Luận án tiến sĩ đánh giá mức độ tồn lưu của một số hợp chất ocps pcbs và pbdes t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN ---------------------------------- Trịnh Thị Thắm ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ TỒN LƯU CỦA MỘT SỐ HỢP CHẤT OCPs, PCBs VÀ PBDEs TẠI CÁC VÙNG VEN BIỂN MIỀN TRUNG VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC Hà Nội - 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN ---------------------------------- Trịnh Thị Thắm ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ TỒN LƯU CỦA MỘT SỐ HỢP CHẤT OCPs, PCBs VÀ PBDEs TẠI CÁC VÙNG VEN BIỂN MIỀN TRUNG VIỆT NAM Chuyên ngành: Hóa học hữu cơ Mã số: 62440114 LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Từ Bình Minh 2. Nguyễn Đức Huệ XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHỈNH SỬA THEO QUYẾT NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN ÁN Người hướng dẫn khoa học Chủ tịch hội đồng đánh giá Luận án Tiến sĩ PGS. Từ Bình Minh GS.

Phan Tống Sơn Hà Nội - 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu đƣợc thực hiện bởi chính nghiên cứu sinh trong khoảng thời gian học tập. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án đều đảm bảo tính trung thực, khoa học và chƣa đƣợc công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào bởi một tác giả khác không thuộc nhóm nghiên cứu. Mọi số liệu kế thừa trong luận án đều đƣợc sự đồng thuận của tác giả và có nguồn gốc rõ ràng. Luận án đƣợc sự tài trợ của 01 đề tài cấp bộ của Bộ Tài nguyên và Môi trƣờng trong đó Nghiên cứu sinh tham gia với vai trò là thành viên chính thực hiện đề tài và 01 đề tài Nafosted trong đó Nghiên cứu sinh cũng tham gia thực hiện một phần nội dung của đề tài.

Nghiên cứu sinh Trịnh Thị Thắm TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tác giả xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, các thầy cô giáo Trƣờng Đại học Khoa học Tự nhiên, Khoa Hóa học đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tác giả trong thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, em xin gửi lời cảm ơn tới hai thầy giáo hƣớng dẫn GS. Nguyễn Đức Huệ và PGS. Từ Bình Minh.

Trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu, các thầy đã là ngƣời giúp đỡ, cố vấn khoa học và hƣớng dẫn tận tình trong việc giải quyết các vấn đề nghiên cứu. Bên cạnh đó, thầy cũng luôn là ngƣời chia sẻ, động viên và ủng hộ, hỗ trợ em để em có thể hoàn thành tốt nhất luận án của mình. Để hoàn thành luận án này, tác giả đã nhận đƣợc rất nhiều sự giúp đỡ từ Ban Giám hiệu, Lãnh đạo khoa và các anh chị em đồng nghiệp tại Khoa Môi trƣờng, Trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội, các anh chị đến từ các Trung tâm, các Viện nghiên cứu. Tác giả xin gửi lời cảm ơn đến Ban lãnh đạo Khoa Môi trƣờng, TS.

Lê Thị Trinh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tác giả tiến hành thực nghiệm cho nghiên cứu của mình. Tác giả xin chân thành cảm ơn KSC. Nguyễn Quang Long (Viện Kỹ Thuật Khoa học Hạt nhân), TS. Vũ Đức Nam (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) … đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi và đóng góp các ý kiến qúy báu để tác giả hoàn thành công trình nghiên cứu này.

Cuối cùng, tác giả mong muốn nói lời cảm ơn nhất đến bố mẹ, chồng, các con và anh chị em, những ngƣời thân trong gia đình đã chia sẻ động viên để tác giả hoàn thành công việc học tập một cách tốt nhất. Nghiên cứu sinh Trịnh Thị Thắm TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT. 4 DANH MỤC BẢNG. 6 DANH MỤC HÌNH.

TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN VỀ ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU. Tổng quan về các hợp chất POPs. Ô nhiễm môi trƣờng do hợp chất POPs ở Việt Nam.

TỔNG QUAN VỀ KHU VỰC NGHIÊN CỨU. Giới thiệu về Cửa Hội – Nghệ An. Giới thiệu về Cửa Nhật Lệ - Quảng Bình. Giới thiệu về Cửa Việt – Quảng Trị.

