Luận án tiến sĩ di tích giồng lớn và vai trò của nó với sự hình thành văn hoá óc

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN TRƯƠNG ĐẮC CHIẾN DI TÍCH GIỒNG LỚN VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ VỚI SỰ HÌNH THÀNH VĂN HÓA ÓC EO Ở VÙNG VEN BIỂN ĐÔNG NAM BỘ LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ HÀ NỘI - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------ TRƯƠNG ĐẮC CHIẾN DI TÍCH GIỒNG LỚN VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ VỚI SỰ HÌNH THÀNH VĂN HÓA ÓC EO Ở VÙNG VEN BIỂN ĐÔNG NAM BỘ CHUYÊN NGÀNH: KHẢO CỔ HỌC MÃ SỐ: 62 22 03 17 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: 1. LÂM THỊ MỸ DUNG HÀ NỘI - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Tên đề tài luận án không trùng với bất cứ nghiên cứu nào đã được công bố. Các tài liệu, số liệu, trích dẫn trong luận án là trung thực, khách quan, rõ ràng về xuất xứ.

Những kết quả nêu trong luận án chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận án Trương Đắc Chiến LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trước hết tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới TS. Vũ Quốc Hiền và PGS. Lâm Thị Mỹ Dung - những người đã tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện luận án.

Trong thời gian thực hiện luận án tôi đã nhận được nhiều lời khuyên quý báu của TS. Ngô Thế Phong (Hội Khảo cổ học Việt Nam) và sự giúp đỡ về mặt tư liệu của TS. Xin trân trọng cảm ơn các tiến sĩ. Luận án này sẽ không thể hoàn thành nếu không có sự tạo điều kiện của lãnh đạo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng như sự giúp đỡ của các bạn đồng nghiệp trong bảo tàng, đặc biệt là các cán bộ phòng Nghiên cứu - Sưu tầm, phòng Quản lý hiện vật và phòng Tư liệu - Thư viện.

Xin trân trọng cảm ơn những sự giúp đỡ quý báu ấy. Tôi cũng không quên sự chỉ dạy và giúp đỡ nhiệt tình của thầy cô và các bạn đồng nghiệp tại Đại học KHXH&NV Hà Nội và Viện Khảo cổ học. Xin cảm ơn thầy cô và các bạn rất nhiều. Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới ban lãnh đạo và các bạn đồng nghiệp tại Sở VHTT&DL tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Bảo tàng Bà Rịa - Vũng Tàu, Bảo tàng Đồng Nai, Bảo tàng Bình Dương, đặc biệt là bà con nhân dân xã Long Sơn (TP.

Vũng Tàu) - những người đã tạo điều kiện và nhiệt tình giúp đỡ tôi trong thời gian điền dã trên thực địa cũng như trong quá trình thu thập tài liệu liên quan đến đề tài luận án. Cuối cùng, tôi xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc tới những người thân trong gia đình - những người luôn là nguồn động lực và chỗ dựa tin cậy để tôi có thể vững tâm theo đuổi một nghề nhiều gian khó. Trương Đắc Chiến LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT AD - Anno Domini/Sau Công nguyên BC - Before Christ/Trước Công nguyên BIPPA - Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association/Tập san của Hội Tiền sử Ấn Độ - Thái Bình Dương BP - Before Present/Cách ngày nay CCRAL - Commission Consultative des Recherches Archéologiques à L'Etranger/Ủy ban Tư vấn Nghiên cứu Khảo cổ học ngoài nước Pháp Đkm - Đường kính miệng et al - et alii (and others)/và những người khác GS - Giáo sư HS - Hồ sơ Nnk - Những người khác NPHMVKCH - Những phát hiện mới về khảo cổ học Nxb - Nhà xuất bản PGS - Phó giáo sư P - Page/Trang Pp - Pages/Các trang KHXH - Khoa học Xã hội Stt - Số thứ tự TP - Thành phố Tr - Trang TS - Tiến sĩ Vol - Volume/Tập LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ TRONG CHÍNH VĂN Bảng Bảng 2. Mộ táng trong các hố khai quật Giồng Lớn Bảng 2.

