Luận án tiến sĩ đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ BÍCH THỦY ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2022 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ BÍCH THỦY ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Quang Thuấn 2.

Phạm Thu Phƣơng HÀ NỘI - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác. Tác giả luận án i MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.

Các nghiên cứu lý thuyết về quyết định đầu tƣ của doanh nghiệp đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài và lý thuyết về chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Các nghiên cứu lý thuyết về quyết định đầu tư của doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài. Các nghiên cứu lý thuyết về chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Các nghiên cứu về tác động của đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế các nƣớc nhận đầu tƣ.

Các nghiên cứu ở nước ngoài. Các nghiên cứu ở trong nước .3 Đánh giá kết quả của những nghiên cứu trƣớc và khoảng trống nghiên cứu đặt ra cho luận án. 27 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ CỦA MỘT ĐỊA PHƢƠNG .1 Khái niệm về đầu tư .2 Khái niệm về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế .Khái niệm thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của địa phƣơng.

Yêu cầu chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở cấp độ địa phương.2 Xu hướng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở địa phương. Các tiêu chí đánh giá chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Tác động của FDI thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế .1 Tác động trực tiếp .2 Tác động gián tiếp (tác động tràn). Tác động tích cực.

Tác động tiêu cực. Các nhân tố ảnh hƣởng đến việc đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phƣơng. Các nhân tố bên ngoài. Các nhân tố bên trong.

Kinh nghiệm của một số địa phương trong thu hút FDI thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế và bài học cho thành phố Hồ Chí Minh. Kinh nghiệm của một số địa phương trong thu hút FDI thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Những bài học kinh nghiệm cho thành phố Hồ Chí Minh. 60 TIỂU KẾT CHƢƠNG 2.

62 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 2012 – 2020. Khái quát về thành phố Hồ Chí Minh. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế thành phố Hồ Chí Minh .1 Kết quả chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế thành phố Hồ Chí Minh .2 Những hạn chế trong chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh. Thực trạng thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài tại thành phố Hồ Chí Minh.

Quy mô và tốc độ thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Cơ cấu đầu tư trực tiếp nước ngoài. Tình hình thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả đạt được trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế TP.

Hồ Chí Minh. Những hạn chế trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh. 89 Chƣơng 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ ĐẦU TƢ TRỰC TIẾP NƢỚC NGOÀI THÚC ĐẨY HƠN NỮA CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Bối cảnh quốc tế và trong nƣớc có ảnh hƣởng tới thu hút vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh .1 Bối cảnh quốc tế .2 Bối cảnh trong nước.

Quan điểm và định hƣớng thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030. Một số giải pháp chủ yếu thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030. Hoàn thiện quy hoạch phát triển các ngành các lĩnh vực của thành phố Hồ Chí Minh. Xây dựng chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh.

Hoàn thiện cơ chế chính sách để khuyến khích thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài nhằm thúc đẩy hơn nữa chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh .5 Đổi mới công tác xúc tiến đầu tư để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của TP.Hồ Chí Minh. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính của thành phố Hồ Chí Minh. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cải thiện cơ sở hạ tầng.

Tăng cường chuyển giao khoa học công nghệ.10 Nhóm giải pháp hậu COVID-19 cho Chính quyền thành phố Hồ Chí Minh và Chính phủ Việt Nam. Một số giải pháp khác. 144 TIỂU KẾT CHƢƠNG 4. 147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.

