Luận án tiến si hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai ở việt nam hiện nay

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THỊ HƯƠNG LAN HÒA GIẢI TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI-2017 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM THỊ HƯƠNG LAN HÒA GIẢI TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số: 62.07 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TRẦN ĐÌNH HẢO HÀ NỘI-2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu trong luận án đều được trích dẫn nguồn trung thực. Những kết luận khoa học của Luận án chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN PHẠM THỊ HƯƠNG LAN MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu.Tình hình nghiên cứu trong nước. Tình hình nghiên cứu nước ngoài. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.23 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.25 CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HÒA GIẢI TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Khái quát về hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai. Quan niệm về tranh chấp đất đai.

Giải quyết tranh chấp đất đai.3 Hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai. Đặc điểm của tranh chấp đất đai. Bản chất của hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai. Tính đặc thù của hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai.

Bản chất của hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai. Các nguyên tắc của hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai. Quy trình hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai. Quy trình hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai tại cơ sở, xã, phường, thị trấn.

Quy trình hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai tại tòa án. Các yếu tố tác động đến hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai. Hòa giải trong tranh chấp đất đai và hòa giải các loại tranh chấp khác. Phương thức hoà giải trong tố tụng trọng tài.

Hòa giải trong giải quyết tranh chấp lao động theo quy định của Bộ luật Lao động. Hòa giải trong giải quyết tranh chấp thương mại. Sự hình thành và phát triển của chế định hòa giải tranh chấp đất đai trong pháp luật Việt Nam. Giai đoạn từ 1945 đến 1989.

Giai đoạn từ 1989 đến 2003. Khái quát các văn bản pháp luật hiện hành về hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai hiện nay. Ý nghĩa của hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai.67 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.69 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HÒA GIẢI TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Các quy định của pháp luật hiện hành về trách nhiệm và thẩm quyền hòa giải tranh chấp đất đai.

Các quy định pháp luật hiện hành về trách nhiệm và thẩm quyền của cấp cơ sở, UBND xã, phường, thị trấn trong việc hòa giải tranh chấp đất đai71 3.2 Các quy định pháp luật hiện hành về thẩm quyền của Tòa án đối với hòa giải tranh chấp đất đai. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại cơ sở, UBND xã, phường, thị trấn. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại tòa án.

Phương pháp tiến hành hòa giải tranh chấp đất đai. Phương pháp tiến hành hòa giải tranh chấp đất đai tại cơ sở, UBND xã, phường, thị trấn. Phương pháp tiến hành hòa giải tranh chấp đất đai tại Tòa án. Hiệu lực công nhận sự thỏa thuận của các đương sự.

Hiệu lực công nhận sự thỏa thuận của các đương sự ở cơ sở, UBND xã, phường, thị trấn. Hiệu lực của quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự ở tòa án. 111 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.113 CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ HÒA GIẢI TRONG GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY. Những căn cứ cho việc hình thành phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về hòa giải tranh chấp đất đai.

Căn cứ vào thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về hòa giải tranh chấp đất đai ở cơ sở, UBND xã, phường, thị trấn. Căn cứ vào thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về hòa giải tranh chấp đất đai ở tòa án. Phương hướng chung của việc hoàn thiện pháp luật về hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai ở Việt Nam hiện nay. Các quy định về hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai phải thống nhất, đầy đủ và không được mâu thuẫn, chồng chéo.

Hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai quy định theo hướng tôn trọng quyền tự định đoạt của các bên tranh chấp. Nhà nước phải đảm bảo thực hiện quyền tự định đoạt của các đương sự trong hòa giải thành bằng cơ chế pháp luật. Tăng cường phổ biến pháp luật về hòa giải nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của nhân dân, của các cấp, các ngành và toàn xã hội về hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai nói riêng và hòa giải nói chung. Xã hội hóa hoạt động hòa giải tranh chấp đất đai đảm bảo các tranh chấp đất đai được giải quyết nhanh chóng, hiệu quả là xu hướng tất yếu.

Giải pháp chủ yếu hoàn thiện các quy định về hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai ở Việt Nam hiện nay.Hoàn thiện pháp luật về hòa giải tranh chấp đất đai tại cơ sở, UBND xã, phường, thị trấn. Hoàn thiện pháp luật về hòa giải tranh chấp đất đai tại tòa án.148 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 152 DANH SÁCH CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU.155 LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.155 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tính cấp thiết của đề tài Hòa giải là biểu hiện nét đẹp truyền thống của dân tộc Việt Nam.

