Luận án tiến sĩ đảng cộng sản việt nam lãnh đạo bảo đảm quyền con người từ năm 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐỖ THỊ HIỆN ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI TỪ NĂM 1986 ĐẾN NĂM 2010 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ HÀ NỘI - 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐỖ THỊ HIỆN ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI TỪ NĂM 1986 ĐẾN NĂM 2010 Chuyên ngành : Lịch sử Đảng Cộng sảnViệt Nam Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: 1.TSKH PHAN XUÂN SƠN 2. ĐẶNG DŨNG CHÍ HÀ NỘI - 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan về tính trung thực của Luận án “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo bảo đảm quyền con ngƣời từ năm 1986 đến năm 2010”: Những nội dung trong Luận án này là do tôi thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn của GS.TSKH Phan Xuân Sơn và TS Đặng Dũng Chí. Tham khảo và trích dẫn trong Luận án đều đƣợc chú thích tên tác giả, tên công trình và thời gian, địa điểm công bố. Mọi sao chép vi phạm quy chế đào tạo tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Hà Nội, tháng 12 năm 2013 Nghiên cứu sinh Đỗ Thị Hiện i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan i Mục lục ii Danh mục chữ viết tắt iv MỞ ĐẦU 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 7 Chƣơng 1. CHỦ TRƢƠNG VÀ CHỈ ĐẠO BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TỪ NĂM 1986 ĐẾN NĂM 1996 23 1. Bảo đảm quyền con ngƣời ở Việt Nam thời kỳ trƣớc năm 1986 23 1. Khái niệm quyền con ngƣời 23 1.

Bảo đảm quyền con ngƣời từ năm 1945 đến năm 1975 26 1. Bảo đảm quyền con ngƣời từ năm 1975 đến năm 1986 31 1. Nhu cầu cấp thiết đổi mới toàn diện đất nƣớc vàchủ trƣơng bảo đảm quyền con ngƣời của Đảng 34 1. Nhu cầu cấp thiết đổi mới toàn diện đất nƣớc và bảo đảm quyền con ngƣời 34 1.

Chủ trƣơng bảo đảm quyền con ngƣời của Đảng 37 1. Đảng chỉ đạo bảo đảm quyền con ngƣời từ năm 1986 đến năm 1996 60 1. Bảo đảm quyền dân sự, chính trị 60 1. Bảo đảm quyền kinh tế, văn hóa – xã hội 68 Tiểu kết chương ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 2.

SỰ LÃNH ĐẠO BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƢỜI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TỪ NĂM 1996 ĐẾN NĂM 2010 78 2. Yêu cầu mới đặt ra đối với việc bảo đảm quyền con ngƣời và chủ trƣơng của Đảng 78 2. Yêu cầu mới đặt ra đối với việc bảo đảm quyền con ngƣời 78 2. Chủ trƣơng của Đảng về bảo đảm quyền con ngƣời trong bối cảnh mới 81 2.

Đảng chỉ đạo bảo đảm quyền con ngƣời từ năm 1996 đến 100 năm 2010 2. Bảo đảm quyền dân sự, chính trị 100 2. Bảo đảm quyền kinh tế, văn hóa – xã hội 116 Tiểu kết chương Chƣơng 3. NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM 133 3.

Một số nhận xét cơ bản 133 3. Về hạn chế và nguyên nhân 143 3. Những kinh nghiệm chủ yếu 150 3. Kinh nghiệm về hoạch định chủ trƣơng, đƣờng lối 150 3.

Kinh nghiệm về chỉ đạo thực hiện 159 Tiểu kết chương KẾT LUẬN 172 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ 176 LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 177 PHỤ LỤC 190 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCH: Ban Chấp hành CNH-HĐH: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNXH: Chủ nghĩa xã hội ĐH: Đại hội GS: Giáo sƣ HTCT: Hệ thống chính trị LHQ: Liên hiệp quốc NXB: Nhà xuất bản PGS: Phó giáo sƣ TW: Trung ƣơng TS: Tiến sĩ XHCN: Xã hội chủ nghĩa iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Quyền con ngƣời cũng nhƣ vấn đề độc lập, tự do, dân chủ, bình đẳng, bác ái là thành quả phát triển lâu dài của các dân tộc, là khát vọng của nhân loại. Mỗi bƣớc phát triển của xã hội loài ngƣời đều gắn liền với quá trình giải phóng con ngƣời nói chung, các quyền con ngƣời và quyền công dân nói riêng. Đó còn là thành quả của các cuộc cách mạng xã hội, phản ánh quá trình nhân loại tự giải phóng mình.

Trong bối cảnh hiện nay, vấn đề quyền con ngƣời ngày càng nhận đƣợc sự quan tâm lớn của các quốc gia, trở thành vấn đề nhạy cảm và phức tạp. Tính phức tạp thể hiện ở cuộc đấu tranh lâu dài cả về lý luận lẫn thực tiễn giữa các giai cấp, các nhà nƣớc về vấn đề này. Tính nhạy cảm thể hiện ở việc quyền con ngƣời đang bị các thế lực chính trị khác nhau sử dụng nhƣ một công cụ chính trị. Một số thế lực chính trị trên thế giới dùng quyền con ngƣời để can thiệp vào chủ quyền quốc gia và công việc nội bộ của các nƣớc khác.

