Luận án tiến sĩ hiện thực hóa thiết chế tự chủ trong hệ thống khoa học và công n

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Đinh Việt Bách HIỆN THỰC HÓA THIẾT CHẾ TỰ CHỦ TRONG HỆ THỐNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Hà Nội - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Đinh Việt Bách HIỆN THỰC HÓA THIẾT CHẾ TỰ CHỦ TRONG HỆ THỐNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý Khoa học và Công nghệ Mã số: Thí điểm LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Trần Quốc Khánh 2. Hồ Ngọc Luật Hà Nội - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Luận án với tên đề tài “Hiện thực hóa thiết chế tự chủ trong hệ thống khoa học và công nghệ Việt Nam” được tác giả hoàn thành trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn cùng với kiến thức, kinh nghiệm tích lũy trong thời gian làm công tác xây dựng chính sách phát triển mạng lưới tổ chức khoa học và công nghệ tại Bộ Khoa học và Công nghệ. Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do chính tác giả thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS.

Trần Quốc Khánh và TS. Hồ Ngọc Luật. Các kết quả nghiên cứu trong Luận án được phân tích một cách khách quan, thông tin và số liệu trong Luận án được khảo sát trung thực và trích dẫn từ các nguồn chính thống theo chuẩn mực khoa học. Hà Nội, tháng 7 năm 2018 Tác giả luận án Đinh Việt Bách LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Tác giả trân trọng cảm ơn TS.

Trần Quốc Khánh, TS. Hồ Ngọc Luật đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và góp ý cho tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thiện Luận án tiến sĩ. Tác giả trân trọng cảm ơn các Thầy, Cô giáo thuộc Khoa Khoa học Quản lý, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, đặc biệt là PGS. Vũ Cao Đàm, PGS.

Trần Văn Hải, PGS. Đào Thanh Trường, PGS. Mai Hà đã truyền đạt những kiến thức bổ ích cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả trân trọng cảm ơn các cơ quan, tổ chức, cá nhân đã cung cấp thông tin khảo sát, trả lời phỏng vấn, góp ý kiến, tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện Luận án.

Đặc biệt, tác giả trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ, tạo điều kiện của các đồng chí Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, Lãnh đạo Vụ Tổ chức cán bộ và sự giúp đỡ của bạn bè, đồng nghiệp, gia đình trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện Luận án. Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng không tránh khỏi những hạn chế nhất định, vì vậy, tác giả rất mong nhận được các ý kiến góp ý của các thầy, cô và đồng nghiệp để tác giả hoàn thiện Luận án của mình. Hà Nội, tháng 7 năm 2018 Tác giả luận án Đinh Việt Bách LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Ý nghĩa của nghiên cứu. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Giả thuyết nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu và hƣớng tiếp cận của nghiên cứu. Kết cấu luận án:. 18 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN THIẾT CHẾ TỰ CHỦ TRONG HỆ THỐNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ.

Tình hình nghiên cứu, thực hiện thiết chế tự chủ. Về tự chủ trong hoạt động KH&CN. Về vai trò của Nhà nước đối với hoạt động KH&CN. Về xác định nhiệm vụ KH&CN.

Về quản lý tổ chức KH&CN. Về quản lý nhân lực KH&CN. Về tài chính trong hoạt động KH&CN. Về gắn kết giữa nghiên cứu với sản xuất và đào tạo.

Nhận xét những nghiên cứu trƣớc đây về thiết chế tự chủ. Nghiên cứu về tự chủ trong hoạt động KH&CN. Nghiên cứu về vai trò của Nhà nước đối với hoạt động KH&CN. Nghiên cứu về xác định nhiệm vụ KH&CN.

Nghiên cứu về quản lý tổ chức KH&CN. Nghiên cứu về quản lý nhân lực KH&CN. Nghiên cứu về tài chính trong hoạt động KH&CN. Nghiên cứu về gắn kết giữa NCKH với SX và đào tạo .37 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tiểu kết Chƣơng 1. 39 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THIẾT CHẾ TỰ CHỦ. 39 TRONG HỆ THỐNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ. Hệ khái niệm công cụ.

Tự chủ trong KH&CN. Hệ thống KH&CN. Hiện thực hóa thiết chế tự chủ. Lý thuyết về thiết chế tự chủ trong hệ thống KH&CN.

Khái niệm thiết chế tự chủ trong hệ thống KH&CN. Triết lý của thiết chế tự chủ trong hệ thống KH&CN. Vai trò và mối quan hệ của thiết chế tự chủ đối với hệ thống KH&CN. Thiết chế tự chủ dƣới cách tiếp cận hệ thống đổi mới quốc gia.

Tiếp cận tuyến tính đối với quá trình đổi mới. Tiếp cận phi tuyến đối với quá trình đổi mới. Tiếp cận hệ thống đổi mới quốc gia. Tiểu kết Chƣơng 2.

75 THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI THIẾT CHẾ TỰ CHỦ. 75 TRONG HỆ THỐNG KH&CN VIỆT NAM. Bối cảnh nền kinh tế Việt Nam trong quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa sang nền kinh tế thị trƣờng. Những thành tựu đã đạt được.

