Luận án tiến sĩ đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội việt nam

ii MỤCLỤC LỜI CAMĐOAN .ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. v DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ. vi PHẦN MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NHỮNG NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHO BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU .Tổng quan những nghiên cứu liên quan đến đảm bảo tài chính cho BHXH.

Những nghiên cứu về thu bảo hiểm xã hội. Những nghiên cứu về chi bảo hiểm xã hội. Những nghiên cứu về đầu tư quỹ BHXH. Những nghiên cứu về cân đối quỹ BHXH.

Những nghiên cứu về cơ chế tài chính BHXH. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu về đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội. 13 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHOBẢO HIỂM XÃ HỘI. Những vấn đề lý luận về bảo hiểm xã hội và tài chính bảo hiểm xã hội.

Bảo hiểm xã hội: Khái niệm, bản chất và chức năng .Tài chính bảo hiểm xã hội: Khái niệm, đặc điểm và chức năng. Một số vấn đề cơ bản về đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội. Khái niệm và tiêu chí đánh giá đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội. Nội dung đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội.

Điều kiện để đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội và bài học đối với Việt Nam. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam.

62 TÓM TẮT CHƯƠNG 2. 64 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHO BẢO HIỂM XÃ HỘI VIỆT NAM. Tổng quan về Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Quá trình hình thành và phát triển của Bảo hiểm xã hội Việt Nam .Tổ chức bộ máy của hệ thống bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Thực trạng đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội Việt Nam. Thực trạng về đảm bảo thu bảo hiểm xã hội. Thực trạng về đảm bảo chi bảo hiểm xã hội. Thực trạng duy trì sự cân đối, ổn định trong dài hạn quỹ bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Thực trạng về đảm bảocông bằng đối với các đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội. Đánh giá thực trạng đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội Việt Nam. Những kết quả đã đạt được và nguyên nhân. Những hạn chế và nguyên nhân.

96 TÓM TẮT CHƯƠNG 3. 104 CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM ĐẢM BẢO TÀI CHÍNH CHO BẢO HIỂM XÃ HỘI VIỆT NAM. Bối cảnh kinh tế - xã hội và những vấn đề đặt ra đối với đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội Việt Nam thời gian tới. Bối cảnh kinh tế- xã hội Việt Nam thời gian tới.

Những vấn đề đặt ra đối vớiđảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội Việt Nam thời gian tới. Quan điểm và phương hướng đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội Việt Nam. Quan điểm đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội Việt Nam. Phương hướng đảm bảo tài chính cho bảo hiểm xã hội.

Giải pháp nhằm đảm bảo tài chính cho Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Tăng cường vai trò của Nhà nước đối với bảo hiểm xã hội .Thực hiện đúng quy định về thu, chi bảo hiểm xã hội. Thực hiện công bằng đối với các đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội.Đảm bảo quỹ bảo hiểm xã hội duy trì được sự cân đối, ổn định trong dài hạn. Lựa chọn mô hình bảo hiểm xã hội phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Giải quyết tốt mối quan hệ giữa tài chính BHXH với NSNN, tài chính doanh nghiệp, tài chính hộ gia đình vàcác tài chính trung gian. Hoàn thiện bộ máy quản lý và nâng cao chất lượng nhân lực bảo hiểm xã hội. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về bảo hiểm xã hội. 149 TÓM TẮT CHƯƠNG 4.

151 PHẦN KẾT LUẬN. 152 DANH MỤC CÔNG BỐ CÁC KẾT QUẢ CỦA LUẬN ÁN. 154 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 155 PHỤ LỤC v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Diễn giải ASXH An sinh xã hội BHXH Bảo hiểm xã hội BHTN Bảo hiểm thất nghiệp BHYT Bảo hiểm y tế.

