Luận án tiến sĩ dạy học nghề cắt gọt kim loại trình độ cao đẳng theo tiêu chuẩn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI ĐỖ THANH VÂN DẠY HỌC NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG THEO TIÊU CHUẨN KỸ NĂNG NGHỀ QUỐC GIA LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC Hà Nội – Năm 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI ĐỖ THANH VÂN DẠY HỌC NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG THEO TIÊU CHUẨN KỸ NĂNG NGHỀ QUỐC GIA Chuyên ngành: Lý luận và PPDH Bộ môn Kỹ thuật công nghiệp Mã số: 9140111 LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: 1. Nguyễn Trần Nghĩa Hà Nội – Năm 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tác giả cam đoan luận án này là do bản thân tự thực hiện và không sao chép các công trình nghiên cứu của người khác để làm sản phẩm của riêng mình. Các thông tin thứ cấp sử dụng trong luận án là có nguồn gốc và được trích dẫn rõ ràng. Tác giả hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính xác thực và nguyên bản của luận án.

Tác giả Đỗ Thanh Vân LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Sau đại học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Khoa Sư phạm kỹ thuật, Bộ môn Phương pháp dạy học, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi trong quá trình tôi học tập và thực hiện luận án tiến sĩ này. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới PGS.TS Nguyễn Văn Bính, TS. Nguyễn Trần Nghĩa - những người Thầy đã trực tiếp hướng dẫn tôi nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi trân trọng cảm ơn sự ủng hộ và khuyến khích thường xuyên của Lãnh đạo Sở Lao động – Thương binh và Xã hội Thành phố Hồ Chí Minh, Lãnh đạo và đồng nghiệp Trường Cao đẳng nghề Thành phố giúp tôi vừa hoàn thành luận án vừa đảm nhiệm được công việc tại cơ quan.

Trân trọng cảm ơn đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên các cơ sở dạy nghề, các chuyên gia và nhà khoa học đã góp ý kiến quý báu cho luận án. Tôi vô cùng biết ơn gia đình của mình và những người bạn thân thiết đã luôn cổ vũ tinh thần giúp tôi vượt qua những lúc khó khăn để có thể hoàn thành luận án. Hà Nội, năm 2019 Đỗ Thanh Vân LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT AFTA ASEAN Free Trade Area - Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN Association of Southeast Asian Nations - Hiệp hội Các Quốc ASEAN gia Đông Nam Á CBA Competency Based Assessment - Đánh giá theo năng lực CBT Competency Based Training - Đào tạo theo năng lực CSDN Cơ sở dạy nghề CTĐT Chương trình đào tạo GDNN Giáo dục nghề nghiệp GV Giáo viên HĐD Hoạt động dạy HĐH Hoạt động học HS Học sinh KNN Kỹ năng nghề KNNQG Kỹ năng nghề quốc gia LĐTBXH Lao động - Thương binh và Xã hội MTDH Mục tiêu dạy học NLTH Năng lực thực hiện NXB Nhà xuất bản ND Người dạy NH Người học PPDH Phương pháp dạy học PTDH Phương tiện dạy học QTDH Quá trình dạy học SPTT Sư phạm tương tác SV Sinh viên TCKNNQG Tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia TCNL Tiêu chuẩn năng lực TTLĐ Thị trường lao động WTO World Trade Organization - Tổ chức Thương mại Thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang Mở đầu 1 Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 7 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề 7 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu ở nước ngoài 7 1.2 Tổng quan tình hình nghiên cứu tại Việt Nam 15 1.2 Các khái niệm cơ bản 19 1.1 Khái niệm công cụ 19 1.1 Khái niệm tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 19 1.2 Khái niệm dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 21 1.2 Các khái niệm liên quan 21 1.3 Một số vấn đề lý luận cơ bản về dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 24 1.1 Cơ sở lý luận dạy học của hoạt động dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 24 1.2 Dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 29 1.1 Dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 29 1.2 Cấu trúc dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 31 1.3 Các đặc điểm của dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc 32 gia 1.3 Quy trình dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 35 1.4 Định hướng một số biện pháp/giải pháp triển khai dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 39 1.1 Thực hiện quan điểm tích hợp lý thuyết với thực hành 39 1.2 Lựa chọn và phối hợp các phương pháp dạy học để tăng tính 39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chủ động, tự lực và tích cực của người học 1.3 Tăng cường cho người học tiếp cận môi trường trải nghiệm 41 thực tế nghề nghiệp 1.4 Thí điểm đánh giá kiến thức, kỹ năng nghề của sinh viên tại cơ 42 sở sản xuất, xí nghiệp 1.4 Đánh giá thực trạng dạy học theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc 43 gia 1.1 Mục đích, phạm vi, nội dung, phương pháp và công cụ khảo sát 43 1.1 Mục đích khảo sát, đánh giá 44 1.2 Phạm vi và nội dung khảo sát, đánh giá 44 1.3 Phương pháp và công cụ khảo sát đánh giá 44 1.2 Thực trạng về đào tạo nghề theo TCKNNQG của một số trường 45 cao đẳng, cao đẳng nghề thuộc khu vực phía Nam và TP.1 Thực trạng về mục tiêu, nội dung của chương trình nhà trường 46 đang sử dụng 1.2 Thực trạng về đội ngũ giáo viên dạy nghề của các trường được 48 khảo sát 1.3 Thực trạng về cơ sở vật chất, thiết bị đào tạo nghề hiện đang sử 50 dụng 1.4 Thực trạng về phương pháp dạy học ở các trường cao đẳng, 53 cao đẳng nghề thuộc khu vực phía Nam và thành phố Hồ Chí Minh 1.3 Thực trạng về dạy nghề cắt gọt kim loại theo TCKNNQG 55 Kết luận chương 1 58 Chương 2.