Các nhóm mộ đất trong hố khai quật Giồng Lớn Bảng 2. Thống kê đồ gốm tùy táng Giồng Lớn theo chất liệu Bảng 2. Thống kê đồ gốm tùy táng Giồng Lớn theo loại hình Bảng 2. Kết quả phân tích thành phần thạch học các mẫu gốm Bảng 2.

Kết quả phân tích thành phần khoáng vật mẫu gốm bằng phương pháp nhiễu xạ tia X Bảng 2. Sự giảm trọng lượng của mẫu khi nâng nhiệt độ Bảng 2. Thống kê đồ đá trong các nhóm mộ đất Giồng Lớn Bảng 2. Đồ thủy tinh trong các nhóm mộ táng Giồng Lớn Bảng 2.

Phân loại hạt chuỗi Giồng Lớn theo hình dáng và màu sắc Bảng 2. Thống kê đồ kim loại trong các nhóm mộ đất Giồng Lớn Bảng 2. Các loại hình đồ tùy táng bằng sắt Bảng 2. Phân loại đồ tùy táng bằng vàng Bảng 2.

Phân loại hạt chuỗi vàng Biểu đồ Biểu đồ 2.1 Các kiểu hoa văn trên đồ gốm Giồng Lớn Biểu đồ 2. Mối quan hệ giữa hoa văn trên đồ gốm với các nhóm mộ Sơ đồ Sơ đồ 3.1 Quá trình chiếm lĩnh vùng ngập mặn Đông Nam Bộ Sơ đồ 3. Quá trình hình thành văn hóa Óc Eo ở vùng ven biển Đông Nam Bộ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ TRONG PHỤ LỤC Bảng Bảng 1. Thống kê đồ tùy táng trong mộ đất và mộ nồi Giồng Lớn Bảng 2.

Sự phân bố đồ tùy táng trong các nhóm mộ đất Giồng Lớn Bảng 3. Các mộ thuộc nhóm 1 Bảng 4. Các mộ thuộc nhóm 2 Bảng 5. Các mộ thuộc nhóm 3 Bảng 6.

Các mộ nồi Bảng 7. Thống kê đồ gốm trong các nhóm mộ đất Giồng Lớn Bảng 8. Thống các kiểu nồi gốm Giồng Lớn Bảng 9. Thống kê các kiểu bát bồng Giồng Lớn Bảng 10.

Thống kê các kiểu bình gốm Giồng Lớn Bảng 11. Bảng giới thiệu mẫu gốm Giồng Lớn, Giồng Cá Vồ và Gò Ô Chùa Bảng 12. Các mộ có đồ đá ở Giồng Lớn Bảng 13. Các mộ có đồ thủy tinh ở Giồng Lớn Bảng 14.

Các mộ có đồ kim loại ở Giồng Lớn Bảng 15. Kết quả phân tích thành phần hóa học đồ vàng Giồng Cá Vồ Bảng 16. Kết quả phân tích thành phần hóa học mặt nạ vàng Giồng Lớn Bảng 17. Một số đồ gốm tiêu biểu ở Giồng Lớn và Gò Ô Chùa Bảng 18.

Một số hiện vật tiêu biểu ở Giồng Lớn - Long Sơn và Giồng Cá Vồ - Giồng Phệt LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Biểu đồ Biểu đồ 1. Phân bố các nhóm mộ trong hố khai quật Giồng Lớn Biểu đồ 2. Phân bố đồ tùy táng trong các nhóm mộ Giồng Lớn Biểu đồ 3. Phân bố đồ gốm trong các nhóm mộ Giồng Lớn Biểu đồ 4.

Mối tương quan giữa gốm loại 1 và loại 2 trong các nhóm mộ Giồng Lớn Biểu đồ 5. Phân bố các kiểu nồi trong các nhóm mộ Giồng Lớn Đồ thị Đồ thị 1. Giản đồ DG - DTA của mẫu gốm số 1 (Giồng Lớn) Đồ thị 2. Giản đồ DG - DTA của mẫu gốm số 2 (Giồng Lớn) Đồ thị 3.

Giản đồ DG - DTA của mẫu gốm số 3 (Gò Ô Chùa) Đồ thị 4. Giản đồ DG - DTA của mẫu gốm số 4 (Giồng Cá Vồ) Đồ thị 5. Giản đồ DG - DTA của mẫu gốm số 5 (Giồng Cá Vồ) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH ẢNH MINH HỌA TRONG PHỤ LỤC Hình 1. Bản đồ phân bố di tích Giồng Lớn và một số địa điểm khảo cổ đề cập trong luận án Hình 2.

