Luận án tiến sĩ di sản văn học của dòng văn trường lưu hà tĩnh từ góc nhìn văn h

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH NGUYỄN TÙNG LĨNH DI SẢN VĂN HỌC CỦA DÒNG VĂN TRƯỜNG LƯU (HÀ TĨNH) TỪ GÓC NHÌN VĂN HÓA LUẬN ÁN TIẾN SĨ Chuyên ngành: Văn học Việt Nam Mã số: 9220121 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Biện Minh Điền Nghệ An, 2022 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com luan an tien si MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận án. Cấu trúc của luận án.

7 Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI. Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Việc ghi nhận, giới thiệu một số tác giả, tác phẩm của dòng văn Trường Lưu trong thư tịch cổ (thế kỷ XVII – XIX). Việc tìm hiểu, nghiên cứu di sản văn học của dòng văn Trường Lưu.

Vấn đề nghiên cứu di sản văn học của dòng văn Trường Lưu từ góc nhìn văn hóa. Cơ sở lý thuyết của đề tài. Khái niệm “dòng họ” và “văn hóa dòng họ”. Văn hóa học và lý thuyết nghiên cứu văn học từ góc nhìn văn hóa.

34 Chương 2 SỰ HÌNH THÀNH VÀ QUÁ TRÌNH VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA DÒNG VĂN TRƯỜNG LƯU. Sự hình thành dòng văn Trường Lưu. Giới thuyết một số khái niệm liên quan. Bối cảnh hình thành dòng văn Trường Lưu.

Bối cảnh lịch sử, xã hội. Quá trình vận động, phát triển của dòng văn Trường Lưu. Thời kỳ phôi thai. Thời kỳ phát triển.

58 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com luan an tien si 1 2. Thời kỳ kết thúc. Dòng văn Trường Lưu trong mối liên hệ với dòng văn Tiên Điền và sự hình thành “văn phái Hồng Sơn”. Dòng văn Trường Lưu.

Dòng văn Tiên Điền. Mối liên hệ giữa hai dòng họ - dòng văn. Sự hợp lưu của hai dòng văn và vấn đề tên gọi Văn phái Hồng Sơn. 76 Chương 3 MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP TIÊU BIỂU CỦA DI SẢN VĂN HỌC DÒNG VĂN TRƯỜNG LƯU.

Phụng sứ Yên Đài tổng ca và Hoàng Hoa sứ trình đồ của Nguyễn Huy Oánh. Phụng sứ Yên Đài tổng ca. Tình hình văn bản của tác phẩm. Giá trị và ý nghĩa nhiều mặt của Phụng sứ Yên đài tổng ca.

Hoàng Hoa sứ trình đồ. Tình hình văn bản Hoàng Hoa sứ trình đồ. Giá trị và ý nghĩa nhiều mặt của Hoàng Hoa sứ trình đồ. Hoa tiên của Nguyễn Huy Tự.

Tình hình văn bản truyện Hoa tiên. Đặc sắc nội dung cảm hứng và nghệ thuật thể hiện của Hoa tiên. Mai đình mộng ký của Nguyễn Huy Hổ. Sự ra đời Mai đình mộng ký và tình hình văn bản tác phẩm.

Nội dung và giá trị nghệ thuật của Mai đình mộng ký. Chung Sơn di thảo của Nguyễn Huy Vinh. Hoàn cảnh ra đời và tình hình văn bản tác phẩm. Một số đặc điểm nổi bật về nội dung và nghệ thuật thể hiện của Chung Sơn di thảo.

Nguyễn thị gia tàng. Tình hình văn bản Nguyễn thị gia tàng. Nội dung và giá trị văn hóa - văn học của Nguyễn thị gia tàng. Mộc bản Trường Lưu.