149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 150 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Ý nghĩa APEC Hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương BOT Xây dựng – Vận hành – Chuyển giao (Build – Operate – Transfer) BCC Hợp đồng hợp tác kinh doanh (Business Co-operation Contract) CDCCKT Chuyển dịch cơ cấu kinh tế CCKT Cơ cấu kinh tế CN-XD Công nghiệp - xây dựng CNH, HĐH Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa DV Dịch vụ ĐCSVN Đảng Cộng Sản Việt Nam ĐTNN Đầu tư nước ngoài EPZ Khu chế xuất (Export Processing Zone) EU Liên minh Châu Âu (European Union) FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài (Foreign Direct Investment) FPI Đầu tư gián tiếp nước ngoài (Foreign Portfolio Investment) FII Đầu tư gián tiếp nước ngoài (Foreign Indirect Investment) GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) GRDP Tổng sản phẩm tính trên phạm vi một vùng, một tỉnh hay một TP KCN Khu công nghiệp KCX Khu chế xuất KTQD Kinh tế quốc dân KTQT Kinh tế quốc tế MNCs Công ty đa quốc gia (Multinational corporations) NL-TS Nông - Lâm - Thủy sản TLSX Tư liệu sản xuất TNCs Các công ty xuyên quốc gia (Trans-Nationnal Companies) TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh TP Thành phố XTĐT Xúc tiến đầu tư WTO Tổ chức Thương mại thế giới (World Trade Organization) vi DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Cơ cấu ngành kinh tế trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh từ năm 2012 đến năm 2020 (tính theo giá thực tế) .2: So sánh tốc độ phát triển các ngành công nghiệp chủ yếu ở TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2012 - 2020 .3: Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản của TP.

Hồ Chí Minh phân theo ngành kinh tế (theo giá so sánh 2010) .4: Dự án FDI vào TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2012 – 2020 .5: Cơ cấu đầu tư FDI theo ngành/nghề lĩnh vực hoạt động ở TP. Hồ Chí Minh tính đến tháng 12/2020 .6: Cơ cấu đầu tư FDI theo đối tác đầu tư ở TP.Hồ Chí Minh (tính đến tháng 12/2020).7: Cơ cấu đầu tư FDI theo Quận, Huyện ở TP.Hồ Chí Minh năm 2020 .8: Chỉ số phát triển vốn đầu tư FDI trên địa bàn TP.HCM trong ngành dịch vụ giai đoạn 2012 – 2020.9: Chỉ số phát triển vốn đầu tư FDI trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh trong ngành công nghiệp và xây dựng giai đoạn 2012 – 2020. Bảng phát triển vốn đầu tư FDI trên địa bàn TP.

Hồ Chí Minh trong ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản giai đoạn 2012 – 2020 .11: Tỷ trọng vốn FDI đầu tư vào các ngành chủ yếu ở TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2018 - 2020. 89 vii DANH MỤC HÌNH Hình 1. Khung nghiên cứu luận án .1: Biểu đồ CDCC ngành kinh tế TPHCM năm 2020 .2: Biểu đồ CDCC ngành kinh tế TPHCM mục tiêu đến năm 2025 .3: Dự án FDI vào TP.

Hồ Chí Minh giai đoạn 2012 – 2020 theo số lượng đăng ký .4: Dự án FDI vào TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2012 – 2020 theo tổng vốn đầu tư.5: Cơ cấu các dự án FDI đầu tư vào TP. Hồ Chí Minh chia theo hình thức đầu tư (tính đến tháng 12/2020). 78 vii MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Chuyển dịch cơ cấu kinh tế (CDCCKT) có mối liên hệ chặt chẽ với tăng trưởng và phát triển kinh tế, vừa là kết quả của quá trình phát triển kinh tế - xã hội trong một giai đoạn nhất định, vừa là vấn đề quan trọng thúc đẩy phát triển nền kinh tế - xã hội của một địa phương/quốc gia lên một trình độ mới. CDCCKT chính là sự thay đổi cơ cấu kinh tế từ trạng thái này sang trạng thái khác cho phù hợp với điều kiện và môi trường phát triển. CDCCKT cũng là quá trình tất yếu gắn với sự phát triển của mỗi địa phương/quốc gia, đặc biệt là sự phát triển trong quá trình hội nhập [37]. Theo Bùi Tất Thắng (2006), có nhiều giải pháp khác nhau để thực hiện việc CDCCKT, trong đó tăng cường và bổ sung nguồn vốn đầu tư, đặc biệt là nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có ý nghĩa hết sức quan trọng tạo động lực để thúc đẩy CDCCKT, tái cấu trúc nền kinh tế phù hợp, tối ưu hóa sự kết hợp các yếu tố đầu vào trong tổng thể nền kinh tế tạo ra sự tăng trưởng và phát triển nhanh chóng [38].

Vấn đề này càng có ý nghĩa cấp thiết hơn đối với các nước đang phát triển như Việt Nam hiện nay.