Bản đồ địa hình vùng ngập mặn ven biển Đông Nam Bộ Hình 3. Bản đồ phân bố các địa điểm khảo cổ học ở vùng ngập mặn ven biển Đông Nam Bộ Hình 4. Bản đồ phân bố các địa điểm khảo cổ học ở khu vực đảo Long Sơn Hình 5. Bản đồ khu vực Cần Giờ - Long Sơn Hình 6.

Di tích Giồng Lớn và một số địa điểm khảo cổ học ở Đông Nam Á Hình 7 - 8. Cảnh quan di tích Giồng Lớn Hình 9. Sơ đồ vị trí các hố thám sát và khai quật di tích Giồng Lớn Hình 10. Mặt bằng tổng thể các hố khai quật Giồng Lớn năm 2003, 2005 Hình 11.

Mặt bằng hố H1 di tích Giồng Lớn năm 2003 Hình 12. Mặt bằng hố H2 di tích Giồng Lớn năm 2003 Hình 13. Mặt bằng hố H3 di tích Giồng Lớn năm 2003 Hình 14. Mặt bằng hố H4 di tích Giồng Lớn năm 2003 Hình 15.

Mặt bằng hố H5 di tích Giồng Lớn năm 2003 Hình 16. Mặt bằng hố H1 di tích Giồng Lớn năm 2005 Hình 17. Mặt bằng hố H2 di tích Giồng Lớn năm 2005 Hình 18. Diễn biến địa tầng di tích Giồng Lớn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Các nhóm mộ táng tại di tích Giồng Lớn Hình 20. Đồ tùy táng trong mộ 05. Đồ tùy táng trong mộ 05. Đồ tùy táng trong mộ 03.

Đồ tùy táng trong mộ 03. Đồ tùy táng trong mộ 05. Đồ tùy táng trong mộ 03. Đồ tùy táng trong mộ 03.

Các kiểu mộ nồi tại di tích Giồng Lớn Hình 28 - 31. Nồi vai gãy cỡ nhỏ Giồng Lớn Hình 32 - 33. Nồi vai gãy cỡ trung bình Giồng Lớn Hình 34. Nồi vai vát Giồng Lớn Hình 35.

Nồi vai xuôi cỡ nhỏ Giồng Lớn Hình 36 - 37. Nồi vai xuôi cỡ trung bình Giồng Lớn Hình 38 - 41 Bát bồng chân choãi Giồng Lớn (gốm loại 1) Hình 42 - 44. Bát bồng chân choãi Giồng Lớn (gốm loại 2) Hình 45 - 47. Bát bồng chân trụ Giồng Lớn Hình 48 - 49.

Bình cổ cao vãi gãy Giồng Lớn Hình 50. Bình cổ cao vai vát Giồng Lớn Hình 51. Bình có chân đế Giồng Lớn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bình con tiện Giồng Lớn Hình 55.

Vò gốm Giồng Lớn Hình 56. Các kiểu nắp gốm Giồng Lớn Hình 57. Ấm và trụ gốm Giồng Lớn Hình 58. Các loại hạt chuỗi đá Giồng Lớn Hình 59 - 60.

Vòng tay đá nephrite Giồng Lớn Hình 61. Vòng tay đá thạch anh và mã não Giồng Lớn Hình 62. Đá cuội trong mộ táng Giồng Lớn Hình 63. Đồ trang sức thủy tinh Giồng Lớn Hình 64.

Lục lạc đồng, tiền Ngũ Thù và kiếm sắt Giồng Lớn Hình 65. Giáo sắt Giồng Lớn Hình 66. Dao sắt Giồng Lớn Hình 67. Đục sắt Giồng Lớn Hình 68.

Đục sắt và công cụ chưa rõ chức năng Giồng Lớn Hình 69. Các kiểu hạt chuỗi vàng Giồng Lớn Hình 70. Các kiểu khuyên tai vàng Giồng Lớn Hình 71. Mặt nạ vàng Giồng Lớn Hình 72.

Mô hình dương vật, lá vàng và một số hiện vật vàng Giồng Lớn Hình 73. Nắp gốm văn hóa Óc Eo Hình 74.