113 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com luan an tien si 2 3. Mộc bản Trường Lưu - một loại “sách” đặc biệt do nhiều thế hệ tác giả dòng văn Trường Lưu tạo lập. Mộc bản Trường Lưu được cấu thành bởi nhiều thành tố văn hóa và có giá trị tổng hợp. 115 Chương 4 GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA DI SẢN VĂN HỌC DÒNG VĂN TRƯỜNG LƯU VÀ HƯỚNG TIẾP CẬN, KHAI THÁC.

Giá trị văn hóa của di sản văn học dòng văn Trường Lưu. Tư tưởng đề cao “đạo học”, tìm cách đưa con người đến với đạo học. Ý thức sống và hành xử theo “đạo nhân”, gắn mọi hoạt động với việc bồi dưỡng nhân cách, lẽ sống cho con người. Lòng thủy chung với tiền nhân và ý thức kiến tạo, lưu giữ di sản văn hóa truyền thống.

Ý thức tạo dựng, bồi đắp văn hóa dòng họ gắn với văn hóa làng và quê hương xứ sở. Tinh thần tự tôn dân tộc, ý thức kiến tạo bản sắc và thái độ tôn trọng nét riêng vùng miền trong trước thuật và sáng tác. Hướng tiếp cận, khai thác và phát huy các giá trị của di sản văn hóa - văn học dòng văn Trường Lưu. Phát huy tinh thần hiếu học, nhân văn của dòng văn Trường Lưu trong bối cảnh mới.

Từ trường hợp dòng họ - dòng văn Trường Lưu, tìm bài học kinh nghiệm cho việc xây dựng văn hóa dòng họ và dòng họ văn hóa hiện nay. Khai thác giá trị văn hóa của di sản văn hóa – văn học dòng văn Trường Lưu dưới góc độ sản phẩm du lịch đặc thù của địa phương. 154 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 158 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com luan an tien si 1 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng của tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Biện Minh Điền.

Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com luan an tien si 2 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 1. Tìm hiểu, nghiên cứu di sản văn học quá khứ của dân tộc là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của khoa nghiên cứu văn học mà trước hết là lịch sử văn học.

Lịch sử văn học tập trung vào hai loại đối tượng cơ bản: thứ nhất, là hệ thống và quá trình văn học (bao gồm hệ thống chỉnh thể của một nền văn học và quá trình/ các thời kỳ, các giai đoạn văn học, khuynh hướng, trào lưu văn học); thứ hai là các hiện tượng văn học (tác giả, tác phẩm, thể loại, nhóm, văn phái,. Dẫu tập trung vào loại đối tượng nào của lịch sử văn học, người nghiên cứu cũng phải cố gắng chỉ ra, phân tích, khái quát cho được diện mạo, đặc điểm, quy luật sinh thành, vận động, phát triển của văn học hoặc ở từng quá trình hoặc ở các hiện tượng cụ thể. Nghiên cứu loại hiện tượng văn học là “nhóm”, “văn phái” hay “dòng văn” của một dòng họ (như “Ngô gia văn phái”, “Hồng Sơn văn phái”) thực sự là vấn đề mới và không phải không phức tạp nhưng có vai trò hết sức quan trọng trong lịch sử văn học Việt Nam. Dòng văn Nguyễn Huy tại Trường Lưu, Hà Tĩnh (từ đây, gọi tắt là dòng văn Trường Lưu) là một trường hợp như thế.

Đây là một dòng văn có khối di sản văn hóa đồ sộ, trong đó có 02 di sản đã được UNESCO ghi danh là Mộc bản Trường Lưu và Hoàng Hoa sứ trình đồ. Một đặc điểm nổi bật của lịch sử - văn hóa - xã hội Việt Nam thời trung đại (từ thế kỷ X đến hết thế kỷ XIX) là sự ghi công và tôn vinh dòng họ, nhất là những dòng họ có công với đất nước, cộng đồng, có truyền thống khoa bảng, truyền thống văn chương. Dòng họ là một thành tố quan trọng trong cơ cấu xã hội văn hóa truyền thống ở Việt Nam nói chung, vùng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ nói riêng. Dòng họ, đặc biệt là dòng họ khoa bảng lại càng có vị trí và vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị cũng như sự phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục của đất nước.

