Luận án tiến sĩ đường lối chính sách đối ngoại của đảng và nhà nước việt nam gia

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA LỊCH s ử HOÀNG HẢI YẾN ĐƯỜNG LỐI, CHÍNH SÁCH Đ ố i NGOẠI CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1954-1960 CHUYÊN NGÀNH: LỊCH s ử ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM MÃ SỐ: 60.56 LUẬN VĂN THẠC s ĩ KHOA HỌC LỊCH s ử Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS YŨ QUANG HIEN Đ A I H O C Q U Ộ C G ia Hh in iụ i I TRUNG TẨ M T H Ò N G TIN THƯ VIỆN I V ị u y Ỉ4 -L I HÀ NÔI-2006 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu đảm bảo tính chính xác và khoa học, cố nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Luận văn không trùng lặp với các công trình đã được công bố. Hà Nội, ngày 12 tháng 11 năm 2006 Tác giả luận văn Hoàng Hải Yến LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang Mở đầu.

1 Chương 1: Quá trình hình thành đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong thời kỳ mới (giai đoạn 1954 -1960). Điều kiện lịch sử. Nhiệm vụ chính trị của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ mới. Tình hình quốc tế.

Truyền thống ngoại giao của dân tộc, tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh và kinh nghiệm đối ngoại của Đảng. Quá trình hình thành đường lối đối ngoại. Những chủ trương mới về đối ngoại(từ tháng 7-1954 đến tháng 7-1956). Chủ trương đối ngoại trong thời gian từ tháng 7-1956 đến năm 1958.

Đường lối đối ngoại hình thành về cơ bản (1959 -1960). 42 Chương 2: Quá trình thực hiện đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam giai đoạn 1954-1960. Đấu tranh đòi thi hành Hiệp định Giơnevơ. Thời gian 300 ngày (từngày 20-7-1954 đến ngày 20-5-1955).

Từ ngày 20-5-1955 đến ngày 20-7-1956. Từ ngày 20-7-1956 đến năm 1960. Củng cố và phát triển quan hệ ngoại giao với các nước x ã hội chủ nghĩa. Cải thiện quan hệ với Lào và Campuchia.

M ở rộng quan hệ với các nước độc lập dân tộc và ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc trên th ế giới. 82 Chương 3: Một sô nhận xét và kinh nghiệm lịch sử. 86 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một sô' nhận xét.

Một sô'kinh nghiệm. 103 Tài liệu tham khảo. 110 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Tháng 7 năm 1954, Hiệp định Giơnevơ được ký kết, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp can thiệp Mỹ do Đảng lãnh đạo đã giành được thắng lợi, song sự nghiệp cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trên phạm vi cả nước vẫn chưa hoàn thành.

Đất nước tạm thời bị chia cắt làm hai miền với hai chế độ chính trị khác nhau: miền Bắc, hoàn toàn giải phóng, bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội; ở miền Nam, Mỹ thay chân Pháp, âm mưu chia cắt lâu dài nước Việt Nam, biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự của đế quốc Mỹ. Lúc này, tình hình thế giới có nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt là xu. thế hoà hoãn đang tác động tiêu cực đến chiến lược của các nước đồng minh với ta. Tất cả các nước trên thế giới, kể cả Liên Xô và Trung Quốc đều chưa ủng hộ Việt Nam dùng đấu Iranh cách mạng thống nhất đất nước, mà đi vào xu thế hcà hoãn nhằm giữ nguyên trạng Châu Âu và nguyên trạng thế giới.

Chính trong bối cảnh đó, Đảng đã phát huy cao độ tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo trong việc phân tích tình hình, xác định đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam nói chung, đường lối đối ngoại nói riêng. Giai đoạn 1954-1960 là một quá trình nhận thức yêu cầu của lịch sử, hình thành về cơ bản đường lối đối ngoại trong thời kỳ mới, đồng thời từng bước triển khai thực hiện đường lối đó, tranh thủ sự giúp đỡ quốc tế nhằm phục vụ sự nghiệp khôi phục kinh tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh chổng đế quốc Mỹ ở miền Nam. Sự hình thành đường lối cách mạng Việt Nam nói chung và đường lối đối ngoại của Đảng nói riêng trong thời kỳ mới, mà khởi đẩu là giai đoạn 1954-1960 đã tạo cơ sở vững chắc, đồng thời để lại những kinh nghiệm quý báu cho các giai đoạn sau. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Với ý nghĩa trên, tôi chọn đề tài: “Đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và N hà nước Việt Nam giai đoạn 1954-1960” làm đề tài Luận văn Thạc sĩ Lịch sử của mình.