CNH-HĐH Công nghiệp hóa- hiện đại hóa NLĐ Người lao động NSDLĐ Người sử dụng lao động NSNN Ngân sách nhà nước ILO Tổ chức lao động thế giới (International Labour Organization) OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (Organization for Economic Co-operation and Development) TCDN Tài chính doanh nghiệp TNLĐ-BNN Tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp vi DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ Bảng biểu: Bảng 2.1: Mức đóng bảo hiểm hưu trí trong các doanh nghiệp ở Hàn Quốc .2: Tỷ lệ trả theo thời gian đóng BHXH ở Hàn Quốc.3: Tỷ lệ trả lương hưu theo tuổi ở Hàn Quốc .1: Thu quỹ BHXH từ đóng góp của NLĐvà NSDLĐ giai đoạn (2007-2013) .2: Tình hình nợ đóng BHXH giai đoạn 2007 đến 2012 .3: Tốc độ tăng thu từ ngân sách Nhà nước cho BHXH giai đoạn (2007-2013) .4: Tổng hợp tình hình thu BHXH giai đoạn ( 2007-2012) .5: Số lượt người được giải quyết chế độ ốm đau, thai sản .6: Người được giải quyết chế độ TNLĐ –BNN .7: Tổng hợp số người hưởng trợ cấp TNLĐ-BNN hàng tháng .8: Tình hình giải quyết chế độ hưu trí .9: Số người đóng BHXH cho một người hưởng BHXH bảo hiểm hưu trí .10: Tình hình giải quyết bảo hiểm hưu trí một lần .11: Tổng hợp số người được giải quyết hưởng chế độ BHXH giai 2007-2012.12: Tổng hợp tình hình chi giải quyết chế độ BHXH từ nguồn quỹ BHXH giai đoạn 2007-2012 .13: Số liệu chi quản lý bộ máy từ năm 2007 đến năm 2012 .14: Danh mục và cơ cấu vốn đầu tư tài chính BHXH từ năm (2008 -2012) .15: Tình hình hoạt động đầu tư tăng trưởng quỹ BHXH .16: So sánh lãi suất đầu tư bình quân năm từ hoạt động đầu tư quỹ BHXH với tỷ lệ lạm phát trong năm giai đoạn (2007 -2012) .17: Tỷ lệ lãi thu được trên số dư bình quân hàng nằm từ quỹ BHXH giai đoạn 2007-2012 .18: Tình hình cân đối quỹ BHXH giai đoạn 2007-2012 .19: Số đối tượng lao động tham gia BHXH từ năm 2003 đến năm 2013.20: Số lao động tham gia BHXH bắt buộc trên tổng số lao động thuộc diện BHXH bắt buộc .21: Tỷ lệ hoàn thành thu BHXH bắt buộc giai đoạn 2007 đến nay.22: Tình hình lao động tham gia BHXH trên tổng số lao động tham gia hoạt động kinh tế giai đoạn (2003-2012) .23: Mức độ quan tâm của NLĐ đến quyền lợi về BHXH .24: Nguyên nhân NLĐ chưa tham gia BHXH khu vực phi chính thức .1: Ý kiến của NLĐ và NSDLĐ về tăng tuổi nghỉ hưu .2: Gợi ý về danh mục đầu tư từ quỹ BHXH .1: Nguồn thu quỹ bảo hiểm xã hội.2: Nội dung chi quỹ BHXH .1: Hệ thồng bảo hiểm hưu trí đa tầng (do OECD xây dựng) .2: Hệ thống bảo hiểm hưu trí đa trụ cột. 123 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Bảo hiểm xã hội là một trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội quốc gia, góp phần ổn định xã hội, thực hiện công bằng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đây là một trong những nội dung quan trọng trong hệ thống chính sách xã hội mà Đảng và Nhà nước ta hết sức chú trọng phát triển.

Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã chỉ rõ “Từng bước mở rộng vững chắc hệ thống BHXH và ASXH, tiến tới áp dụng chế độ BHXH cho mọi người lao động, mọi tầng lớp nhân dân”. Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa IX trình Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X nêu: “Xây dựng hệ thống ASXH đa dạng phát triển mạnh hệ thống BHXH, BHYT, tiến tới BHYT toàn dân”. Tại báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam khóa X trình Đại hội Đảng lần thứ XI nêu rõ: “Bảo đảm ASXH, tiếp tục sửa đổi hoàn thiện hệ thống BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp, trợ giúp và cứu trợ xã hội đa dạng, linh hoạt, có khả năng bảo vệ giúp đỡ mọi thành viên trong xã hội, nhất là những đối tượng yếu thế, dễ bị tổn thương”. Chính sách BHXH Việt Nam ra đời từ rất sớm với Nghị định 218/CP ngày 27/12/1961, đến năm 1995 đã được đổi mới bằng nghị định số 12/CP ngày 16/1/1995 với 3 nội dung quan trọng là: phạm vi thực hiện chính sách BHXH từ chỗ chỉ bó hẹp trong khu vực Nhà nước đã được mở rộng sang khu vực ngoài Nhà nước; đối tượng tham gia BHXH bắt buộc không chỉ là cán bộ, công nhân viên chức nhà nước, mà bao gồm tất cả các lao động có hợp đồng từ 3 tháng trở lên đến không thời hạn; chính sách BHXH từ chỗ mang nặng tính bao cấp, dựa chủ yếu vào ngân sách nhà nước được chuyển dần sang hạch toán và tiến tới tự bảo đảm cân đối thu, chi ngân quỹ.

Thực tiễn những năm qua cho thấy chính sách BHXH và việc quản lý, tổ chức thực hiện chính sách này đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, đánh dấu sự phát triển mới về hệ thống an sinh xã hội của đất nước. Hàng năm, ngành BHXH đã giải quyết chế độ và chi trả trợ cấp hưu trí và trợ cấp thường xuyên cho hơn 2 triệu người, giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp 2 cho cho hàng triệu lượt người, chi trả chi phí khám chữa bệnh cho hàng chục triệu lượt người, giúp cho người lao động và gia đình họ ổn định cuộc sống khi gặp phải các rủi ro xã hội trong phạm vi chính sách BHXH góp phần đảm bảo sự công bằng trong phân phối lại thu nhập và đảm bảo an sinh xã hội bền vững. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, BHXH Việt Nam vẫn đang đứng trước những khó khăn, thách thức. Mặc dù số đối tượng tham gia BHXH đã tăng nhưng mức độ bao phủ của BHXH trên tổng số lao động xã hội vẫn còn rất thấp, nhất là khu vực phi chính thức.

Tỷ lệ tuân thủ BHXH chưa cao. Mức độ tác động của chính sách BHXH đến đời sống của người tham gia BHXH còn thấp. Công tác thu, chi BHXH vẫn còn tồn tại những hạn chế, tình trạng trốn đóng, nợ đóng BHXH cho NLĐ của các chủ sử dụng lao động vẫn còn khá phổ biến.