ chức quản lý của các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam ảnh hưởng đến kế toán chi phí môi trường. Tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam. Thực trạng áp dụng kế toán chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam.

Nhận diện và phân loại chi phí môi trường. Xây dựng định mức và lập dự toán chi phí môi trường. Phương pháp xác định chi phí môi trường. Ghi nhận kế toán chi phí môi trường.

Cung cấp và sử dụng thông tin kế toán chi phí môi trường. Các nhân tố ảnh hưởng tới khả năng áp dụng kế toán chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam. Nhân tố thái độ của các nhà quản lý. Nhân tố hiệu quả tài chính.

Khả năng thu thập, xử lý thông tin. Các áp lực từ bên ngoài. Các nhân tố thuộc quản trị công ty. Tổng hợp các phát hiện từ các trường hợp nghiên cứu điển hình.

Đánh giá mức độ áp dụng kế toán chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam hiện nay. Đánh giá thực trạng nhận diện và phân loại chi phí môi trường. Đánh giá thực trạng xây dựng định mức, lập dự toán chi phí môi trường. Đánh giá thực trạng phương pháp xác định chi phí môi trường.

Đánh giá thực trạng ghi nhận và xử lý thông tin kế toán chi phí môi trường. Đánh giá thực trạng cung cấp và sử dụng thông tin kế toán chi phí môi trường 118 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toán chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam. Nguyên nhân của những tồn tại.

121 TÓM TẮT CHƯƠNG 2. 123 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ÁP DỤNG KẾ TOÁN CHI PHÍ MÔI TRƯỜNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT XI MĂNG VIỆT NAM. Định hướng phát triển của các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam đến năm 2030. Nguyên tắc áp dụng kế toán chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam.

Phù hợp với hệ thống luật pháp về kế toán và môi trường. Phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp. Phù hợp và hài hòa giữa chi phí và lợi ích. Phù hợp với quá trình toàn cầu hóa và phát triển bền vững.

Giải pháp áp dụng kế toán chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam. Nhận diện, phân loại chi phí môi trường. Xây dựng định mức và lập dự toán chi phí môi trường. Xây dựng phương pháp xác định chi phí môi trường.

Ghi nhận kế toán chi phí môi trường. Cung cấp và sử dụng thông tin kế toán chi phí môi trường. Điều kiện thực hiện giải pháp. Về phía Nhà nước.

Về phía các DNSX xi măng. Về phía các tổ chức nghề nghiệp và đào tạo. 163 TÓM TẮT CHƯƠNG 3. 164 KẾT LUẬN LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ABC Kế toán chi phí theo hoạt động BCTC BCTC BVMT Bảo vệ môi trường CP Chi phí CP Cổ phần CPMT Chi phí môi trường DN DN DNSX DN sản xuất DNXM DN xi măng EA Kế toán môi trường ECA Kế toán chi phí môi trường ECMA Kế toán quản trị chi phí môi trường EMA Kế toán quản trị môi trường IASB Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế IFAC Liên đoàn kế toán quốc tế IMA Hiệp hội kế toán viên quản trị môi trường KTCPMT KTCPMT KTQT Kế toán quản trị KTTC Kế toán tài chính MFCA Kế toán chi phí dòng vật liệu MT Môi trường NVL Nguyên vật liệu TNHH Trách nhiệm hữu hạn TSCĐ Tài sản cố định UNCTAD Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Phát triển UNDSD Ủy ban phát triển bền vững Liên Hiệp Quốc USEPA Cục bảo vệ môi sinh Hoa Kỳ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vii DANH MỤC HÌNH ẢNH, SƠ ĐỒ Hình 1.

Phân bổ chi phí môi trường .1: Kết quả tiêu thụ xi măng năm 2017 .2 : Thị phần xi măng xuất khẩu của Việt Nam tại các thị trường .1: Chức năng cơ bản của KTCPMT trong DN .2: Dòng luân chuyển vật liệu trong DN .3: Chu kỳ sống của sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất .4: Tập hợp và phân bổ chi phí môi trường dựa trên cơ sở hoạt động (ABC).5: Các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTCPMT .1 : Quy trình công nghệ sản xuất xi măng lò quay công nghệ khô.2: Tổ chức quản lý của Công ty xi măng Vicem Hoàng Thạch .3: Tổ chức quản lý của Công ty xi măng Vicem Bỉm Sơn .4: Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tại công ty CP XM Bỉm Sơn .1: Phương trình cân bằng sinh thái .2: Sơ đồ tính cân bằng vật chất trong sản xuất xi măng. 136 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.1: Các lĩnh vực kế toán môi trường .2: Các khái niệm về kế toán môi trường trong DN .3: Tổng hợp khái niệm chi phí môi trường .4 : Một số tiêu thức phân loại chi phí môi trường .5: Phân loại CPMT theo hoạt động.6: CPMT theo chu kỳ sống của sản phẩm .7 : Tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTCPMT trong các DNSX .1: Suất tiêu thụ nguyên liệu của sản xuất clinker và xi măng tại Việt Nam .2: Bảng tổng hợp đầu vào - đầu ra trong quy trình sản xuất xi măng .3: Nguồn phát sinh các chất gây ô nhiễm trong SXXM .4: Phát thải và tác động môi trường trong sản xuất xi măng .5 : Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tại các DN được khảo sát.6: Tổng hợp nguyên nhân không tổ chức bộ máy kế toán quản trị. 84 riêng tại các DN được phỏng vấn .7: Tổng hợp CPMT phát sinh tại DN SX xi măng .8: Bảng tổng hợp CPMT tại công ty cổ phần xi măng Vicem Hải Vân Năm 2017.9: Tiêu thức phân loại CPMT tại các DNSX xi măng .10: Các loại định mức đã được xây dựng tại các DN .11: Bảng chi phí định mức đơn vị công ty cổ phần xi măng Bỉm Sơn .12: Các loại dự toán đã được lập .13: Bảng CPMT trên các tài khoản 627, 642 tại Công ty cổ phần xi măng Vicem Hải Vân .14: Nhu cầu sử dụng thông tin CPMT nội bộ DN .