Lịch sử nghiên cứu vấn đề Đã có một số công trình nghiên cứu có đề cập đến đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam giai đoạn 1954-1960 như: “Ngoại giao Việt Nam hiện đại vì sự nghiệp độc lập, tự do ị1945-1975)” do Nguyễn Phúc Luân chủ biên (Nhà Xuất bản Chính trị Quốc gia, 2001); “Năm mươi năm ngoại giao Việt N am ” của Lưu Văn Lợi (Nhà xuất bản Công an nhân dân, 1998); “Ngoại giao Việt Nam 1945-2000” của Nguyễn Dy Niên (Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 2002); “Lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975)”, tập 1 (Nhà xuất bản Sự thật, 1990).; Ngoài ra, còn một số bài báo như: “Ngoại giao Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến cứu nước (1954-1975)” của Khắc Huỳnh (Tạp chí Nghiên cứu lịch sử số 4/2005); ‘‘Nhìn lại quan hệ Xô-Việt thời kỳ 1945-1975” của Nguyễn Ngọc Mão, Vũ Thị Hồng Chuyên (Tạp chí Nghiên cứu lịch sử số 3/1925). Bên cạnh đó, các công trình nghiên cứu của nước ngoài về cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam cũng đa dạng và phong phú như: ‘‘Giải phẫu một cuộc chiến tranh ” của Gabrien Côncô, (Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội 1991); “Việt Nam cuộc chiến tranh mười nghìn ngày” của Maicơn Máclia, (Nhà xuất bản Sự thật, 1990). Những công trình trên đều ít nhiều đề cập đến đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam ở những khía cạnh khác nhau. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu mang tính chuyên sâu về đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta giai đoạn 1954-1960.

Nguồn tư liệu của luận vãn - Các Văn kiện Đảng giai đoạn 1954-1960. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Các tác phẩm của Hồ Chí Minh, tác phẩm của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước có liên quan đến đường lối, chính sách đối ngoại giai đoạn - Các tác phẩm và công trình nghiên cứu của các học giả trong và ngoài nước, bao gồm các sách đã xuất bản, các bài đăng trên Tạp chí khoa học. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 4. Mục đính - Làm sáng tỏ quá trình hình thành và nội dung đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam giai đoạn 1954-1960.

- Làm rõ kết quả thực hiện và bước đầu tổng kết, đánh giá, rút ra một số kinh nghiệm trong việc xác định đường lối và chỉ đạo thực hiện của Đảng. Nhiệm vụ - Tập hợp và hệ thống hoá những nguồn tài liệu có liên quan đến đề tài. - Phân đoạn lịch sử làm rõ tiến trình nhận thức cũng như sự hình thành và phát triển đường lối đối ngoại của Đảng trong thời kỳ mới. - Trình bày toàn bộ điều kiện lịch sử có tác động đến việc hình thành chính sách đối ngoại của Đảng trong mỗi thời đoạn trên; những nội dung của đường lối đối ngoại cũng như biện pháp cụ thể nhằm thực hiện chủ trương đó.

- Khái quát kết quả đạt được trong việc thực hiện đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước, làm rõ những thành công và hạn chế của quá trình thực hiện đó. Giới hạn của luận vãn 5. Đối tượng - Quá trình nhận thức và xác định đường lối chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong thời kỳ mới, luận văn chỉ nghiên cứu vấn đề này trong giới hạn từ sau khi Hiệp định Giơnevơ được ký kết (7-1954) đến năm 1960. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -Việc thực hiện chủ trương đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong giai đoạn này.

- Kinh nghiệm lịch sử trong việc xác định đường lối đối ngoại và tổ chức triển khai thực hiện. Phạm vi nghiên cứu - Bối cảnh quốc tế và trong nước, trong đó có chiến lược của các nuớc lớn ảnh hưởng đến quá trình hình thành đuờng lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam. - Đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam nói chung và ảnh hưởng của nó đến sự hình thành chính sách đối ngoại. - Việc thực hiện chính sách đối ngoại và những thành công bước đầu trong quá trình thực hiện.Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 6.

Cơ sở lý luận Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, nhất là phương pháp tư tưởng khoa học: xuất phát từ thực tiễn khách quan, xem xét sự vật, hiện tượng trong mối liên hệ phổ biến và sự phát triển. Phương pháp nghiên cứu - Luận văn sử dụng phương pháp lịch sử nhằm sáng tỏ quá trình hình thành và phát triển đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam qua các thời đoạn khác nhau. - Đồng thời, sử dụng phương pháp logic nhằm làm rõ những vấn đề mang tính quy luật, nguyên tắc trong việc xác định và chỉ đạo thực hiện chính sách đối ngoại. - Ngoài ra, luận văn còn sử dụng một số phương pháp khác như phương pháp phân tích, tổng hợp, đối chiếu, so sánh để có cái nhìn tổng thể về quá 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trình hình thành đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam.

B ố cục của luận văn Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Luận văn được chia làm 3 chương: Chương 1: Quá trình hình thành đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong thời kỳ mới (1954-1960) Chương 2: Quá trình thực hiện đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam giai đoạn 1954-1960 Chương 3: Một số nhận xét và kinh nghiệm lịch sử Xin gửi lời cảm ơn các thầy, cô giáo Chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội&Nhân văn Hà Nội đã giúp đỡ tôi trong suốt khoá học. Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc thầy giáo hướng dẫn khoa học của luận văn: PGS.