Kinh nghiệm thực tiễn trong đấu tranh về quyền con ngƣời cho thấy đây là cuộc đấu tranh quyết liệt, cần phải triển khai trên mọi lĩnh vực và phạm vi khác nhau. Đối với Việt Nam, trƣớc xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, vấn đề quyền con ngƣời hơn bao giờ hết cần đƣợc quan tâm giải quyết, đƣợc gắn với vấn đề phát triển bền vững, trở thành chủ đề cần đƣợc nhận thức đầy đủ cả về lý luận và thực tiễn. Chỉ thị 12/CT-TW ngày 12-7-1992 của Bộ chính trị đã đề cập đến hầu hết những vấn đề cốt lõi của quyền con ngƣời và chỉ rõ rằng cần phải “tổ chức nghiên cứu đề tài khoa học về quyền con ngƣời… trên cơ sở đó, xây dựng hệ thống các quan điểm của Đảng ta về quyền con ngƣời là cơ sở cho công tác tƣ tƣởng và cho việc hoàn thiện pháp luật, chính sách về quyền con ngƣời, tạo thế chủ động chính trị trong cuộc đấu tranh về quyền con ngƣời trên trƣờng quốc tế” [26]. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đây một nhiệm vụ khoa học và thực tiễn quan trọng.

Thực hiện nhiệm vụ này, một mặt vừa là cung cấp những kiến thức lý luận về quyền con ngƣời đáp ứng yêu cầu nâng cao nhận thức về quyền con ngƣời, đánh giá khách quan quá trình Đảng lãnh đạo bảo đảm ngày càng tốt hơn quyền con ngƣời cho nhân dân; mặt khác, chống lại các luận điệu xuyên tạc thực trạng vấn đề quyền con ngƣời ở Việt Nam, chống lại việc lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền của các thế lực thù địch trong và ngoài nƣớc nhằm xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng, từng bƣớc đi tới xóa bỏ chế độ hiện hữu. Cho đến nay, dƣới giác độ Lịch sử Đảng, vấn đề này lại chƣa đƣợc nghiên cứu một cách toàn diện, hệ thống và đồng bộ. Theo đó, việc nghiên cứu làm rõ lịch sử sự lãnh đạo của Đảng trong việc bảo đảm quyền con ngƣời ở Việt Nam đang thực sự là một yêu cầu quan trọng và cấp thiết. Chính vì những lẽ trên, tôi quyết định chọn đề tài: “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo bảo đảm quyền con người từ năm 1986 đến năm 2010” cho Luận án tiến sĩ ngành lịch sử, chuyên ngành lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam của mình.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu: Làm rõ quá trình lãnh đạo bảo đảm quyền con ngƣời của Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1986 đến năm 2010, rút ra những kinh nghiệm có giá trị tham khảo trong việc lãnh đạo bảo đảm quyền con ngƣời của Đảng. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt đƣợc mục đích nghiên cứu nêu trên, luận án giải quyết những nhiệm vụ nghiên cứu sau: - Khái quát về bảo đảm quyền con ngƣời ở Việt Nam trƣớc năm 1986. - Làm rõ chủ trƣơng của Đảng về bảo đảm quyền con ngƣời; đồng thời, làm rõ những biện pháp, giải pháp cơ bản của Đảng trong việc tổ chức thực hiện bảo đảm quyền con ngƣời từ năm 1986 đến năm 2010; trên cơ sở đó, 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phục dựng lại khách quan, chân thực bức tranh lịch sử về sự lãnh đạo bảo đảm quyền con ngƣời của Đảng những năm 1986-2010.

- Nhận xét về thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và rút ra những kinh nghiệm lịch sử chủ yếu trong quá trình lãnh đạo bảo đảm quyền con ngƣời của Đảng, gồm kinh nghiệm về hoạch định chủ trƣơng đƣờng lối và tổ chức thực hiện. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu: Các quan điểm, chủ trƣơng của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nƣớc về việc bảo đảm quyền con ngƣời; hoạt động của toàn Đảng, các tổ chức Đảng, các cơ quan nhà nƣớc và xã hội dƣới sự lãnh đạo của Đảng trong đảm bảo quyền con ngƣời từ năm 1986 đến năm 2010. Phạm vi nghiên cứu: Về nội dung khoa học: Những chủ trƣơng, biện pháp, giải pháp cơ bản, chủ yếu của Đảng về đảm bảo quyền con ngƣời (quyền dân sự, chính trị, quyền kinh tế, xã hội và văn hóa), những sự kiện lịch sử quan trọng thuộc về, hoặc liên quan đến sự lãnh đạo của Đảng đối với đảm bảo quyền con ngƣời.

Về thời gian: Mốc bắt đầu nghiên cứu là năm 1986 - năm Đại hội Đảng lần thứ VI đƣa ra đƣờng lối đổi mới đất nƣớc toàn diện, trong đó vấn đề quyền con ngƣời bắt đầu đƣợc Đảng chú trọng. Mốc kết thúc nghiên cứu là năm 2010 - năm kết thúc nhiệm kỳ Đại hội X - Đại hội nhấn mạnh vấn đề đặt con ngƣời vào vị trí trung tâm, lấy việc phục vụ con ngƣời làm mục đích cao nhất. Về không gian: Nghiên cứu vấn đề quyền con ngƣời với tƣ cách là một giá trị phổ quát toàn cầu, thể hiện ở các nguyên tắc và chuẩn mực nhân quyền quốc tế, đƣợc áp dụng vào mọi mặt của xã hội Việt Nam. Phƣơng pháp nghiên cứu và nguồn tƣ liệu 4.

Cơ sở lý luận và phương pháp luận: - Đề tài dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về quyền con ngƣời, đồng thời, dựa vào nhận thức chung của cộng 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đồng quốc tế (thông qua Tuyên ngôn quốc tế về quyền con ngƣời, Công ƣớc quốc tế về dân sự chính trị, Công ƣớc quốc tế về quyền kinh tế, xã hội, văn hóa và các văn kiện khác của LHQ) về quyền con ngƣời, dựa vào quan điểm của Đảng về quyền con ngƣời để phân tích, đánh giá các sự kiện lịch sử.