Giới thiệu về Vịnh Lăng Cô – Huế. Giới thiệu về Cửa Sông Hàn – Đà Nẵng. Giới thiệu về Cửa Đại – Quảng Nam. TỔNG QUAN VỀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Các phƣơng pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu. Phƣơng pháp xử lý mẫu và phân tích các POPs nghiên cứu. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƢỚC. Các nghiên cứu trên thế giới.

Các nghiên cứu trong nƣớc. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. PHẠM VI, ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. 48 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phƣơng pháp tổng quan tài liệu.

Phƣơng pháp điều tra khảo sát. Phƣơng pháp thực nghiệm. Phƣơng pháp xử lý số liệu. Hóa chất, dụng cụ và thiết bị.

Lấy mẫu, vận chuyển và bảo quản mẫu. Điều kiện định lƣợng các POPs nghiên cứu. Thẩm định quy trình xử lý mẫu cho phân tích POPs nghiên cứu. Xác định tuổi của cột trầm tích.

Phân tích mẫu môi trƣờng. Đánh giá sự tích lũy sinh học của các chất ô nhiễm. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ QUY TRÌNH XỬ LÝ MẪU VÀ PHÂN TÍCH NHÓM POPs NGHIÊN CỨU.

Kết quả đánh giá tín hiệu định lƣợng trên thiết bị. Kết quả thẩm định phƣơng pháp phân tích OCPs trong mẫu rắn. Kết quả thẩm định phƣơng pháp phân tích PCBs trong mẫu rắn. Kết quả thẩm định phƣơng pháp phân tích PBDEs trong mẫu rắn.

Kết quả thử nghiệm liên phòng. KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ SỰ TỒN LƢU CỦA CÁC CHẤT POPs TRONG TRẦM TÍCH MẶT TẠI KHU VỰC NGHIÊN CỨU. Sự tồn lƣu của OCPs trong trầm tích mặt. Sự tồn lƣu của PCBs trong trầm tích mặt.

Sự tồn lƣu của PBDEs trong trầm tích mặt. Đánh giá sự tồn lƣu của các chất POPs trong trầm tích mặt. 118 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ XU HƢỚNG Ô NHIỄM CỦA CÁC CHẤT POPs THEO ĐỘ SÂU CỘT TRẦM TÍCH.

Kết quả xác định tuổi của các cột trầm tích. Xu hƣớng ô nhiễm của các OCPs trong trầm tích cột. Xu hƣớng ô nhiễm của các PCBs trong trầm tích cột. Xu hƣớng ô nhiễm của các PBDEs trong trầm tích cột.

Đánh giá sự tồn lƣu của các chất POPs trong trầm tích cột. KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ SỰ TÍCH LŨY POPs TRONG MỘT SỐ LOÀI NHUYỄN THỂ TẠI KHU VỰC NGHIÊN CỨU. Đánh giá tích lũy OCPs trong một số loài nhuyễn thể. Đánh giá tích lũy PCBs trong một số loài nhuyễn thể.

149 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 153 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 155 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 156 PHỤ LỤC 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC VIẾT TẮT Viết tắt Giải thích - Tiếng Việt Giải thích - Tiếng Anh Hiệp hội các nhà hóa phân tích Accociation of Official Analytical AOAC chính thức Chemists CS Cộng sự Co-worker DCM Diclometan Dichlorometane DDD DicloDiphenylDicloetan Dichlorodiphenyldichloroethane DDE Diclordiphenyldicloretylen Dichlorodiphenyldichloroethylene DDT Diclodiphenyltricloetan Dichlorodiphenyltrichloroethane dw Trọng lƣợng khô Dry weight ĐKĐBĐ Độ không đảm bảo đo Measurement uncertainty ECD Detector bắt electron Electron Capture Detector EI Tác động ion Electron Impact EPA Cục Bảo vệ môi trƣờng Mỹ U.