Dòng họ Nguyễn Huy (thuộc làng Trường Lưu, xã Kim Song Trường, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) là một dòng họ khoa bảng nổi tiếng trong lịch sử nước ta với nhiều thế hệ liên tục, kế tiếp, để lại một khối di sản lớn, có đóng góp xuất sắc cho lịch sử văn hóa, văn học dân tộc. Tính đến đầu thế kỷ XXI, dòng họ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com luan an tien si 3 Nguyễn Huy đã có lịch sử hơn 600 năm phát triển. Nhiều người trong dòng họ sau khi học hành đỗ đạt, trở thành nhà chính trị, nhà ngoại giao, nhà văn hóa có tầm vóc. Chỉ trong phạm vi một làng xã, dòng họ Nguyễn Huy đã có tới 2 người đỗ đại khoa, 25 người đỗ cử nhân, hương cống, 19 nho sinh, 39 hiệu sinh, sinh đồ, tú tài, nhiều người làm quan, giữ các vị trí quan trọng trong các triều đại phong kiến.

Hầu như thế hệ nào của dòng họ Nguyễn Huy cũng có người để lại những trước thuật, sáng tác có giá trị. Dòng họ Nguyễn Huy cũng chính là chủ nhân của Trường học Phúc Giang (Phúc Giang Thư viện), nơi chứa đến hàng vạn quyển sách. Trường học Phúc Giang lúc bấy giờ là một trung tâm giáo dục lớn của nước nhà, là nơi đào tạo nhân tài, là trường học (một kiểu trường tư) hấp dẫn để các nho sinh khắp mọi miền tìm đến. Tiếng vang của Trường học Phúc Giang chỉ sau Quốc Tử giám ở kinh thành Thăng Long.

Khối di sản văn hóa, bao hàm cả văn hóa hữu thể và văn hóa tinh thần (trong đó có văn học) mà dòng họ Nguyễn Huy Trường Lưu để lại đã được hậu thế ghi nhận và tiếp nhận không chỉ ở trong nước mà ở cả diễn đàn quốc tế. Giá trị văn hóa của khối di sản ấy (trong đó có di sản văn học) của dòng văn Trường Lưu (Hà Tĩnh) là vấn đề lớn, còn nhiều điều chưa được tìm hiểu, nghiên cứu. Dòng văn Trường Lưu là tập hợp các tác gia - tác phẩm của dòng họ Nguyễn Huy. Đây là một dòng văn do nhiều tác giả của nhiều thế hệ kế tiếp nhau sáng tác, tiêu biểu như Nguyễn Huy Oánh, Nguyễn Huy Quýnh, Nguyễn Huy Tự, Nguyễn Huy Hổ, Nguyễn Huy Vinh.

Cùng với các tác giả dòng họ Nguyễn Tiên Điền và một số nho sĩ vùng đất núi Hồng sông Lam, dòng văn Trường Lưu đã góp phần làm nên Văn phái Hồng Sơn. Văn phái Hồng Sơn đã có những đóng góp to lớn cho lịch sử văn học dân tộc ở cả hai thành phần sáng tác (bằng chữ Hán và chữ Nôm), đặc biệt là ở thành phần văn học Nôm. Di sản văn học của dòng văn họ Nguyễn ở Tiên Điền, Nghi Xuân, Hà Tĩnh (gọi tắt là dòng văn họ Nguyễn Tiên Điền) đã từng được tìm hiểu, nghiên cứu nhiều, đặc biệt là sáng tác của Đại thi hào Nguyễn Du. Nhưng di sản văn học của dòng văn họ Nguyễn Huy ở Trường Lưu (Can Lộc, Hà Tĩnh) và mối quan hệ giữa dòng văn Trường Lưu và dòng văn Nguyễn Tiên Điền hiện còn ít được tìm hiểu, nghiên cứu.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.