Một số tồn tại, hạn chế. Ảnh hưởng của nền kinh tế thị trường đối với việc thực hiện thiết chế tự chủ trong KH&CN Việt Nam. Các quy định liên quan đến thiết chế tự chủ trong hệ thống KH&CN Việt Nam. Giai đoạn từ năm 1980 đến năm 1992 .78 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Giai đoạn từ năm 1992 đến 2004. Giai đoạn từ năm 2004 đến năm 2013. Giai đoạn từ năm 2013 đến nay. Thực trạng triển khai các nội dung tự chủ trong hệ thống KH&CN Việt Nam.

Tự chủ về thực hiện nhiệm vụ KH&CN. Tự chủ về tài chính. Việc xác định quyền sở hữu đối với kết quả nghiên cứu. Tự chủ về quản lý tổ chức KH&CN.

Tự chủ về quản lý nhân lực KH&CN. Tự chủ về hợp tác quốc tế. Những khó khăn, vƣớng mắc khi triển khai thiết chế tự chủ trong hệ thống KH&CN Việt Nam và nguyên nhân. Việc xác định chủ thể hoạt động KH&CN.

Việc xác định nhiệm vụ. Cơ chế tài chính và nguồn kinh phí đầu tư cho KH&CN. Việc thực hiện quyền sở hữu đối với kết quả nghiên cứu. Về quản lý mạng lưới tổ chức KH&CN.

Về nguồn nhân lực KH&CN. Về gắn kết giữa NCKH với SX-KD và đào tạo. Tiểu kết Chƣơng 3. 115 GIẢI PHÁP HIỆN THỰC HÓA THIẾT CHẾ TỰ CHỦ.

115 TRONG HỆ THỐNG KH&CN VIỆT NAM. Xu hƣớng phát triển KH&CN của Việt Nam thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế. Điều kiện để hiện thực hóa thiết chế tự chủ trong hệ thống KH&CN. Điều kiện cần.

Giải pháp để hiện thực hóa thiết chế tự chủ trong hệ thống KH&CN. Nhà nước không trực tiếp thực hiện hoạt động KH&CN, Nhà nước chỉ thực hiện vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động KH&CN .117 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhiệm vụ KH&CN phải do chủ thể hoạt động KH&CN chủ động đề xuất và tổ chức thực hiện, Nhà nước có thể xem xét, tài trợ kinh phí để thực hiện nhiệm vụ KH&CN. Chủ thể hoạt động KH&CN được quyền tự chủ trong việc quản lý, sử dụng tài chính từ mọi nguồn tài trợ để thực hiện nhiệm vụ KH&CN.

Mạng lưới tổ chức KH&CN công lập được tái cấu trúc tinh gọn, giảm đầu mối và không bị quản lý như đơn vị sự nghiệp công lập. Nhân lực KH&CN trong tổ chức KH&CN công lập không bị quản lý như công chức, viên chức của Nhà nước và được quyền tự chủ trong đề xuất và thực hiện nhiệm vụ KH&CN. Khoa học và công nghệ gắn kết chặt chẽ với sản xuất và đào tạo để KH&CN thể hiện vai trò đối với phát triển KT-XH. Vận hành nền kinh tế theo đúng quy luật thị trường, phát triển thị trường công nghệ thông qua phát triển nhu cầu và nguồn cung về công nghệ .151 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.

Hạn chế của Luận án và khuyến nghị nghiên cứu tiếp theo. 157 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ. 159 LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 159 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

160 PHỤ LỤC 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH TRONG LUẬN ÁN Danh mục bảng Trang Bảng 3. Đầu tư từ NSNN của Việt Nam cho hoạt động KH&CN 85 Bảng 3. Chi cho hoạt động R&D của một số quốc gia/vùng lãnh thổ 86 Bảng 3. Đầu tư của doanh nghiệp cho KH&CN tại một số nước 87 Bảng 3.

Hiện trạng tổ chức KH&CN của Việt Nam đến 31/5/2016 92 Bảng 3. Cơ cấu tổ chức KH&CN theo lĩnh vực 93 Bảng 3. Số công bố KH&CN của một số nước, vùng lãnh thổ. Cơ cấu của nhân lực nghiên cứu theo trình độ và nơi làm việc 100 Bảng 3.

Cơ cấu của nhân lực nghiên cứu theo lĩnh vực KH&CN 101 Danh mục hình Trang Hình 2. Hệ thống đổi mới quốc gia 44 Hình 2. Sơ đồ các hoạt động nghiên cứu 53 Hình 2. Mô hình triết lý Nhà nước không quan tâm đến KH&CN 60 Hình 2.

Mô hình triết lý Nhà nước độc quyền là chủ thể hoạt động KH&CN 61 Hình 2. Mô hình triết lý Nhà nước và các thành phần kinh tế khác đều là chủ thể hoạt động KH&CN 63 Hình 2. Mô hình triết lý Nhà nước không phải là chủ thể hoạt động KH&CN 65 Hình 2. Mô hình KH&CN đẩy 69 Hình 2.

Mô hình thị trường kéo 70 Hình 2. Hê ̣ thố ng đổ i mới quố c gia ta ̣i các nước NIC châu Á 73 Hình 3. Cơ cấu mạng lưới tổ chức KH&CN theo lĩnh vực KH&CN 95 Hình 3. Cơ cấu nguồn tài chính đầu tư cho KH&CN của Việt Nam 108 Hình 4.

So sánh tỷ lệ kinh phí đầu tư cho KH&CN 125 Hình 4. Cơ cấu nguồn tài chính đầu tư cho mỗi nhiệm vụ KH&CN 133 Hình 4. Mô hình mối quan hệ giữa các yếu tố trong hệ thống KH&CN 156 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.