Environmental Protection Agency GABA Axit gamma - aminobutiric Axit gamma - aminobutiric GC Sắc ký khí Gas Chromatography HBB Hexabrombiphenyl Hexabromobiphenyl HCB Hexaclobenzen Hexachlorobenzene HCBVTV Hóa chất bảo vệ thực vật Protectant Chemicals HCH Hexacloxiclohexan HexachloroCycloHexane Cơ quan nghiên cứu về ung thƣ International Agency for Research on IARC quốc tế Cancer IDL Giới hạn phát hiện của thiết bị Instrument Detection Limit IQL Giới hạn định lƣợng của thiết bị Instrument Quality Limit Chất nội chuẩn đánh dấu Labeled Injection Internal Stock Solution IS đồng vị Nồng độ gây chết 50% động vật Median Lethal Concentration LC50 thí nghiệm Liều lƣợng gây chết 50% động Median Lethal Dose LD50 vật thí nghiệm 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LOD Giới hạn phát hiện Limit of detection LOQ Giới hạn định lƣợng Limit of quantitation Dung dịch chuẩn gốc đánh dấu Labeled Surrogate Stock Solution LS đồng vị MS Phổ khối lƣợng Mass Spectrometry NS Dung dịch chuẩn gốc Native PAR stock Solution OCPs Thuốc trừ sâu họ cơ Clo Organochlorinated Pesticides PBDEs Polybrom diphenyl ete Polybrominated Diphenyl ethers PCBs Polyclo biphenyl Polychlorinated biphenyls PCDD Polyclo dibenzo-p-dioxin Polychlorinated dibenzo-p-dioxins PCDF Polyclo dibenzofuran Polychlorinated dibenzofurans Chất ô nhiễm hữu cơ Persistent Organic Pollutants POPs khó phân hủy PTN Phòng thí nghiệm Laboratory QCVN Quy chuẩn Việt Nam National technical regulation RSD Độ lệch chuẩn tƣơng đối Relative Standard Deviation Chƣơng trình Môi trƣờng United Nations Environment Programme UNEP Liên hiệp quốc XNGTSD Xác nhận giá trị sử dụng Method Validation WHO Tổ chức Y tế thế giới World Health Organization ww Trọng lƣợng ƣớt Wet weight 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Giới thiệu một số chất thuộc họ HCBVTV họ clo hữu cơ. Một số tính chất lý học, hóa học cơ bản của PBDEs [110]. Liều lƣợng gây chết của PBDE nghiên cứu trên các loài [111].

Kỹ thuật xử lý mẫu cho phân tích POPs. Các dung dịch chuẩn làm việc của PBDEs. Các hóa chất dùng trong phân tích. Thông tin về các mẫu sinh học.

Tổng hợp số lƣợng mẫu phân tích POPs. Điều kiện vận hành thiết bị GC/ECD để phân tích OCPs. Thời gian lƣu của các OCPs trong dung dịch chuẩn gốc. Điều kiện vận hành thiết bị GC/ECD để phân tích PCBs.

Thời gian lƣu của các dung dịch chuẩn PCBs. Điều kiện tách và phân tích các PBDEs bằng GC/MS. Các mảnh ion định lƣợng của các PBDEs. Thời gian lƣu của các PBDEs.

Các tiêu chuẩn tham khảo trong nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm xác nhận giá trị sử dụng của phƣơng pháp. Độ lệch chuẩn tƣơng đối của tín hiệu OCPs. Giá trị IDL và IQL của GC/ECD cho phân tích OCPs.

Độ lệch chuẩn tƣơng đối của tín hiệu định lƣợng PCBs. Giá trị IDL và IQL (ppb) của GC/ECD cho phân tích PCBs. Độ lệch chuẩn tƣơng đối của diện tích pic của PBDEs. Giá trị IDL và IQL của thiết bị đối với các PBDEs.

Phƣơng trình đƣờng chuẩn của các OCPs nghiên cứu. Giá trị MDL và MQL của các OCPs nghiên cứu. Độ lệch chuẩn và độ thu hồi của OCPs. Kết quả ƣớc lƣợng độ KĐBĐ của các OCPs.

Phƣơng trình đƣờng chuẩn của 7 PCBs nghiên cứu. 86 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Giá trị MDL và MQL của các PCBs nghiên cứu. Độ thu hồi và độ lệch chuẩn tƣơng đối của các PCBs .