Dạy học mô đun/môn học nghề Cắt gọt kim loại theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 59 2.1 Chương trình đào tạo nghề Cắt gọt kim loại 59 2.2 Một số biện pháp triển khai dạy học các mô đun/môn học của nghề Cắt gọt kim loại 63 2.1 Xác định mục tiêu của môn học hay chủ đề/bài dạy trong dạy LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghề Cắt gọt kim loại trong dạy học theo TCKNNQG 63 2.1 Cơ sở xác định mục tiêu 63 2.2 Quy trình xác định mục tiêu dạy học môn học/mô đun hay chủ 63 đề, chuyên đề hay bài dạy đáp ứng TCKNNQG 2.3 Ví dụ minh họa xác định mục tiêu dạy học mô đun Thực tập tốt 70 nghiệp 2.2 Biện pháp 1: Phối hợp các phương pháp dạy học để tăng tính chủ động, tự lực và tích cực của người học triển khai dạy học theo tiêu 81 chuẩn kỹ năng nghề quốc gia 2.1 Mục đích của biện pháp 81 2.2 Nội dung của biện pháp 812 2.3 Tiến trình bài dạy trong dạy học theo TCKNNQG 83 2. Tổ chức cho sinh viên trải nghiệm tại các cơ sở hành 104 nghề 2.1 Mục đích của biện pháp 104 2.2 Nội dung của biện pháp 105 2.3 Nội dung hoạt động tại cơ sở hành nghề 106 Kết luận chương 2 110 Chương 3. Kiểm nghiệm và đánh giá 111 3.1 Mục đích kiểm nghiệm đánh giá 111 3.2 Phương pháp kiểm kiệm đánh giá 111 3.1 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 111 3.1 Nội dung thực nghiệm sư phạm 111 3.2 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 112 3.3 Đối tượng thực nghiệm 113 3.4 Kết quả thực nghiệm sư phạm 113 3.5 Đánh giá kết quả 119 3.2 Phương pháp chuyên gia 120 3.1 Mục đích sử dụng phương pháp chuyên gia 120 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Tiến trình của phương pháp chuyên gia 120 3.3 Tổ chức thực hiện phương pháp chuyên gia 121 3.4 Kết quả xin ý kiến chuyên gia 121 Kết luận chương 3 129 Kết luận và khuyến nghị 130 Danh mục các công trình đã công bố của tác giả liên quan đến luận án 133 Tài liệu tham khảo 134 Phụ lục 1: Danh sách các trường cao đẳng, cao đẳng nghề khu vực phía 144 Nam và thành phố Hồ Chí Minh Phụ lục 2: Danh mục công việc theo bậc trình độ kỹ năng 146 Phụ lục 3: Khung trình độ kỹ năng nghề Trình độ ASEAN 151 Phục lục 4: Phiếu khảo sát thực trạng dạy học nghề theo TCKNNQG 153 Phục lục 5: Danh sách chuyên gia được xin ý kiến về dạy học nghề cắt 155 gọt kim loại theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia Phụ lục 6: Phiếu khảo sát thực trạng về mục tiêu, nội dung của chương 158 trình các trường đang sử dụng Phụ lục 7: Phiếu khảo sát thực trạng giáo viên sử dụng các phương pháp 161 dạy học và kiểm tra đánh giá Phụ lục 8: Sơ đồ phân tích nghề Cắt gọt kim loại 163 Phục lục 9: Danh sách sinh viên 2 lớp thực nghiệm 166 Phụ lục 10: Phiếu xin ý kiến chuyên gia về dạy học nghề cắt gọt kim 168 loại theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Việc lựa chọn đề tài luận án theo các cơ sở sau: 1/ Dựa trên chính sách đào tạo và định hướng của Nhà nước trong đào tạo nghề Quyết định số 630/QĐ-TTg ngày 29/5/2012 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược phát triển dạy nghề thời kỳ 2011 - 2020, trong đó xác định các mục tiêu: - Đến năm 2020, chất lượng đào tạo của một số nghề đạt trình độ các nước phát triển trong khu vực ASEAN và trên thế giới.

- Giai đoạn 2016-2020, đào tạo mới trình độ cao đẳng nghề, trung cấp nghề khoảng 2,9 triệu người (trong đó 10% đạt cấp độ quốc gia, khu vực ASEAN và quốc tế). - Đến năm 2015, có 26 trường dạy nghề chất lượng cao; đến năm 2020 có khoảng 40 trường chất lượng cao. - Đến năm 2015, sử dụng 49 chương trình, giáo trình cấp độ khu vực và 26 chương trình, giáo trình quốc tế; đến năm 2020 bổ sung, chỉnh sửa và ban hành 150 chương trình, giáo trình trọng điểm quốc gia; sử dụng 70 chương trình, giáo trình cấp độ khu vực và 35 chương trình, giáo trình quốc tế. - Chuẩn hóa đội ngũ giáo viên các nghề trọng điểm cấp độ khu vực và quốc tế về kỹ năng nghề và năng lực sư phạm của các nước tiên tiến trong khu vực ASEAN và các nước phát triển trên thế giới.