Về bản chất hòa giải nhằm giữ gìn tình làng, nghĩa xóm; tăng cường tình đoàn kết, tương thân, tương ái, giúp đỡ lẫn nhau trong cộng đồng; kịp thời giải quyết những xích mích, mâu thuẫn ở cơ sở; ngăn ngừa hành vi vi phạm pháp luật; góp phần bảo đảm trật tự an toàn xã hội, giảm bớt vụ việc phải đưa lên Tòa án nhân dân hoặc UBND các cấp giải quyết, tiết kiệm thời gian, tiền bạc của Nhà nước và nhân dân. Với ý nghĩa cao đẹp và vai trò quan trọng nên công tác hòa giải luôn được Đảng, Nhà nước và xã hội quan tâm động viên, khuyến khích, nhân dân đồng tình ủng hộ. Sự ghi nhận tại Điều 127 Hiến pháp năm 1992: “Ở cơ sở, thành lập các tổ chức thích hợp của nhân dân để giải quyết những việc vi phạm pháp luật và tranh chấp nhỏ trong nhân dân theo quy định của pháp luật” và được khẳng định trong Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 “khuyến khích việc giải quyết một số tranh chấp thông qua thương lượng, hòa giải, trọng tài" là minh chứng cho sự tồn tại và phát triển tất yếu của công tác hòa giải nói chung và hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai nói riêng. Thể chế hóa quy định trên của Hiến pháp trong thời gian qua Quốc hội đã ban hành Luật Hòa giải cơ sở và Luật Đất đai năm 2013 đây là hai văn bản nền tảng quy định về hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai hiện nay.

Tuy nhiên, hòa giải tranh chấp đất đai vẫn quy định còn chung chung, nhiều khi áp dụng chỉ mang tính hình thức và chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế đặt ra. Ta có thể thấy một số bất cập như sau: Thứ nhất: quy định pháp luật về hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai hiện nay còn nhiều hạn chế nhất định cần phải tiếp tục hoàn thiện để phù 1 hợp với thực tế như: trình tự, thủ tục, thành phần tham gia hòa giải ở cơ sở, ở UBND cấp xã, hiệu lực thi hành các văn bản công nhận hòa giải thành, quy trình tố tụng hòa giải ở tòa án … Thứ hai, tranh chấp nào được thụ lý tại tòa án mà không qua hòa giải ở cơ sở. Luật Đất đai năm 2013 chưa có văn bản nào hướng dẫn cụ thể dạng tranh chấp đất đai nào phải qua hòa giải ở địa phương nên mỗi địa phương, tòa án áp dụng rất khác nhau. Thứ ba, theo quy định tại Điều 202 Luật Đất đai năm 2013 thì UBND cấp xã, phường phải phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức xã hội khác để tiến hành hòa giải.

Trong thực tế, do quy định của pháp luật chưa rõ ràng, bắt buộc phải là tổ chức xã hội nào như Đoàn thanh niên; Hội phụ nữ; Hội luật gia… nên nhiều trường hợp thành phần tham gia hòa giải ở cấp xã không đúng. Do đó, khi các bên tranh chấp hòa giải không thành và tiến hành khởi kiện theo trình tự tố tụng dân sự thì bị tòa án từ chối thụ lý và yêu cầu về địa phương tổ chức hòa giải lại vì lý do thành phần tham gia hòa giải tại địa phương không đúng. Thứ tư, đối với các trường hợp hoà giải thành ở cơ sở, cấp xã (tranh chấp hợp đồng mua bán nhà đất, hợp đồng tặng cho, thừa kế nhà đất.), pháp luật không quy định cơ quan nào có thẩm quyền ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các bên, trình tự công nhận, hiệu lực bắt buộc các bên thực hiện biên bản hoà giải thành đó. Có quan điểm cho rằng do pháp luật không quy định cụ thể những trường hợp này do đó nếu một hay cả hai bên thay đổi ý kiến thì coi như việc hoà giải không thành và UBND cấp xã không phải hoà giải lại và việc tranh chấp thuộc thẩm quyền của Toà án, khi đương sự khởi kiện, Toà án xem xét theo thủ tục chung.

Như vậy, do pháp luật không quy định nên làm mất giá trị pháp lý của biên bản hoà giải thành và vai trò của công tác hoà giải ở cơ sở, UBND xã, phường. 2 Thứ năm, hiện nay công tác hòa giải ở địa phương, ở các cấp chính quyền và ở các cấp tòa án chưa thực sự được coi trọng và áp dụng triệt để còn mang tính hình thức. Một trong những nguyên nhân là do chúng ta chưa có cơ chế chính sách và đội ngũ hòa giải viên chuyên nghiệp.